Przejdź do treści głównej

Ludzie w organizacji pozarządowej

Podstawowe informacje o zarządzaniu ludźmi w ngo.

Kim są ludzie w organizacji pozarządowej?

W każdej organizacji pozarządowej mamy do czynienia z ludźmi, którzy pełnią różne role i funkcje. Każda z tych osób dysponuje określonymi zasobami: wiedzą, umiejętnościami, ogółem cech i wartości, które decyduje się wnieść do organizacji i wykorzystać w pracy na jej rzecz. Od ich zaangażowania i pracy ludzi zależy, czy organizacja osiągnie swoje cele. Dlatego to ludzie są strategicznie ważni dla każdego przedsięwzięcia (zwłaszcza społecznego): należy się im uwaga i troska, nie mniejsza niż zasobom rzeczowym i finansowym. Osoby zarządzające organizacją powinny odpowiednio zarządzać kluczowymi zasobami ludzkimi: wykorzystać szanse oraz ograniczać zagrożenia. Niestety często się zdarza, że w stowarzyszeniach czy fundacjach zapominamy o ludziach, którzy na ich rzecz pracują, skupiając się bardziej na pozyskaniu kolejnego grantu.

UWAGA!
O ludzi w organizacji trzeba dbać! Bez nich nie zrealizujesz misji swojej organizacji!

W każdej organizacji są grupy i zespoły, pełniące odmienne funkcje. Każda z nich stawia przed zarządzającymi inne wyzwania.

  1. Władze organizacji : zarząd, organy nadzoru (np. komisja rewizyjna), organy programowe (np. rada programowa)
  • powoływane w określony w statucie sposób; odpowiadają za funkcjonowanie organizacji zgodnie z przepisami prawa i statutem
UWAGA!
W stowarzyszeniu nie możesz zatrudnić na stanowisku „członka/członkini zarządu”!
  • kluczową władzą jest zarząd; w zależności od typu organizacji są różne modele jego funkcjonowania: od zarządów „ na odległość” (spotykają się rzadko do podejmowania formalnych decyzji, a do zarządzania organizacją zatrudniają np. dyrektora dając mu duże uprawnienia) po zarządy „bliskie” (w których członkowie sami zajmują się codziennym zarządzaniem, są najaktywniejszymi ludźmi w organizacji i najczęściej również pracownikami np. na stanowiskach koordynatorów)
  • inne władze (komisja rewizyjna, rada programowa) pełnią role kontrolne i doradcze, w większości organizacji są mniej widoczne w codziennej pracy; włączają się raz na jakiś czas w jej życie

Zarządzanie:

  • wyzwaniem jest wybranie odpowiedniego do sytuacji organizacji modelu obecności zarządu w codziennym życiu i ułożenie relacji z innymi grupami w organizacji
  • ludzie (pracownicy, wolontariusze itp.) muszą wiedzieć, jaką rolę pełni zarząd i jakimi sprawami się zajmuje – powinno to być opisane w dokumentach organizacji i upowszechnione w zespole

Warto zadbać o aktywny udział innych organów władz w życiu organizacji: wpłynie to na jakość jej działań i przełoży się na większe bezpieczeństwo formalne.

  1. Członkowie stowarzyszeń
  • są istotą funkcjonowania stowarzyszeń,
  • w zależności od sposobu działania organizacji mogą się angażować w bieżące prace (społecznie lub odpłatnie) lub jedynie uczestniczyć w walnych zebraniach raz na jakiś czas
UWAGA!
Stowarzyszenie może zatrudniać swoich członków!

W 94% organizacji pozarządowych regularnie, nieodpłatnie pracują przedstawiciele władz i członkowie! Prawie połowa organizacji (45%) nie płaci za pracę na jej rzecz, nikogo nie zatrudnia i w całości opiera się na pracy społecznej.

Zarządzanie:

  • wyzwaniem jest ustalenie zasad zatrudniania członków oraz dbanie o przejrzystość i przestrzeganie tych reguł
  • istotne będzie ustalenie relacji między członkami pracującymi społecznie, a tymi którzy dostają pieniądze; będzie to zależeć od sytuacji danej organizacji
  1. Pracownicy stali (etatowi)
  • organizacje mogą płacić osobom za pracę na jej: takie osoby zatrudnione na podstawie umowy o pracę (tzw. etat) są pracownikami
  • formalności związane z zatrudnianiem pracowników reguluje m.in. Kodeks pracy
  • można wybrać czas trwania umowy (np. określony, nieokreślony) stosownie do potrzeb organizacji
  • warto zdecydować się na stałe zatrudnianie gdy wiemy, że możemy zaproponować pracę na dłużej (np. realizujemy roczny projekt)
UWAGA!
Musisz zawrzeć umowę o pracę, gdy są spełnione łącznie 3 warunki: wskazujesz czas i miejsce pracy, nadzorujesz jej wykonanie, a osoba otrzymuje wynagrodzenie.

Co piąta organizacja (19%) zatrudnia pracowników etatowych na cały etat lub jego część. Przeciętnie to są 2 osoby.

  1. Współpracownicy stali i  tymczasowi
  • organizacje mogą współpracować z różnymi osobami na stałe lub tymczasowo, nie oferując im stałego zatrudnienia (umowy o pracę); takie osoby są współpracownikami organizacji
  • ze współpracownikami stałymi mamy do czynienia, gdy oferujemy im do wykonania pewne regularne zadania nie będące jednocześnie stosunkiem pracy np. pisanie artykułów, prowadzenie szkoleń, tworzenie projektów graficznych; najczęściej zawieramy wtedy umowę-zlecenie lub umowę o dzieło
  • współpracownicy tymczasowi to osoby, których potrzebujemy okazjonalnie do wykonania określonego zadania (np. projekt strony www, przeprowadzenie ewaluacji, opracowanie materiałów szkoleniowych)
UWAGA!
Kryterium rozróżnienia nie jest rodzaj zadania (bo graficzka, trener czy dziennikarka mogą być zatrudnieni na etat), ale czas i miejsce pracy oraz nadzór przełożonego.

Zarządzanie:

  • współpracownicy stali i tymczasowi swoją pracę najczęściej wykonują zdalnie, nie są na stałe obecni w organizacji

21% organizacji ma stałych nieetatowych współpracowników (przynajmniej raz w miesiącu pracują odpłatnie na rzecz organizacji), a kolejne 16% sporadycznie zleca zadania odpłatne.

  1. Wolontariusze/wolontariuszki
  • organizacje korzystają z pracy wolontariuszy – osób, które decydują się społecznie poświęcić czas i umiejętności na rzecz organizacji
  • wolontariusze nie otrzymują wynagrodzenia za swoją pracę
  • gdy pojawi się taka możliwość i chęć, wolontariusze mogą stać się pracownikami lub współpracownikami i otrzymywać wynagrodzenie

Z wolontariuszami zewnętrznymi współpracuje 55% stowarzyszeń i fundacji. Przeciętnie jest to 8 osób, ale są też organizacje współpracujące z dziesiątkami lub setkami wolontariuszy.

Zarządzanie:

  • wyzwaniem jest ułożenie pracy wolontariuszy z innymi grupami, zadbanie o przejrzystość podziału zadań
  • wyzwaniem jest odpowiednie dopasowanie narzędzi zarządzania i motywacji
  • korzystając z pracy wolontariackiej, organizacja ma obowiązki formalne

Każda z tych grup osób wymaga określenia i delegowania zadań, monitorowania ich wykonania, oceny czy osiągnięte rezultaty są zgodny z zaplanowanymi, a także motywacji i wsparcia w rozwoju. Te wszystkie działania są nieodłącznymi elementami zarządzania ludźmi.

Czy organizacje pozarządowe mogą płacić za pracę?

Organizacje pozarządowe zajmują się osiąganiem różnorodnych istotnych celów społecznych, część z nich realizuje zadania publiczne. Działają na szczeblu lokalnym, regionalnym lub krajowym. Pozyskują pieniądze z różnych źródeł. Aby mogły skutecznie funkcjonować, ktoś (patrz tabelka wyżej) musi wykonać konkretną pracę: udzielać porad, prowadzić zajęcia dla dzieci, dokarmiać zwierzęta itp. Do realizacji swoich zadań organizacje angażują i zatrudniają ludzi. I za ich pracę mogą płacić pieniądze. Organizacje mogą zatrudniać i warto, aby to robiły: dzięki temu mogą zaangażować specjalistów, realizować stabilne i przewidywalne przedsięwzięcia.

UWAGA!
Decydując się na zatrudnianie ludzi w organizacji stajesz się pracodawcą: wywiązuj się z formalności i przestrzegaj prawa!

W III sektorze są zarówno organizacje, które funkcjonują wyłącznie w oparciu o pracę społeczną (członków, władz, wolontariuszy), jak i takie, które zatrudniają kilkadziesiąt osób, stając się zakładami pracy. Pomiędzy tymi biegunami jest wiele różnych wariantów np. okresowej współpracy z grupą osób, stałego zatrudnienia 1-2 osób i czasowego wspierania ich współpracownikami. Każdy z tych modeli jest dobry, o ile umożliwia skuteczne realizowanie misji organizacji.

Organizacja sama wybiera model w oparciu o który chce zorganizować odpłatną pracę dopasowany do jej celów, obszarów działania, odbiorców, lokalizacji. Musi rozstrzygnąć przy tym dylematy m.in. komu płacić za pracę, a kto powinien (lub może) wykonywać ją społecznie? Wpływają na to ograniczone zasoby  finansowe (np. pieniądze z projektu umożliwiają zatrudnienie 2 osób, a działa aktywnie 6) oraz sprawy etyczne (działający społecznie mogą czuć się lepsi, bardziej szlachetni niż pracownicy i współpracownicy wynagradzani). Nie ułatwiają tych decyzji stereotypy na temat III sektora, że jak ktoś pracuje w organizacji, to powinien to robić za darmo.

UWAGA!
Przemyśl różne aspekty, szczególnie etyczne, związane z zatrudnianiem w Twojej organizacji. Upewnij się, że wszystkie osoby wiedzą dlaczego i na jakich zasadach płacicie za pracę!

Organizacja, rozstrzygając dylematy i dokonując wyborów, powinna przyjąć obowiązujące zasady zatrudniania np.:

  • katalog zadań, do których można zatrudnić versus zadania wykonywane są społecznie
  • zasady wyłaniania pracowników: rekrutacja wśród członków stowarzyszenia czy też zewnętrzna
  • finansowanie pracy: za co, ile i w jakiej formie
  • relacje pomiędzy poszczególnymi grupami ludzi: kto i jakie decyzje podejmuje, kto ponosi i za co odpowiedzialność

Ile i kogo zatrudniają organizacje?

Organizacje pozarządowe w Polsce płacą za pracę. Według badań Kondycja sektora organizacji pozarządowych w Polsce 2012 55% organizacji w jakiś sposób korzysta z odpłatnej pracy. Stałych, regularnych pracowników pracujących na rzecz organizacji odpłatnie przynajmniej raz w miesiącu ma 39% organizacji (przeciętnie są to 3 osoby), z czego połowa zatrudnia na etat lub jego część. Rozbudowany zespół (minimum 6 etatów) posiada 5% organizacji. 12% stowarzyszeń i fundacji planuje powiększenie zespołu. Trzeba pamiętać, że niejednokrotnie te same osoby pracują część czasu odpłatnie, a gdy brakuje pieniędzy kontynuują pracę bez wynagrodzenia.

Można szacować, że III sektor zatrudnia ok. 100 000 osób w przeliczeniu na pełne etaty.

ZOBACZ TEŻ: Ludzie i praca w ngo - serwis fakty.ngo.pl

 

Co wyróżnia pracę w organizacji pozarządowej?

Praca w stowarzyszeniu lub fundacji często różni się od pracy w biznesie czy administracji. Jej cechy pracy określają profil pracowników, którzy w większym stopniu odnajdą się w pracy w tych warunkach.

UWAGA!
Każda organizacja jest inna, działa w odmiennych warunkach: pewne cechy będą w niej bardziej widoczne, a niektóre nie wystąpią w ogóle.

Do najczęściej wymienianych charakterystyk pracy w organizacjach pozarządowych zalicza się:

  • specyfikę działania: najczęściej organizacje działają na rzecz innych, troszczą się o dobro wspólne, najważniejsza jest realizacja misji, a nie reguły rynkowe; od osób pracujących wymaga to większej wrażliwości społecznej, aktywnej postawy obywatelskiej
  • konieczność akceptacji misji: misja wyraża ideę i wartości, którym hołduje organizacja, przyciąga do niej ludzi; warto, aby osoba pracująca utożsamiała się z misją: jeśli jej nie rozumie i (co gorsze) nie podziela, będzie jej trudno autentycznie i z zaangażowaniem pracować
  • różnorodność i zmienność: praca w organizacjach bardzo rzadko jest jednorodna i powtarzalna: często zmieniają się zadania, okoliczności funkcjonowania, co wymaga od ludzi różnych kompetencji, elastyczności i odnajdowania się w rożnych sytuacjach, otwartości i gotowości uczenia się
  • oparcie na kapitale społecznym i ludzkim w większym stopniu niż na finansowym: są takie okresy w życiu organizacji, gdy nie ma pieniędzy (lub jest ich za mało), a są ludzie; dzięki temu może ona działać i osiągać cele
  • prostsze struktury formalne oraz nastawienie w większym stopniu na rezultaty niż procedury: to pozwala na większą elastyczność i twórczość w działaniu, sprzyja demokratycznemu stylowi działania; trzeba jednak pamiętać, że organizacje realizujące projekty unijne czy prowadzące instytucje (np. świetlicę środowiskową) mają bardziej rozbudowane procedury formalne
  • większa elastyczność, czasem niestabilność: większość organizacji opiera się na pracy projektowej, ograniczonej w czasie; może to wpływać na mniejszą przewidywalność i poczucie bezpieczeństwa dla pracowników, ale też uruchamiać większe pokłady kreatywności

Co to jest zarządzanie zasobami ludzkimi?

Zarządzanie zasobami ludzkimi (ZZL), (ang. Human Resource Management HRM) to wszystkie działania, jakie podejmuje organizacja, aby dysponować posiadanymi zasobami, w celu osiągnięcia zakładanych rezultatów.  Pojęcie zarządzania zasobami ludzkimi pojawia się w literaturze specjalistycznej od lat 70. XX w. i zastępuje wcześniej używane zarządzanie personelem, zarządzanie kadrami. ZZL zakłada bowiem poostrzeganie ludzi przez pryzmat ich zasobów (wiedzy, umiejętności, cech), a nie tylko personelu wykonującego polecenia.

W organizacjach pracujemy społecznie „dla wyższych celów”, realizujemy słuszną misję, w działaniach kierujemy się dobrem ludzi. Większość pracy w organizacji wykonują społecznicy, często po godzinach. Wiele organizacji podkreśla swoją odrębność od biznesu i obowiązujących tam reguł. A tutaj piszemy o zarządzaniu, strukturze, delegowaniu zadań… Dlaczego potrzebne to jest w organizacji pozarządowej?

Według Petera Druckera, guru zarządzania „Zarządzanie dotyczy przede wszystkim ludzi, jego celem jest takie współdziałanie wielu osób, które potrafi zneutralizować słabości i maksymalnie wykorzystać talenty i silne strony uczestników.”

UWAGA!
Jeśli chcesz skutecznie zarządzać ludźmi patrz na nich, jak na źródło sukcesów Twojej organizacji i jej najcenniejszy majątek. Zapewnij im możliwości rozwoju oraz wspieraj ich pracę!

Zależy nam na tym? No pewnie, że tak! Dlatego w każdej organizacji, w której są ludzie, będziemy mieli do czynienia z zarządzaniem zasobami ludzkimi!

Istotą zarządzania zasobami ludzkimi jest takie oddziaływanie na ludzi przy pomocy określonych metod i narzędzi, aby organizacja mogła osiągać swoje cele, a równocześnie aby zaspokajane były potrzeby pracowników. ZZL obejmuje:

  1. planowanie: określenie ilu osób, o jakich kompetencjach i cechach, w jakim czasie i miejscu organizacjach potrzebuje
  2. pozyskiwanie (rekrutację i selekcję): zapewnienie osób o odpowiednich kompetencjach do wykonywania określonych zadań oraz wdrażanie ich do pracy
  3. organizowanie: tworzenie zespołów i zarządzanie nimi
  4. ocenę, rozwój i podnoszenie kwalifikacji
  5. motywowanie

Za zarządzanie zasobami ludzkimi odpowiada lider organizacji (prezes, dyrektor, menedżer).

Wyraź opinię 16 0

na skróty / spis treści