Przejdź do treści głównej

Czy stowarzyszenie zwykłe posiada osobowość prawną, kto jest podmiotem praw i obowiązków w stosunkach cywilnoprawnych

Wyrok Sądu Najwyższego dotyczący praw i obowiązków w stosunkach cywilnoprawnych w stowarzyszeniach zwykłych.

Wyrok Sądu Najwyższego z 14 grudnia 2012 r., sygn. I CSK 234/12

Stan faktyczny

Kiedy wójt gminy N. składał w sądzie okręgowym sprawę o ochronę swoich dóbr osobistych, nie przypuszczał zapewne, że doprowadzi do ogłoszenia przez Sąd Najwyższy tez dotyczących działalności stowarzyszeń zwykłych.

Sprawa zaczęła się w 2005 r., gdy w lokalnym biuletynie wydawanym przez stowarzyszenie zwykle opublikowano trzy artykuły oskarżające wójta o przestępstwa wyborcze, na co ten odpowiedział pozwem sądowym. Sąd Okręgowy wyrokiem z 2 lipca 2009 r. nakazał dziewięciorgu pozwanym (autorom i redaktorom biuletynu) opublikowanie na własny koszt przeprosin w najbliższym numerze „Wiadomości N.”, a ponadto zasądził od nich solidarnie kwotę 5000 na oznaczony cel społeczny.

Apelacje, zaskarżające w całości wyrok Sądu Okręgowego, zostały wniesione przez sześcioro pozwanych. Sąd Apelacyjny uwzględnił wszystkie apelacje częściowo. Wyrokiem z 15 lipca 2011 r. zmienił wyrok Sądu Okręgowego w ten sposób, że uchylił karę 5000 zł.

Zatwierdzając wyrok w pozostałym zakresie, Sąd Apelacyjny wskazał, że stowarzyszenia zwykłe nie mają osobowości prawnej, więc za naruszenie dóbr osobistych przez publikacje wydawane przez te stowarzyszenia odpowiadają, zgodnie z art. 38 prawa prasowego, członkowie tych stowarzyszeń jako wydawcy.

Jedna osoba wniosła skargę kasacyjną do Sądu Najwyższego, głównie z przyczyn proceduralnych, ale dodatkowo próbowała dowieść, że stowarzyszenie zwykłe z N. posiadało zdolność prawną i jako takie powinno być objęte przepisami o osobach prawnych.

Uzasadnienie prawne

Sąd Najwyższy zważył, że – zgodnie z art. 40 ust. 1 ustawy Prawo o stowarzyszeniach – stowarzyszenia zwykłe nie mają osobowości prawnej. Jest to wyjątek od zasady sformułowanej w art. 17 ustawy, który czyni stowarzyszenia z definicji osobami prawnymi. Jeżeli więc ustawodawca uczynił od tej zasady wyjątek, to – wolno zakładać – nie w tym celu, aby do niej powrócić i nadać ostatecznie stowarzyszeniom zwykłym osobowość prawną, na dodatek w niejasno określonym zakresie.

Zdaniem Sądu Najwyższego zdolności prawnej stowarzyszeń zwykłych nie da się wywieść także z obowiązku posiadania przez nie regulaminu, w którym określony zostaje m.in. przedstawiciel stowarzyszenia. Funkcja przedstawiciela z samej nazwy wskazuje raczej na osobę mającą działać w charakterze pełnomocnika członków stowarzyszenia (art. 95 i 96 k.c.), a nie jako organ stowarzyszenia (art. 38 w związku z art. 331 k.c.).

Jak widać, do stowarzyszeń zwykłych nie można zastosować przepisów o osobach prawnych. Wszyscy członkowie stowarzyszenia zwykłego są podmiotami praw i obowiązków w stosunkach cywilnoprawnych związanych z działalnością swojej organizacji (nie same stowarzyszenia, lecz tylko ich członkowie). Dotyczy to każdej czynności prawnej (np. uchwała, umowa najmu itp.) dokonanej przez nich wszystkich lub przez ustanowionego przez nich przedstawiciela działającego w granicach umocowania. Podobnie dzieje się w razie zdarzeń innych niż czynności prawne (np. artykuły w gazecie). W przypadku prasy wydawanej w ramach działalności stowarzyszenia zwykłego wydawcą są wszyscy członkowie tego stowarzyszenia i to oni ponoszą skutki podejmowanych w tym zakresie decyzji.

Wyraź opinię 6 0