Przejdź do treści głównej

Sprawozdanie finansowe jednostki małej (ostatni raz do sprawozdań za 2016 r.)

Sprawozdanie finansowe dla jednostek małych, o ile organizacja pozarządowa zdecydowała się nią zostać. Podpowiadamy jak czytać sprawozdanie, by z czystym sumieniem je podpisać i wysłać do urzędu skarbowego. Sprawozdanie powinno być sporządzone do 31 marca a zaakceptowane do 30 czerwca. Należy je przygotowywać nawet wtedy, kiedy organizacja nie ma obrotów.

Wzór sprawozdania stosowany jest w przypadku organizacji pozarządowych ostatni raz do sprawozdań za 2016 r.

W wyjątkowych sytuacjach możliwe jest stosowanie do sprawozdań za 2017 r., kiedy organizacja rozpoczęła działalność pod koniec 2016 r., zobacz: Organizacja powstała w listopadzie. Czy sporządza sprawozdanie?

Nowy wzór sprawozdania dla organizacji pozarządowych, do zastosowania po raz pierwszy w przypadku sprawozdań za 2017 r., zobacz: Organizacje mają swój wzór sprawozdania.

MAŁA, MIKRO, UPROSZCZONA EWIDENCJA - zobacz czy masz wybór

O zmianach w sprawozdawczości z 2014/2015 - JEDNOSTKA MIKRO

Wybrałeś/wybrałaś MIKRO - zobacz: Sprawozdanie jednostki mikro.

Wybrałeś/wybrałaś UPROSZCZONA EWIDENCJA - nie musisz sporządzać rocznego sprawozdania finansowego dla US


Sprawozdanie jednostek małej składa się z trzech części:

  1. bilansu,
  2. rachunku zysków i strat
  3. oraz informacji dodatkowych, na które składają się wprowadzenie do sprawozdania finansowego oraz dodatkowe informacje i objaśnienia.

Rachunek zysków i strat – informacja o przychodach i kosztach

Czytanie sprawozdania finansowego najlepiej zacząć od rachunku zysków i strat. Czym jest ten rachunek? Najczęściej ma formę tabeli, której wzór jest w miarę ujednolicony i ogólnie przyjęty. Zawiera zestaw informacji księgowych o przychodach i kosztach organizacji zgodnie z zakresem określonym w załącznik nr 5 do Ustawy o rachunkowości.

Najogólniej ujmując, liczby z rachunku zysków i strat informują o tym, jakie były wpływy, czyli przychody organizacji w danym roku oraz jakie były wydatki, czyli koszty tej organizacji w tymże roku. Na samym dole tabeli (rachunku) znajduje się podsumowanie, informujące o tym, czy w danym roku organizacja osiągnęła zysk, czy ma stratę. Zysk jest wtedy, kiedy przychodów było więcej niż kosztów (to nadwyżka przychodów nad kosztami), a strata w sytuacji odwrotnej – czyli kiedy kosztów było więcej niż przychodów. Ważną rzeczą jest też to, że i rachunek zysków i strat, i druga część sprawozdania, czyli bilans są sporządzane przez porównanie z rokiem poprzednim. Oznacza to, że w tabeli widać rok, za który się organizacja sprawozdaje, oraz rok poprzedni.

Rachunek zysków i strat w załączniku 5 ustawy o rachunkowości określony jest w dwóch wariantach: porównawczym i kalkulacyjnym. Specyficzny dla organizacji pozarządowych, podział przychodów i kosztów na rodzaje działalności i poszczególne działania statutowe (projekty), powoduje, że lepszy dla nich jest wariant kalkulacyjny. Zakres informacji, które muszą znaleźć się rachunku zysków i strat, w wariancie kalkulacyjnym określają pozycje:

A. Przychody netto ze sprzedaży produktów, towarów i materiałów
B. Koszty sprzedanych produktów, towarów i materiałów
C. Koszty sprzedaży
D. Koszty ogólnego zarządu
E. Zysk (strata) ze sprzedaży (A-B-C-D)  
F. Pozostałe przychody operacyjne
   1. działalność statutowa (dotacje, darowizny, składki)
   2. odpłatna działalność pożytku publicznego
   3. inne w tym: aktualizacja wartości aktywów nie finansowych
G. Pozostałe koszty operacyjne
   1. koszty działalności statutowej - nieodpłatnej
   2. koszty działalności statutowej - odpłatnej działalności pożytku publicznego
   3. inne w tym: aktualizacja wartości aktywów nie finansowych
H. Przychody finansowe
 I . Dywidendy i udziały w zyskach
 II. Odsetki
 III.  Zysk z tytułu rozchodu aktywów finansowych
 IV.  Aktualizacja wartości aktywów finansowych
 V. Inne
I. Koszty finansowe  
 I. Odsetki
 II. Strata z tytułu rozchodu aktywów finansowych
 III. Aktualizacja wartości aktywów finansowych    
 IV. Inne
J. Zysk (strata) brutto (E + F - G + H - I)  
K. Podatek dochodowy
R. Zysk (strata) netto (J - K)

Przepisy prawa dopuszczają, by lista wymienionych wyżej pozycji liczbowych była uzupełniana o jakieś podpunkty i zazwyczaj księgowi korzystają z tej możliwości (art. 50. ust. 1. ustawy o rachunkowości). Na podstawie tego zapisu, w powyższym przykładzie, dodane zostały podpunkty F. 1 i 2 oraz G. 1 i 2 służące wyodrębnieniu przychodów i kosztów działalności statutowej i ewentualnej działalności odpłatnej pożytku publicznego. Co zrobić, jeśli w danym punkcie w roku bieżącym i poprzednim nie ma żadnych kwot? Można go opuścić lub wpisać tam zero (art. 50. ust. 2.).

Omówmy po kolei poszczególne części w tabeli:

W pierwszych punktach rachunku zysków i strat: „A. Przychody netto ze sprzedaży produktów, towarów i materiałów”, „B. Koszty sprzedanych produktów, towarów i materiałów”, w sytuacji prowadzenia przez organizację działalności gospodarczej, wyodrębnione mają być przychody i bezpośrednie koszty tej działalności. W punkcie "C. Koszty sprzedaży" - wyodrębniane mają być koszty związane z obsługą działalności gospodarczej.

W tej pozycji „D. Koszty ogólnego zarządu” mają być wyodrębnione koszty ogólne funkcjonowania organizacji, które nie są przypisane do działalności gospodarczej ani dzielności statutowej organizacji.

W rachunku zysków i strat określonym w załączniku 5 ustawy o rachunkowości nie ma wyodrębnienia działalności statutowej, należy więc dla przedstawienie adekwatnego obrazu finansów organizacji, dodać (zgodnie z art. 50. ust. o rach.) dodatkowe podpunkty dotyczące przychodów i kosztów działalności statutowej. W pierwszych punktach jest mowa o działalności gospodarczej więc w omawianym wzorze przyjęto rozwiązanie polegające na dodaniu punktów o działalności statutowej, odnoszące się do działalności statutowej nieodpłatnej i odpłatnej działalności pożytku publicznego. Punkty o przychodach i koszatkach działalności statutowej zostały dodane odpowiednio do „F. Pozostałe przychody operacyjnie” i „G. Pozostałe koszty operacyjne”.

W polu „F.1 - przychody działalności statutowej nieodpłatnej” wpisane są przychody statutowe związane z nieodpłatną działalnością statutową. Należą do nich m.in. dotacje, darowizny, składki członkowskie, wpływy ze zbiórek publicznych, wpływy z 1%. Z kolei finansowane z tych przychodów koszty powinny być wykazane w polu „F.1 - koszty działalności statutowej – nieodpłatnej”.

Jeśli organizacja prowadzi odpłatną działalność pożytku publicznego, wówczas musi ją księgowo wyodrębnić. Przychody z odpłatnej działalności pożytku publicznego np. opłaty od adresatów działań organizacji wykazywane są w polu „F.2 - przychody dz. statutowej - odpłatnej dz. pożytku publicznego”, a finansowane z nich koszty w „G.2 - koszty dz. statutowej - odpłatnej dz. pożytku publicznego”.

Pole „F.3 Pozostałe przychody operacyjne - inne w tym: aktualizacja wartości aktywów nie finansowych” - tu wpisywane są przychody, które nie wynikają z działalności gospodarczej ani statutowej, przychody z tytułu zwiększenia wartości posiadanego majątku oraz przychody finansowe. Może być to np. przychód ze sprzedaży wyposażenia, majątku organizacji, którego organizacja nie używa do działalności statutowej, wzrost wartości posiadanych środków trwałych. Wpisuje się tu także zaokrąglenia, które zostały poczynione na korzyść organizacji (np. jeśli ktoś zamiast 1,99 zł wpłacił organizacji 2,00 zł) oraz przychód ze zdarzeń losowych np. otrzymane odszkodowanie.

Pole „F.3 Pozostałe koszty operacyjne - inne w tym: aktualizacja wartości aktywów nie finansowych” - tu są wpisywane kwoty kosztów, które nie wynikają z działalności gospodarczej, statutowej, ani nie są kosztami administracyjnymi, np. koszty utraty wartości posiadanego majątku.

W części „H. Przychody finansowe” wpisywane są przychody związane z operacjami finansowymi organizacji tj. dywidendy i udziały w zyskach w sytuacji gdy organizacja poczyniła inwestycje finansowe czy obligacje, otrzymane odsetki na kontach bankowych i lokatach, zysk z tytułu rozchodu aktywów finansowych, np. sprzedaży posiadanych udziałów czy obligacji oraz aktualizacja wartości aktywów finansowych, np. wzrostu wartości posiadanych udziałów, oraz inne np. dodatnie różnice kursowe posiadanych walut.

W części „I. koszty finansowe” wpisywane kwoty kosztów, związane z operacjami finansowymi organizacji tj. zapłacone prowizje i odsetki od zaciągniętych kredytów i pożyczek, strata z tytułu rozchodu aktywów finansowych, np. sprzedaży posiadanych udziałów czy obligacji oraz aktualizacja wartości aktywów finansowych, np. utrata wartości posiadanych udziałów, oraz inne np. ujemne różnice kursowe z posiadanych walut.

W polu „J. Zysk (strata) brutto” do zsumowanych przychodów organizacji odjęte są koszty bieżącego roku. Z kolei po odjęciu, wykazanego w „K. Podatek dochodowy”, podatku dochodowego wynikającego z deklaracji CIT 8 (deklarację tę mają obowiązek składać wszystkie organizacje do końca marca!) w polu „R. zysk (strata) netto” wpisywany jest ostateczny wynik roku objętego sprawozdaniem.

Bilans - informacja o aktywach i pasywach

Drugą częścią sprawozdania finansowego jest bilans. Bilans pokazuje, ile organizacja ma pieniędzy, czyli jaki jest stan majątkowy „zatrzymany w danym momencie” – w ostatnim dniu roku obrotowego, tj. zazwyczaj w dniu 31 grudnia (jeśli sprawozdanie finansowe jest rozliczeniem pokrywającym się z rokiem kalendarzowym – co dotyczy większości organizacji).

Bilans składa się z dwóch części – aktywów i pasywów. Ich opis ma zwykle formę tabeli z kwotami wskazanymi na koniec oraz na początek opisanego w sprawozdaniu roku. Najkrócej rzecz ujmując – aktywa to nic innego, jak to, jakie pieniądze organizacja posiada, a pasywa to informacja o tym, skąd je ma. Kwota w podsumowaniu tabeli aktywów (pozycja „Suma aktywów”) i pasywów (pozycja „Suma pasywów”) – czyli suma bilansowa – musi być taka sama, co do grosza. Inaczej mówiąc: aktywa i pasywa musza się zrównoważyć. To bardzo ważne! Osoba, która sprawdza sprawozdanie i podpisuje je, powinna zwrócić na to uwagę.

Wzór bilansu jednostki małej, składa się z następujących pozycji:

Aktywa
A. AKTYWA TRWAŁE
 I. Wartości niematerialne i prawne
 II. Rzeczowe aktywa trwałe
    1.  Środki trwałe
    2.  Środki trwałe w budowie
 III. Należności długoterminowe
 IV. Inwestycje długoterminowe
    1.  Nieruchomości  
    2.  Długoterminowe aktywa finansowe
 V. Długoterminowe rozliczenia międzyokresowe

B. AKTYWA OBROTOWE
 I. Zapasy
 II. Należności krótkoterminowe
 III. Inwestycje krótkoterminowe
    1. Krótkoterminowe aktywa finansowe
    2. środki pieniężne w kasie i na rachunkach
 IV. Krótkoterminowe rozliczenia międzyokresowe

C. Należne wpłaty na kapitał (fundusz) podstawowy 

D. Udziały (akcje) własne


Pasywa
A. FUNDUSZ WŁASNY
 I. Kapitał (fundusz) podstawowy (fundusz statutowy)
 II.  Kapitał (fundusz) zapasowy
 III. Kapitał (fundusz) z aktualizacji wyceny
 IV. Pozostałe kapitały (fundusze) rezerwowe  
 V. Zysk (strata) z lat ubiegłych
 VI. Zysk (strata) netto
 VII. Odpisy z zysku netto w ciągu roku obrotowego (wielkość ujemna)

B. ZOBOWIĄZANIA I REZERWY NA ZOBOWIĄZANIA
 I. Rezerwy na zobowiązania
 II. Zobowiązania długoterminowe
 III. Zobowiązania krótkoterminowe
 IV. Rozliczenia międzyokresowe

AKTYWA
Aktywa to – ujmując najprościej – pieniądze, które organizacja posiada. Tabela aktywów jest zbudowana według logiki zakładającej, że na górze tabeli z aktywami umiejscowione są te najbardziej „trwałe”. W żargonie księgowym powiedziałoby się, że pozycja w tabeli bilansu zależy od stopnia płynności. Najbardziej płynny jest pieniądz w gotówce lub przechowywany w banku. Informacja o tych środkach znajduje się na dole tabeli. Najmniej płynny jest majątek ulokowany w posiadanych nieruchomościach. Informacja o nich znajduje się na górze tabeli.

A. Aktywa trwałe
Aktywa trwałe, to te, do których trudno „sięgnąć” – najmniej płynny składnik majątku organizacji. Składają się na nie składniki majątku organizacji zarówno rzeczy, kapitały jaki i prawa majątkowe, o znaczniej wartkości, które mają być w dyspozycji organizacji przez długi czas – powyżej 1 roku.

„Wartości niematerialne i prawne” to prawa majątkowe z których organizacja może dłuższy czas czerpać korzyści. Mogą to być np. patenty, wynalazki otrzymane lub nabyte przez organizację lub wartość zakończonych prac rozwojowych mających służyć w przyszłości osiągnięciu korzyści ekonomicznych.

„Rzeczowe aktywa trwałe” to rzeczowy majątek organizacji o znaczniej wartości z przewidywanym długim okresie ich użytkowania. W zależności od tego czy jest albo nie „kompletny i zdatny do użytku” będzie ujmowany w polu „środki trwałe” albo w polu „środki trwałe w budowie”. Wpisywane są tu wartości ruchomości (np. rzeczy, sprzętu) i nieruchomości (np. lokalu), które posiada organizacja, a także inwestycje podnoszące ich wartość. Muszą charakteryzować się znaczącą wartością i przewidywanym czasie użycia dłuższym niż rok. Ujmuje się tylko tę część wartości środka trwałego, która się nie zamortyzowała. Tak definiuje to zapis z Ustawy o rachunkowości.

Zasady amortyzacji określa przyjęta w organizacji polityka rachunkowości. Zazwyczaj organizacje przyjmują zasady amortyzacji zgodne z zasadami ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. W praktyce dotyczy to zwykle przedmiotów o znaczącej wartości, takich jak np. samochód. W tym podpunkcie może być też wskazana wartość czegoś, co organizacja chce pokazać jako inwestycję długoletnią, np. amortyzowany koszt remontu lokalu, w którym organizacja prowadzi działalność. Szczegóły dotyczące tej kwoty powinny być opisane w informacji dodatkowej, w części „Aktywa trwałe”. Przykładowo: jeśli w tej pozycji umieszczona jest inwestycja w remont lokalu, to w informacji dodatkowej opisana powinna być wartość początkowa tej inwestycji, wysokość rocznego odpisu (10% w skali roku), kwota dotychczasowego umorzenia. Umieszczenie takiej informacji w tym miejscu tabeli jest często decyzją osoby zarządzającej organizacją, które z przyczyn m.in. wizerunkowych chce wykazać potencjał organizacji i pokazać jej inwestycje.

Kolejnym wykazywanym w aktywach trwałych składnikiem majątku są „należności długoterminowe”, na które składają się należne płatności na rzecz organizacji, które nie są spłacone od dłuższego czasu lub wiadomo, że nie będą spłacone przez dłuższy czas (pow. 1 roku).

W polu „Inwestycje długoterminowe” wykazywane są udziały organizacji w aktywach innych podmiotów np. udział własności w nieruchomości, udziały w spółce kapitałowej albo papiery wartościowe np. obligacje.

„Długoterminowe rozliczenia międzyokresowe” – dotyczy poniesionych kosztów działań, które których rozpoczęcie planowane jest w dalszej przyszłości.

B. Aktywa obrotowe
Aktywa obrotowe to „płynne” składniki majątku organizacji, czyli takie, które są łatwiej zbywalne.

Punkt „Zapasy”. Wpisywana jest tu wartość rzeczy i materiałów, które organizacja zakupiła, otrzymała i przeznaczy je na działania statutowe, jeszcze nie do końca ściśle określone. Dobrą ilustracją może być sytuacja organizacji charytatywnej, zbierającej w grudniu słodycze. Organizacja ma ich zapasy, których wartość da się wyliczyć. Słodycze będą dystrybuowane w następnym roku w ramach projektu edukacyjnego lub pomocowego. Ponieważ słodycze zostaną wykorzystane i przestaną być zapasem, to będą stanowiły koszty działań statutowych – będą wskazane w rachunku zysków i strat w sprawozdaniu za następny rok.

Punkt „Należności krótkoterminowe”. To należności, czyli pieniądze, które organizacja ma u jakiegoś podmiotu przez czas krótszy niż 12 miesięcy. Przykładem może być sytuacja organizacji działającej w lokalu, w którym woda jest rozliczana na podstawie szacunków. Jeśli szacunki były zbyt wysokie, to organizacja nadpłaciła. Nadpłata zostanie jej zwrócona na podstawie faktur korygujących w następnym roku, gdyż taki jest rytm rozliczeń z właścicielem lokalu. W tej pozycji wpisuje się także pobrane z organizacji i nierozliczone zaliczki.

"Inwestycje krótkoterminowe". Środki finansowe, udziały i papiery wartościowe, po które łatwo sięgnąć lub które mają się zakończyć przed upływem 1 roku. Mają tu być wykazane „krótkoterminowe aktywa finansowe” np. udziały organizacji w aktywach innych podmiotów np. udział w własności w nieruchomości, udziały w spółce kapitałowej albo papiery wartościowe np. obligacje. Z kolei w polu „środki pieniężne w kasie i na rachunkach” wykazywane są banknoty i monety pozostające w kasie, środki pieniężne pozostające na rachunkach bankowych - również na rachunkach lokat, a także czeki i weksle.

"Krótkoterminowe rozliczenia międzyokresowe" - dotyczy poniesionych kosztów przyszłych działań, których rozpoczęcie planowane jest w najbliższym roku.

C. Należne wpłaty na kapitał (fundusz) podstawowy
Ten podpunkt jest wypełniany zazwyczaj przez fundacje i wpisywana jest tu należna (nie wpłacona) wpłata fundatora na fundusz statutowy. Przykładowo, w momencie powstania fundacja posiada niewpłacony jeszcze fundusz statutowy, w całej wartości wykazywany w pasywach w punkcie „Kapitał (fundusz) podstawowy (fundusz statutowy)”, równocześnie w „Należne wpłaty na kapitał podstawowy” wpisujemy kwotę, którą ma wpłacić fundator. Pole nieobowiązujące w stowarzyszeniach.

PASYWA
Druga część tabeli bilansowej to Pasywa – czyli informacja o tym, skąd (z jakich źródeł) organizacja ma pieniądze (majątek). Składa się z dwóch części: A. „Fundusz własny” – czyli informacji o wartości majątku, który jest własnością organizacji, oraz B. „Zobowiązań i rezerw na zobowiązania”.

A. Fundusz własny
Podpunkt „Kapitał (fundusz) podstawowy”. W organizacjach pozarządowych funduszem podstawowym jest fundusz statutowy. W pozycji tej wpisywana jest kwota nadwyżki finansowej organizacji, która zostanie wydana w nieokreślonym jeszcze czasie na cele statutowe. Stanowi kapitał na późniejsze działania. Fundacje mają obowiązek posiadania funduszu statutowego, w momencie powstania tworzy go fundusz założycielski zapisany w akcie fundacyjnym.

Warto przypomnieć, że częścią funduszu statutowego mogą być np. poniesione wydatki na inwestycje, będące w procesie amortyzacji, a więc takie, których nie ma ani na koncie, ani w kasie organizacji, tylko są np. ulokowane w wyremontowanym lokalu (co widnieje wtedy w aktywach w pozycji „Środki trwałe”).

Posiadanie funduszu statutowego, nieobowiązkowego dla stowarzyszeń, dobrze wpływa na potencjał organizacji, która zaświadcza tym samym, że ma odłożone pieniądze na nieprzewidziane sytuacje, na działania statutowe. To może być jednym z wyznaczników jej stabilności i korzystnego wizerunku.

Trzeba też pamiętać, że środki znajdujące się w funduszu statutowym są wydawane za zgodą (uchwałą) zarządu (lub innego uprawnionego do tego organu organizacji), tak więc nie są to pieniądze, którymi dysponuje się na bieżąco. Każda zmiana w funduszu statutowym (zarówno zmniejszenie jak i zwiększenie) wymaga uchwały władz, podjętej w trybie wynikającym ze statutu organizacji.

W punktach „Kapitał (fundusz) zapasowy” „Kapitał (fundusz) z aktualizacji wyceny” „Pozostałe kapitały (fundusze) rezerwowe” wykazywane są fundusze wynikające z zastosowania przepisów ustawy o rachunkowości co do wyceny posiadanego majątku.

W punktach „Zysk (strata) z lat ubiegłych” i „Zysk (strata) netto” wykazywane są kwoty wyników, które nie zostały decyzją najwyższych władz organizacji przeniesione do kapitałów (funduszy). Zysk (strata) dzielony jest na narastający (zsumowany) wynik finansowy z lat ubiegłych czyli do końca poprzedniego roku i wynik finansowy roku, którego dotyczy sprawozdanie.

Punkt „Odpisy z zysku netto w ciągu roku obrotowego (wielkość ujemna)”.

B. „Zobowiązanie i rezerwy na zobowiązania”
To informacje o długach organizacji lub kwocie, która jest na coś specjalnego odłożona. W pozycji tej wyróżniono rezerwy na zobowiązania, zobowiązania w podziale na długo i krótkoterminowe oraz rozliczenia międzyokresowe.

Podpunkt „Rezerwy na zobowiązania”. Kwoty tu wpisane świadczą o tym, że organizacja w sposób celowy gromadzi środki rezerwowe, na przykład na planowane remonty.

W podpunktach „Zobowiązania długoterminowe” i „Zobowiązania krótkoterminowe” wykazywane są kwoty, które organizacja jest winna na koniec roku. Np. niezapłacone faktury, zaciągnięte pożyczki. Zobowiązana są tu podzielone w zależność do długości trwania zobowiązania, czy jest krótsze czy dłuższe niż rok.

Podpunkt „Rozliczenia międzyokresowe” służy w organizacji wykazaniu, przychodów podlegających rozliczaniu w czasie. Wykazywane są tu np. dotacje już otrzymane już przez organizacje ale zgodnie z umową dotacji przeznaczone są na działania w następnych latach.

Informacje dodatkowe

Wprowadzenie do sprawozdania finansowego

To informacje o organizacji i ogólne informacje wprowadzające do sprawozdania.

1. Firma, siedziba i adres albo miejsce zamieszkania i adres oraz numer we właściwym rejestrze sądowym albo ewidencji
W punkcie tym należy podać pełną nazwę organizacji, nr w KRS lub w innym rejestrze, a także jej adres (zgodnie z danymi zawartymi w KRS).

2. Wskazanie czasu trwania działalności jednostki, jeżeli jest ograniczony
W przypadku organizacji pozarządowych przy tym punkcie należy wpisać „nie dotyczy” lub „czas trwania działalności jednostki jest nieograniczony”, gdyż działają one bez ograniczenia czasowego lub ograniczenie to jest nieprecyzyjne. Na przykład fundacje działają do momentu osiągnięcia celu, dla którego zostały powołane lub do wyczerpania się majątku – w praktyce jednak trudno jest określić datę, kiedy to nastąpi.

3. Wskazanie okresu objętego sprawozdaniem finansowym
Najczęściej okres objęty sprawozdaniem to rok kalendarzowy: od 1 stycznia do 31 grudnia. Zdarza się jednak np. jeśli organizacja prowadzi szkołę, że okres ten liczony jest inaczej. W takim przypadku informacja o okresie obrotowym jest określona w statucie organizacji i powinna być zawarta w polityce rachunkowości przyjętej przez organizację.

4. Wskazanie zastosowanych uproszczeń przewidzianych dla jednostek małych
W punkcie tym organizacje mogą wskazać zasady, z których korzystają jako jednostki małe. Jednostka mała może sporządzać uproszczoną informację dodatkową określoną w załączniku 5. Może nie sporządzać oddzielnej, dodatkowej części sprawozdania finansowego dotyczącego zmian w kapitale własnym, rachunku przepływów pieniężnych oraz  sprawozdania z działalności jednostki określonych w art. 48a, 48b, i 49 ustawy o rachunkowości.

5. Wskazanie, czy sprawozdanie finansowe zostało sporządzone przy założeniu kontynuowania działalności gospodarczej przez jednostkę w dającej się przewidzieć przyszłości, oraz, czy nie istnieją okoliczności wskazujące na zagrożenie kontynuowania przez nią działalności
W tym punkcie należy odnieść się ogólnie do tego, czy organizacja będzie kontynuować działalność (nie tylko gospodarczą), i czy istnieją zagrożenia jej kontynuowania. Jeśli jednak organizacja jest w trakcie likwidacji, to właśnie tu należy to zapisać.

Przykładowy zapis (jeśli organizacja ma zamiar kontynuować działalność): „Sprawozdanie finansowe zostało sporządzone przy założeniu kontynuowania działalności przez jednostkę w dającej się przewidzieć przyszłości, nie istnieją okoliczności wskazujące na zagrożenie kontynuowania przez nią działalności”.

6. Omówienie przyjętych zasad (polityki) rachunkowości, w tym metod wyceny aktywów i pasywów (także amortyzacji), pomiaru wyniku finansowego oraz sposobu sporządzenia sprawozdania finansowego w zakresie, w jakim ustawa pozostawia jednostce prawo wyboru
Tu opisuje się ogólnie zasady polityki rachunkowości. Szczególnie jest tu istotne, jakimi metodami księgowymi w organizacji wyceniono jej „majątek” – opisany w bilansie (w tabeli Aktywów i Pasywów). Metody wyceny są częścią polityki rachunkowości – dokumentu, którego posiadanie jest obowiązkiem w każdej organizacji (zazwyczaj odpowiedni fragment polityki jest tu przytaczany). Wycena powinna odzwierciedlać rzeczywisty stan posiadania organizacji, a przyjęte metody powinny zależeć od rodzaju majątku posiadanego przez organizację.

Na co zwrócić uwagę? Często popełnianym błędem jest opisywanie wszystkich teoretycznie możliwych i dopuszczanych prawem składników majątku, których faktycznie organizacja nie posiada. Tymczasem należy opisać tylko realnie posiadane składniki majątku. Np. jeśli organizacja ma tylko pieniądze (w kasie, gotówce), to opisuje to przykładowym zdaniem: „Organizacja posiada tylko środki finansowe w walucie polskiej i wycenia je według wartości nominalnej”. Jeśli organizacja posiada waluty obce, powinna w tym miejscu podać sposób przeliczenia wartości walut na złotówki, np.: „Posiadane środki w euro wyceniane są według kursu średniego NBP z dnia poprzedzającego dzień wyceny”. Jeśli organizacja posiada środki trwałe o znaczącej wartości, podlegające amortyzacji, to w tym miejscu podaje przyjętą zasadę amortyzowania.

Dodatkowe informacje i objaśnienia

Następną częścią sprawozdania finansowego jednostki małej są informacje uszczegółowiające informacje o majątku podmiotu. W praktyce należy opisać kolejne kwoty wykazane w poszczególnych punktach bilansu i rachunku zysków i strat.

Szczególnie należy zwrócić uwagę na wymagane informacje określone w załączniku 5 do ustawy o rachunkowości.

Szczegółowo należy opisać wartości posiadanych przez organizację środków trwałych, wartości niematerialnych i prawnych oraz inwestycji długoterminowych, zawierający stan tych aktywów na początek roku obrotowego, zwiększenia i zmniejszenia ich wartości. Obowiązek taki dotyczy także środków trwałych w budowie.

W tej części znajdą się też:

  • opis instrumentów finansowych posiadanych przez organizację,
  • opis zmian w kapitałach organizacji w szczególności zmiany wartości funduszu statutowego,
  • uszczegółowione informacje o rozliczeniach międzyokresowych np. dotacjach przeznaczonych na następne lata
  • zobowiązania organizacji, które powinny zostać opisane z uwzględnieniem informacji o długości ich trwania, form i charakteru zabezpieczeń na majątku jednostki
  • informacje o zobowiązaniach warunkowych np. o udzielonych gwarancjach, poręczeniach, wekslach,
  • informacje o przeciętnym w roku obrotowym zatrudnieniu,
  • wskazane kwoty zaliczek i pożyczek, udzielonych osobom wchodzącym w skład organów zarządzających, nadzorujących i administrujących jednostki.

W informacjach uzupełniających zawarte mają być informacje o istotnych zdarzeniach, po dniu bilansowym, które mają wpływ na ocenę sytuacji finansów organizacji, np. o spłacie znacznych zobowiązań, czy zdarzeniach losowych.

Informacja o strukturze zrealizowanych przychodów i kosztów – część nieobowiązkowa

Te informacje odnoszą się bezpośrednio do rachunku zysków i strat, do części dotyczącej przychodów i kosztów. Opisuje się tu rodzaje przychodów, które organizacja zyskała w rozliczanym roku. Grupuje się je według typu, np. składki, darowizny, dotacje. Dotacje powinny być opisane – podana powinna być ich wartość i to, z jakiego źródła zostały udzielone. Ponadto należy wyodrębnić przychody z działalności odpłatnej – jeśli organizacja ją prowadzi.

Według podobnego schematu można opisać koszty. Tu opisuje się, jakie koszty miała organizacja w rozliczanym roku. Dobrze jest wyodrębnić koszty dotacji – pamiętając o tym, że podane kwoty powinny się zgadzać po obu stronach: kosztów i przychodów (opisanych wyżej). Jeśli kwoty nie są równe, powinno się podać wyjaśnienie, np. pojawiły się odsetki; dotacja nie została zrealizowana w całości.

Tu także można wykazać wyodrębnione koszty odpłatnej działalności pożytku publicznego, co będzie spełnieniem wymogu, zawartego w Ustawie o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie. Uwaga! Przypominamy, że koszty i przychody działalności odpłatnej powinny się bilansować.

Pozostała część kosztów może być opisana ogólnie (jako koszty statutowe) lub bardziej szczegółowo – w podziale na realizowane zadania lub projekty.

Przykładowy schemat podawanych tu informacji:
1) Informacje o strukturze zrealizowanych przychodów ze wskazaniem źródeł np.:
- składki członkowskie
- darowizna osoby fizycznej
- dotacja (z podaniem źródła)
- działalność odpłatna pożytku publicznego (z wyodrębnieniem prowadzonych projektów)
2) Informacje o strukturze kosztów
- koszty poszczególnych dotacji,
- koszty działań statutowych, nieodpłatanych
- koszty odpłatnej działalności pożytku publicznego (z wyodrębnieniem prowadzonych projektów).

Podanie dodatkowo tych informacji sprawi, że raport o finansach organizacji - a tym właśnie jest sprawozdanie finansowe – będzie bardziej przejrzysty

 

FORMULARZ: bilans oraz rachunek zysków i strat - DLA JEDNOSTKI MAŁEJ (plik excel)

Wyraź opinię 34 2

na skróty / spis treści