Przejdź do treści głównej

Sprawozdanie jednostki mikro (ostatni raz do sprawozdań za 2016 r.)

Sprawozdanie finansowe dla jednostek mikro, o ile organizacja pozarządowa zdecydowała się nią zostać, jest przyjmowane przez cały zarząd organizacji. Podpowiadamy jak czytać sprawozdanie, by z czystym sumieniem je podpisać i wysłać do urzędu skarbowego. Sprawozdanie powinno być sporządzone do 31 marca a zaakceptowane do 30 czerwca. Należy je przygotowywać nawet wtedy, kiedy organizacja nie ma obrotów.


Wzór sprawozdania stosowany jest w przypadku organizacji pozarządowych ostatni raz do sprawozdań za 2016 r.

W wyjątkowych sytuacjach możliwe jest stosowanie do sprawozdań za 2017 r., kiedy organizacja rozpoczęła działalność pod koniec 2016 r., zobacz: Organizacja powstała w listopadzie. Czy sporządza sprawozdanie?

Nowy wzór sprawozdania dla organizacji pozarządowych, do zastosowania po raz pierwszy w przypadku sprawozdań za 2017 r., zobacz: Organizacje mają swój wzór sprawozdania.

MAŁA, MIKRO, UPROSZCZONA EWIDENCJA - zobacz czy masz wybór

O zmianach w sprawozdawczości z 2014/2015 - JEDNOSTKA MIKRO

Wybrałeś/wybrałaś MAŁA - zobacz: Sprawozdanie jednostki małej

Wybrałeś/wybrałaś UPROSZCZONA EWIDENCJA - nie musisz sporządzać rocznego sprawozdania finansowego dla US


Sprawozdanie finansowe jest zazwyczaj sporządzone przez księgowych lub biura rachunkowe. Jednak jego przyjęcie (i odpowiedzialność za to) jest zadaniem zarządu (w stowarzyszeniach potem ewentualnie jeszcze walnego zgromadzenia – zależy to od zapisów w statucie).

Sprawozdanie jednostek mikro składa się z trzech części: informacji ogólnej, bilansu wraz z informacją uzupełniającą oraz rachunku zysku i strat .

Rachunek zysków i strat – informacja o przychodach i kosztach

Czytanie sprawozdania finansowego najlepiej zacząć od rachunku zysków i strat. Czym jest ten rachunek? Najczęściej ma formę tabeli, której wzór jest w miarę ujednolicony i ogólnie przyjęty. Zawiera zestaw informacji księgowych przedstawionych w postaci liczb. Zakres tych informacji określa załącznik nr 4 do Ustawy o rachunkowości.

Najogólniej ujmując, liczby z rachunku zysków i strat informują o tym, jakie były wpływy, czyli przychody organizacji w danym roku oraz jakie były wydatki, czyli koszty tej organizacji w tymże roku. Na samym dole tabeli (rachunku) znajduje się podsumowanie, informujące o tym, czy w danym roku organizacja osiągnęła zysk, czy ma stratę. Zysk jest wtedy, kiedy przychodów było więcej niż kosztów (to nadwyżka przychodów nad kosztami), a strata w sytuacji odwrotnej – czyli kiedy kosztów było więcej niż przychodów. Ważną rzeczą jest też to, że i rachunek zysków i strat, i druga część sprawozdania, czyli bilans są sporządzane przez porównanie z rokiem poprzednim. Oznacza to, że w tabeli widać rok, za który się organizacja sprawozdaje, oraz rok poprzedni.

W tym roku, ze względu na wprowadzenie nowych przepisów, sytuacja jest wyjątkowa. Jednostki mikro muszą sporządzić rachunek zysków i strat za rok 2014 – którego dotyczy sprawozdanie – oraz za rok poprzedzający, 2013. Część danych można skopiować z rachunku wyników ze sprawozdania za rok 2013. Jednakże część trzeba będzie przygotować. W dalszych częściach tekstu podpowiadamy, jak to zrobić. Dzieje się tak dlatego, że w rachunku zysków i strat są podawane częściowo inne dane niż w rachunku wyników, który obowiązywał do momentu zmiany przepisów. (Inaczej mówiąc, wzór sprawozdań za rok 2013 z Rozporządzenia Ministra Finansów z 15 listopada 2001 r w sprawie szczegółowych zasad rachunkowości dla niektórych jednostek niebędących spółkami handlowymi, nieprowadzących działalności gospodarczej aktualnie nie obowiązuje).

Zakres informacji, które muszą znaleźć się rachunku zysków i strat, określają pozycje:

A. Przychody podstawowej działalności operacyjnej i zrównane z nimi, w tym zmiana stanu produktów (zwiększenie – wartość dodatnia, zmniejszenie – wartość ujemna)

B. Koszty podstawowej działalności operacyjnej:

I. Amortyzacja

II. Zużycie materiałów i energii

III. Wynagrodzenia, ubezpieczenia społeczne i inne świadczenia

IV. Pozostałe koszty

C. Pozostałe przychody i zyski, w tym aktualizacja wartości aktywów

D. Pozostałe koszty i straty, w tym aktualizacja wartości aktywów

E. Podatek dochodowy

F. Zysk/strata netto (A–B+C–D–E ) (dla jednostek mikro, o których mowa w art. 3 ust. 1a pkt 1, 3 i 4 oraz ust. 1b ustawy)

lub

G. Wynik finansowy netto ogółem (A–B+C–D–E), w tym:

I. Nadwyżka przychodów nad kosztami (wartość dodatnia)

II. Nadwyżka kosztów nad przychodami (wartość ujemna) (dla jednostek mikro, o których mowa w art. 3 ust. 1a pkt 2 ustawy).

Przepisy prawa dopuszczają, by lista wymienionych wyżej pozycji liczbowych była uzupełniana o jakieś podpunkty i zazwyczaj księgowi korzystają z tej możliwości (art. 50 ust. 1 Ustawy o rachunkowości). Co zrobić, jeśli w danym punkcie w roku bieżącym i poprzednim nie ma żadnych kwot? Można go opuścić lub wpisać tam zero (art. 50 ust 2).

Omówmy po kolei poszczególne pozycje w tabeli:

A. Przychody podstawowej działalności operacyjnej i zrównane z nimi, w tym zmiana stanu produktów (zwiększenie – wartość dodatnia, zmniejszenie – wartość ujemna)

W organizacjach pozarządowych nieprowadzących działalności gospodarczej podstawowa działalność operacyjna to po prostu całość działalności statutowej, zarówno działalności odpłatnej i nieodpłatnej. Dlatego w punkcie tym należy zsumować wszystkie statutowe przychody, czyli wpływy organizacji w roku 2014. Należą do nich m.in. dotacje, darowizny, składki członkowskie, opłaty od adresatów, wpływy ze zbiórek publicznych, wpływy z 1%.

W pozycji odnoszącej się do roku 2013 z rachunku wyników z poprzedniego roku należy przenieść ogólną pozycję: „A. Przychody z działalności statutowej” – bez obowiązku wyróżniania podpunktów, do których najczęściej należały składki brutto określone statutem i bez innych przychodów określonych statutem.

B. Koszty podstawowej działalności operacyjnej

Kolejną pozycją w rachunku wyników są „Koszty podstawowej działalności operacyjnej”. W tym punkcie organizacje czeka największa zmiana – ponieważ oprócz podania kwoty ogólnej tych kosztów należy je rozbić na cztery kategorie:

I. Amortyzacja

II. Zużycie materiałów i energii

III. Wynagrodzenia, ubezpieczenia społeczne i inne świadczenia

IV. Pozostałe koszty

Organizacje zazwyczaj księgują koszty w rozbiciu na projekty (z wyszczególnieniem konkretnych kategorii budżetowych tych projektów). Dlatego wyodrębnienie tego typu informacji może być wyzwaniem dla tych księgowych, którzy poza księgowaniem poszczególnych projektów równocześnie nie księgowali rodzajowo (czyli w rozbiciu na kategorie kosztów).

W podpunkcie „I Amortyzacja” umieszcza się koszty związane z wcześniejszym zakupem środków trwałych i innych składników majątku podlegających amortyzacji.

W podpunkt „Zużycie materiałów i energii” zawieramy informację o tym, jakie były koszty zakupionych materiałów (np. papieru) i zużytej energii do działalności podstawowej organizacji.

W podpunkcie „Wynagrodzenia, ubezpieczenia społeczne i inne świadczenia” powinny się znaleźć informacje o wszystkich kosztach związanych z wynagrodzeniami (wypłacanymi zarówno na podstawie umów o pracę, umów zlecenie jak i umów o dzieło) o ubezpieczeniach społecznych oraz o innych świadczeniach.

W podpunkcie „Pozostałe koszty” podaje się informacje o wszystkich, innych niż wyżej wymienione, kosztach ponoszonych przez organizację. W praktyce w wielu organizacjach może się okazać, że większość kosztów działalności statutowej organizacji mieści się w kategorii „Pozostałe koszty” – np. zakupione usługi, koszty przejazdów, koszty przekazanego przez organizacje wsparcia.

Nowy wzór sprawozdania nie zakłada wydzielania kosztów administracyjnych, w związku z tym powinny być one ujęte wraz z wcześniej wydzielanymi kosztami działalności statutowej w powyższych podpunktach.

W pozycji odnoszącej się do roku 2013 należy podać sumę kwot podanych w pozycji „B. Koszty realizacji działań statutowych” oraz pozycji „D. Koszty administracyjne” z rachunku wyników za rok 2013.

C. Pozostałe przychody i zyski, w tym aktualizacja wartości aktywów

Tu wpisywane są przychody, które nie wynikają z działalności statutowej, przychody z tytułu zwiększenia wartości posiadanego majątku oraz przychody finansowe. Może być to np. przychód ze sprzedaży wyposażenia, majątku organizacji, którego organizacja nie używa do działalności statutowej, wzrost wartości posiadanych walut czy środków trwałych lub przychody związane z inwestycjami finansowymi (odsetki bankowe, lokaty, przychody z obligacji, zyski z różnic kursowych). Wpisuje się też tu także zaokrąglenia, które zostały poczynione na korzyść organizacji (np. jeśli ktoś zamiast 1,99 zł wpłacił organizacji 2,00 zł) oraz przychód ze zdarzeń losowych np. otrzymane odszkodowanie.

W pozycji odnoszącej się do roku 2013 należy podać sumę kwot z  pozycji „E. Pozostałe przychody (niewymienione w pozycji A i G)”, z pozycji „G przychody finansowe” oraz dodatnią wartość z pozycji „J Zyski i straty nadzwyczajne”, wzięte  z rachunku wyników za rok 2013.

D. Pozostałe koszty i straty, w tym aktualizacja wartości aktywów

Tu są wpisywane kwoty kosztów, które nie wynikają z działalności statutowej ani nie są kosztami administracyjnymi,  oraz koszty utraty wartości posiadanego majątku i koszty operacji finansowych. Są to np. koszty z zaokrągleń płatności, utrata wartości posiadanych przez organizację walut obcych, prowizje i odsetki zaciągniętych pożyczek.

W pozycji odnoszącej się do roku 2013 należy sumę kwot z pozycji  „F. Pozostałe koszty (niewymienione w pozycji B, D i H)”, pozycji „H Koszty finansowe” oraz ujemną wartość z pozycji „J Zyski i straty nadzwyczajne”, wzięte z rachunku wyników za rok 2013.

E. Podatek dochodowy

W tej pozycji należy wpisać kwotę podatku dochodowego, która znajduje się w deklaracji CIT 8 (deklarację tę mają obowiązek składać wszystkie organizacje do końca marca!).

W rachunku wyników za rok 2013 nie było takiej pozycji. Większość organizacji nie płaci podatku dochodowego, korzystając z różnego rodzaju zwolnień. Jeśli jednak organizacja zapłaciła taki podatek, to należy podać tu kwotę z deklaracji CIT-8. Jest możliwe, że jako dodatkowa pozycja było to ujęte w rachunku wyników; taka informacja mogła być też elementem składowym pozycji „F. Pozostałe koszty.”

Dalsze części rachunku wypełniane są w zależności od tego, czy organizacja prowadzi działalność gospodarczą. Prowadzący taką działalność – wypełniają pozycję F, nieprowadzący – pozycję G.

F. Zysk/strata netto (A–B+C–D–E ) (dla jednostek mikro, o których mowa w art. 3 ust. 1a pkt 1, 3 i 4 oraz ust. 1b ustawy)

Ta pozycja obowiązuje organizacje mikro prowadzące działalność gospodarczą. Należy wykonać działanie matematyczne uwzględniając kwoty podane w poprzednich pozycjach A-B+C-D-E, jeśli wynik wyjdzie dodatni oznacza to zysk, jeśli ujemny stratę.

lub

G. Wynik finansowy netto ogółem (A–B+C–D–E), w tym:

I. Nadwyżka przychodów nad kosztami (wartość dodatnia)

II. Nadwyżka kosztów nad przychodami (wartość ujemna) (dla jednostek mikro, o których mowa w art. 3 ust. 1a pkt 2 ustawy).

Pozycję G z podpunktami wypełnia organizacja nieprowadząca działalności gospodarczej. Należy wykonać działanie matematyczne uwzględniając kwoty podane w poprzednich pozycjach A-B+C-D-E, jeśli wynik wyjdzie dodatni oznacza to zysk, jeśli ujemny stratę.

Bilans - informacja o aktywach i pasywach

Drugą częścią sprawozdania finansowego jest bilans. Bilans pokazuje, ile organizacja ma pieniędzy, czyli jaki jest stan majątkowy „zatrzymany w danym momencie” – w ostatnim dniu roku obrotowego, tj. zazwyczaj w dniu 31 grudnia (jeśli sprawozdanie finansowe jest rozliczeniem pokrywającym się z rokiem kalendarzowym – co dotyczy większości organizacji).

Bilans składa się z dwóch części – aktywów i pasywów. Ich opis ma zwykle formę tabeli z kwotami wskazanymi na koniec oraz na początek opisanego w sprawozdaniu roku. Najkrócej rzecz ujmując – aktywa to nic innego, jak to, jakie pieniądze organizacja posiada, a pasywa to informacja o tym, skąd je ma. Kwota w podsumowaniu tabeli aktywów (pozycja „Suma aktywów”) i pasywów (pozycja „Suma pasywów”) – czyli suma bilansowa – musi być taka sama, co do grosza. Inaczej mówiąc: aktywa i pasywa musza się zrównoważyć. To bardzo ważne! I osoba, która sprawdza sprawozdanie i podpisuje je, powinna zwrócić na to uwagę.

Ważną zmianą we wzorze sprawozdania jednostki mikro w stosunku do poprzedniego wzoru jest to, że nie trzeba (chociaż można) wykazywać szczegółowo wszystkich elementów składowych aktywów i pasywów. Oznacza to, że wartości głównych pozycji nie muszą być sumami wartości podpunktów, które składają się na te pozycje. W pozycji głównej może być wyróżniony tylko jeden podpunkt, a inne nie będą wyszczególnione. Oczywiście ustawa o rachunkowości pozwala na dodawanie kolejnych podpunktów, jeśli organizacja chciałaby je pokazywać.

Bilans w sprawozdaniu jednostek mikro został znacząco uproszczony. Wzór składa się jedynie z pozycji:

Aktywa

A. Aktywa trwałe, w tym podpunkty:

– Środki trwałe

B. Aktywa obrotowe, w tym podpunkty:

– Zapasy

– Należności krótkoterminowe

Aktywa razem (podsumowanie):

Pasywa

A. Kapitał (fundusz) własny, w tym podpunkty:

– Kapitał (fundusz) podstawowy

– Należne wpłaty na kapitał podstawowy (wielkość ujemna)

B. Zobowiązania i rezerwy na zobowiązania, w tym podpunkty:

– Rezerwy na zobowiązania

– Zobowiązania z tytułu kredytów i pożyczek

Pasywa razem (podsumowanie):

Aktywa

Aktywa to – ujmując najprościej – pieniądze, które organizacja posiada. Tabela aktywów jest zbudowana według logiki zakładającej, że na górze tabeli z aktywami umiejscowione są te najbardziej „trwałe” W żargonie księgowym powiedziałoby się, że pozycja w tabeli bilansu zależy od stopnia płynności. Najbardziej płynny jest pieniądz w gotówce lub przechowywany w banku. Informacja o tych środkach znajduje się na dole tabeli. Najmniej płynny jest majątek ulokowany w posiadanych nieruchomościach. Informacja o nich znajduje się na górze tabeli.

A. Aktywa trwałe

Aktywa trwałe, to te, do których trudno „sięgnąć” – najmniej płynny składnik majątku organizacji.

W nowym wzorze sprawozdania jednostki mikro, w bilansie należy wyróżnić jedynie środki trwałe. Wszystkie inne składniki aktywów trwałych (niematerialne, należności długoterminowe i długoterminowe rozliczenia okresowe) należy wpisać jako sumę do punktu A – oczywiście uwzględniając również środki trwałe.

W pozycji za rok 2013 należy przepisać ze starego bilansu pozycję o tej samej nazwie.

Podpunkt „Środki trwałe”

Wpisywane są tu wartości nieruchomości (np. lokalu) i ruchomości (np. rzeczy, sprzętu), które posiada organizacja, a także inwestycje podnoszące ich wartość. Muszą charakteryzować się znaczącą wartością i przewidywanym czasie użycia dłuższym niż rok. Ujmuje się tylko tę część wartości środka trwałego, która się nie zamortyzowała. Tak definiuje to zapis z Ustawy o rachunkowości.

Zasady amortyzacji określa przyjęta w organizacji polityka rachunkowości. Zazwyczaj organizacje przyjmują zasady amortyzacji zgodne z zasadami ustawy o podatku dochodowym osób prawnych. W praktyce dotyczy to zwykle przedmiotów o znaczącej wartości, takich jak np. samochód. W tym podpunkcie może być też wskazana wartość czegoś, co organizacja chce pokazać jako inwestycję długoletnią, np. amortyzowany koszt remontu lokalu, w którym organizacja prowadzi działalność. Szczegóły dotyczące tej kwoty powinny być opisane w informacji dodatkowej, w części „Aktywa trwałe”. Przykładowo: jeśli w tej pozycji umieszczona jest inwestycja w remont lokalu, to w informacji dodatkowej opisana powinna być wartość początkowa tej inwestycji, wysokość rocznego odpisu (10% w skali roku), kwota dotychczasowego umorzenia. Umieszczenie takiej informacji w tym miejscu tabeli jest często decyzją osoby zarządzającej organizacją, które z przyczyn m.in. wizerunkowych chce wykazać potencjał organizacji i pokazać jej inwestycje.

W pozycji za rok 2013 należy przepisać ze starego bilansu pozycję, która była umieszczona w podpunkcie „Rzeczowe aktywa trwałe”. Kwoty z pozycji „należności długoterminowe”, „inwestycje długoterminowe”, długoterminowe rozliczenia międzyokresowe” nie muszą być w nowym sprawozdaniu wyszczególniane.

B. Aktywa obrotowe

Aktywa obrotowe to „płynne” składniki majątku organizacji, czyli takie, które są łatwiej zbywalne. W poprzednim wzorze sprawozdania punkt ten miał trzy podpunkty – w aktualnym wzorze usunięto podpunkt „inwestycje krótkoterminowe”. Jeśli organizacja poczyniła, to wg wzoru sprawozdania wartość wszystkich aktywów, w tym inwestycji krótkoterminowych,  ujmuje tylko w głównej pozycji, gdyż obowiązkowo wyszczególnia się tylko dwa podpunkty.  Organizacja może jednak, analogiczne do poprzedniego wzoru sprawozdania, dodać  podpunkt  „Inwestycje krótkoterminowe”, w której zostaną wyodrębnione te inwestycje.

W pozycji za rok 2013 należy przepisać ze starego bilansu pozycję o tej samej nazwie.

Podpunkt „Zapasy”

Wpisywana jest tu wartość rzeczy i materiałów, które organizacja zakupiła, otrzymała i przeznaczy je na działania statutowe, jeszcze nie do końca ściśle określone. Dobrą ilustracją może być sytuacja organizacji charytatywnej, zbierającej w grudniu słodycze. Organizacja ma ich zapasy, których wartość da się wyliczyć. Słodycze będą dystrybuowane w następnym roku w ramach projektu edukacyjnego lub pomocowego. Ponieważ słodycze zostaną wykorzystane i przestaną być zapasem, to będą stanowiły koszty działań statutowych – będą wskazane w rachunku zysków i strat w sprawozdaniu za następny rok.

W pozycji za rok 2013 należy przepisać ze starego bilansu pozycję, która była umieszczona w podpunkcie II „Zapasy rzeczowych aktywów obrotowych”.

Podpunkt „Należności krótkoterminowe”

To należności, czyli pieniądze, które organizacja ma u jakiegoś podmiotu przez czas krótszy niż 12 miesięcy. Przykładem może być sytuacja organizacji działającej w lokalu, w którym woda jest rozliczana na podstawie szacunków. Jeśli szacunki były zbyt wysokie, to organizacja nadpłaciła. Nadpłata zostanie jej zwrócona na podstawie faktur korygujących w następnym roku, gdyż taki jest rytm rozliczeń z właścicielem lokalu. Inny przykład to zadeklarowane wpłaty na noworocznej aukcji, czyli sytuacja, kiedy osoba biorąca udział w aukcji zadeklarowała kupno przedmiotu, ale nie zdążyła w grudniu dokonać wpłaty (przelewem) i zrobi to w styczniu. W tej pozycji wpisuje się także pobrane z funduszy organizacji i nierozliczone zaliczki.

W pozycji za rok 2013 należy przepisać ze starego bilansu pozycję o tej samej nazwie.

Pasywa

Druga część tabeli bilansowej to Pasywa – czyli informacja o tym, skąd (z jakich źródeł) organizacja ma pieniądze (majątek). Składa się z dwóch części: A. „Kapitał (fundusz) własny” – czyli informacji o wartości majątku, który ma organizacja, oraz B. „Zobowiązań i rezerw na zobowiązania”, czyli informacji o kwocie, którą organizacja będzie musiała przeznaczyć na zapłacenie czegoś lub która jest na coś specjalnego odłożona.

A. Kapitał (fundusz) własny

Na „Kapitał (Fundusz) własny” składają się podpunkty: „Kapitał (fundusz) podstawowy” oraz „Należne wpłaty na kapitał podstawowy (wielkość ujemna).

W pozycji za rok 2013 należy przenieść ze starego bilansu kwotę z pozycji o nazwie „Fundusze własne”.

Podpunkt „Kapitał (fundusz) podstawowy”

W organizacjach pozarządowych funduszem podstawowym jest fundusz statutowy. W pozycji tej wpisywana jest kwota nadwyżki finansowej organizacji, która zostanie wydana w nieokreślonym jeszcze czasie na cele statutowe. Stanowi kapitał na późniejsze działania. Fundacje mają obowiązek posiadania funduszu statutowego, dlatego w ich przypadku nie powinna w tym miejscu być wpisana kwota zerowa.

Warto przypomnieć, że częścią funduszu statutowego mogą być np. poniesione wydatki na inwestycje, będące w procesie amortyzacji, a więc takie, których fizycznie nie ma ani na koncie, ani w kasie organizacji, tylko są np. ulokowane w wyremontowanym lokalu (co widnieje wtedy w pozycji „Środki trwałe”).

Posiadanie funduszu statutowego, nieobowiązkowego dla stowarzyszeń, dobrze wpływa na potencjał organizacji, która zaświadcza tym samym, że ma odłożone pieniądze na nieprzewidziane sytuacje, na działania statutowe. To może być jednym z wyznaczników jej stabilności i korzystnego wizerunku. Skoro fundusz statutowy to pieniądze na „ciężkie czasy”, to czym różni się on rezerw, wskazywanych w innym miejscu bilansu? Rezerwy są tworzone w konkretnym celu, bardziej z myślą o zobowiązaniach, mniej o działaniach statutowych. Warto też pamiętać, że środki znajdujące się w funduszu statutowym są wydawane za zgodą (uchwałą) zarządu (lub innego uprawnionego do tego organu organizacji), tak więc nie są to pieniądze, którymi dysponuje się na bieżąco. Każda zmiana w funduszu statutowym (zarówno zmniejszenie jak i zwiększenie) wymaga uchwały władz, podjętej w trybie wynikającym ze statutu organizacji.

W pozycji za rok 2013 należy przenieść ze starego bilansu kwotę z pozycji „Fundusz statutowy”.

Podpunkt „Należne wpłaty na kapitał podstawowy (wielkość ujemna)”

Ten podpunkt jest wypełniany zazwyczaj przez fundacje i wpisywana jest tu należna wpłata fundatora na fundusz statutowy. Przykładowo, w momencie powstania fundacja posiada niewpłacony jeszcze fundusz statutowy, w całej wartości wykazywany on w punkcie w „Kapitał (fundusz) podstawowy” i równocześnie w „Należne wpłaty na kapitał podstawowy” z ujemnym znakiem wpisujemy kwotę, którą ma wpłacić fundator.

W pozycji tej nie było w wzorze sprawozdania za 2013 rok, należne wpłaty od fundatora były wykazywane w aktywach w należnościach krótkoterminowych.

B. „Zobowiązanie i rezerwy na zobowiązania”

To informacje o długach organizacji lub kwocie, która jest na coś specjalnego odłożona. W pozycji tej wyróżniono dwa podpunkty: „Rezerwy na zobowiązania” oraz „Zobowiązania z tytułu kredytów i pożyczek” . W nowym wzorze sprawozdania nie trzeba już specjalnie wyodrębniać rozliczeń międzyokresowych przychodów. Jeśli organizacja ma takie zobowiązania może je łącznie wpisać w sumę pozycji B.

W pozycji za rok 2013 należy przenieść ze starego bilansu kwotę z pozycji o tej samej nazwie.

Podpunkt „Rezerwy na zobowiązania”

Kwoty tu wpisane świadczą o tym, że  organizacja w sposób celowy gromadzi środki rezerwowe (fundusz rezerwowy), na przykład na planowane remonty.

W pozycji za rok 2013 należy przenieść ze starego bilansu sumę kwot z pozycji „Rezerwy krótkoterminowe” i „Rezerwy długoterminowe”.

Podpunkt „Zobowiązania z tytułu kredytów i pożyczek”

Wpisuje się tu kwoty zaciągniętych przez organizację kredytów i pożyczek na czas dłuższy niż 12 miesięcy.

Informacje ogólne do sprawozdania

To informacje o organizacji i ogólne informacje wprowadzające do sprawozdania. Składa się na nie sześć punktów.

1. Firma, siedziba i adres albo miejsce zamieszkania i adres oraz numer we właściwym rejestrze sądowym albo ewidencji

W punkcie tym należy podać pełną nazwę organizacji, nr w KRS lub innym rejestrze, a także jej adres (zgodnie z danymi zawartymi w KRS).

2. Wskazanie czasu trwania działalności jednostki, jeżeli jest ograniczony

W przypadku organizacji pozarządowych przy tym punkcie należy wpisać „nie dotyczy” lub „czas trwania działalności jednostki jest nieograniczony”, gdyż działają one bez ograniczenia czasowego lub ograniczenie to jest nieprecyzyjne. Na przykład fundacje działają do momentu osiągnięcia celu, dla którego zostały powołane lub do wyczerpania w majątku – w praktyce jednak trudno jest określić datę, kiedy to nastąpi.

Przykładowy zapis: „nie dotyczy” lub „czas trwania działalności jednostki jest nieograniczony”.

3. Wskazanie okresu objętego sprawozdaniem finansowym

Najczęściej okres objęty sprawozdaniem to rok kalendarzowy: od 1 stycznia do 31 grudnia. Zdarza się jednak np. jeśli organizacja prowadzi szkołę, że okres ten liczony jest inaczej. W takim przypadku informacja o okresie obrotowym jest określona w statucie organizacji i powinna być zawarta w polityce rachunkowości przyjętej przez organizację.

Przykładowy zapis: „Okres objęty sprawozdaniem finansowym: od 01-01-2014 do 31-12-2014”.

4. Wskazanie zastosowanych zasad rachunkowości przewidzianych dla jednostek mikro z wyszczególnieniem wybranych uproszczeń

W punkcie tym organizacje mogą wskazać dwie zasady, z których korzystają jako jednostki mikro. Pierwszą jest stosowanie formularza sprawozdania wg załącznika 4. z Ustawy o rachunkowości. Drugą stosowanie zasady ostrożnej wyceny (wymaga ona przyjęcia najniższej możliwej wyceny majątku). Stosowanie tego uproszczenia zwalnia organizację z korygowania wyceny posiadanego, wycenionego wcześniej majątku, np. nie muszą zmniejszać wcześniej określonej wartości posiadanych walut obcych podczas spadku ich kursu.

Przykładowy zapis: „Organizacja stosuje następujące zasady rachunkowości przewidziane dla jednostek mikro: a) korzysta z niestosowania zasady ostrożnej wyceny, b) sporządza sprawozdanie wg załącznika 4 ustawy o rachunkowości”.

5. Wskazanie, czy sprawozdanie finansowe zostało sporządzone przy założeniu kontynuowania działalności gospodarczej przez jednostkę w dającej się przewidzieć przyszłości oraz czy nie istnieją okoliczności wskazujące na zagrożenie kontynuowania przez nią działalności

W tym punkcie należy odnieść się ogólnie do tego, czy organizacja będzie kontynuować działalność (nie tylko gospodarczą) i czy istnieją zagrożenia jej kontynuowania. Jeśli jednak organizacja jest w trakcie likwidacji, to właśnie tu należy to tutaj zapisać.

Przykładowy zapis (jeśli organizacja ma zamiar kontynuować działalność): „Sprawozdanie finansowe zostało sporządzone przy założeniu kontynuowania działalności przez jednostkę w dającej się przewidzieć przyszłości, nie istnieją okoliczności wskazujące na zagrożenie kontynuowania przez nią działalności”.

6. Omówienie przyjętych zasad (polityki) rachunkowości, w tym metod wyceny aktywów i pasywów (także amortyzacji), pomiaru wyniku finansowego oraz sposobu sporządzenia sprawozdania finansowego w zakresie, w jakim ustawa pozostawia jednostce prawo wyboru

Tu opisuje się ogólnie zasady polityki rachunkowości. Szczególnie jest tu istotne, jakimi metodami księgowymi w organizacji wyceniono jej „majątek” – opisany w bilansie (w tabeli Aktywów i Pasywów). Metody wyceny są częścią polityki rachunkowości – dokumentu, którego posiadanie jest obowiązkiem każdej organizacji. (I zazwyczaj odpowiedni fragment polityki jest tu przytaczany). Wycena powinna odzwierciedlać rzeczywisty stan posiadania organizacji, a przyjęte metody powinny zależeć od rodzaju majątku posiadanego przez organizację.

Na co zwrócić uwagę? Często popełnianym błędem jest opisywanie wszystkich teoretycznie możliwych i dopuszczanych prawem składników majątku, których faktycznie organizacja nie posiada. Tymczasem należy opisać tylko realnie posiadane składniki majątku. Np. jeśli organizacja ma tylko pieniądze (w kasie, gotówce), to opisuje to przykładowym zdaniem: „Organizacja posiada tylko środki finansowe w walucie polskiej i wycenia je według wartości nominalnej”. Jeśli organizacja posiada waluty obce, powinna w tym miejscu podać sposób przeliczenia wartości walut na złotówki, np.: „Posiadane środki w euro wyceniane są według kursu średniego NBP z dnia poprzedzającego dzień wyceny”. Jeśli organizacja posiada środki trwałe o znaczącej wartości, podlegające amortyzacji, to w tym miejscu podaje przyjętą zasadę amortyzowania.

Informacje uzupełniające do bilansu

Kolejną częścią sprawozdania finansowego jednostki mikro jest informacja uzupełniająca do bilansu. Wzór sprawozdania jednostki mikro nie obliguje organizacji do podawania informacji uzupełniających do rachunku zysków i strat. Informacja uzupełniająca do bilansu składa się z trzech obowiązkowych elementów. Oczywiście tak jak pozostałe części sprawozdania można ją rozbudowywać o inne elementy, jeśli zarząd organizacji tak zdecyduje (np. będzie chciał upublicznić więcej informacji na temat finansów organizacji).

Obowiązkowe punkty informacji uzupełniającej do bilansu:

1. Kwota wszelkich zobowiązań finansowych, w tym z tytułu dłużnych instrumentów finansowych, gwarancji i poręczeń lub zobowiązań warunkowych nieuwzględnionych w bilansie, ze wskazaniem charakteru i formy wierzytelności zabezpieczonych rzeczowo; wszelkie zobowiązania dotyczące emerytur oraz jednostek powiązanych lub stowarzyszonych są ujawniane odrębnie

Większości organizacji, będących jednostkami mikro, ten punkt nie dotyczy i w związku z tym będą mogły napisać po prostu, że organizacja nie posiada zobowiązań finansowych. Więcej informacji wpisują tutaj organizacje, które mają zobowiązania finansowe bo np. udzielały gwarancji lub poręczeń. W takim wypadku należy opisać charakter zobowiązania (np. komu udzielono gwarancji lub poręczenia) i w jaki sposób zostało ono zabezpieczone.

Przykładowy zapis „Organizacja nie ma żadnych zobowiązań z tytułu dłużnych instrumentów finansowych, gwarancji i poręczeń lub zobowiązań warunkowych nieuwzględnionych w bilansie”.

2. Kwota zaliczek i kredytów udzielonych członkom organów administrujących, zarządzających i nadzorujących, ze wskazaniem oprocentowania, głównych warunków oraz wszelkich kwot spłaconych, odpisanych lub umorzonych, a także zobowiązań zaciągniętych w ich imieniu tytułem gwarancji i poręczeń wszelkiego rodzaju, ze wskazaniem kwoty ogółem dla każdej kategorii

Większość organizacji, będących jednostkami mikro, nie może udzielać zaliczek i kredytów pracownikom, członkom zarządu czy komisji rewizyjnych. W takim wypadku należy wprost napisać, że organizacja nie udzielała zaliczek i kredytów członkom organów administrujących, zarządzających i nadzorujących.

Przykładowy zapis: „Organizacja nie udziela kredytów członkom organów administrujących, zarządzających i nadzorujących, a także zobowiązań zaciągniętych w ich imieniu tytułem gwarancji i poręczeń wszelkiego rodzaju”.

3. informacje o udziałach (akcjach) własnych, w tym:

a) przyczyna nabycia udziałów (akcji) własnych dokonanego w roku obrotowym,

b) liczba i wartość nominalna nabytych oraz zbytych w roku obrotowym udziałów (akcji), a w przypadku braku wartości nominalnej, ich wartość księgowa, jak też część kapitału podstawowego, którą te udziały (akcje) reprezentują,

c) w przypadku nabycia lub zbycia odpłatnego, równowartość tych udziałów (akcji),

d) liczba i wartość nominalna lub, w razie braku wartości nominalnej, wartość księgowa wszystkich udziałów (akcji) nabytych i zatrzymanych, jak również część kapitału podstawowego, którą te udziały (akcje) reprezentują.

Większości organizacji, będących jednostkami mikro, ten punkt nie dotyczy, gdyż nie posiadają udziałów i akcji.

Przykładowy zapis: „Organizacja nie posiada udziałów i akcji”.

Na tym kończą się obowiązkowe elementy informacji uzupełniającej. Ponieważ jednak mówią one niewiele o kondycji finansowej organizacji i na ich podstawie zarządowi organizacji trudno będzie zorientować się w poprawności sporządzenia sprawozdania, można pokusić się o rozszerzenie tej części o elementy opisujące aktywa i pasywa zawarte w bilansie oraz pozycje z rachunku zysków i strat.

Jeśli zarząd się na to zdecyduje, może poprosić księgowość o przygotowanie dodatkowych punktów według poniższego schematu.

Uzupełniające dane o aktywach i pasywach – część nieobowiązkowa

Ponieważ obowiązkowym zakresie informacji uzupełniającej do bilansu nie ma punktów, które opisują specyfikę organizacji, można dodać te, które opisują poszczególne kwoty znajdujące się w tabeli Aktywów i Pasywów. Najlepiej, żeby opis zawierał informację o tym, co oznacza dana kwota i co się na nią składa.

I tak: w kolejnych podpunktach tej części informacji można zawrzeć informacje o tym, co składa się na Aktywa trwałe i obrotowe. Podaje się tu, jakie środki trwałe ma organizacja, jak je amortyzuje. Jeśli w bilansie wykazała jakieś należności, to informuje o ich pochodzeniu. Można też opisać, ile organizacja ma środków pieniężnych – ile środków jest ulokowanych na rachunku bankowym, a ile w kasie, w gotówce.

Jeśli chodzi o dodatkowe informacje o Pasywach, to tu warto podać informację o funduszu statutowym. Tu także powinna się znaleźć informacja o wykorzystaniu wyniku finansowego. Przypominamy, że możliwe są dwa sposoby jego „potraktowania”: dodanie wyniku do przychodów – jeśli jest dodatni (lub kosztów – jeśli jest ujemny) roku następnego. Druga możliwość to przesunięcie wyniku finansowego do funduszu statutowego – czyli jego zwiększenie, jeśli wynik był dodatni lub zmniejszenie – jeśli był ujemny. Decyzja taka jest podejmowana uchwałą zarządu (lub innego uprawnionego do tego organu organizacji). Informacje o funduszu statutowym są także podawane w dalszej części informacji dodatkowej.

Warto zwrócić uwagę na to, czy podany tu wynik finansowy jest taki sam, jak podany w rachunku zysków i strat.

Uwaga! Podawane w tym miejscu kwoty: suma aktywów i suma pasywów powinny się zgadzać.

Przykładowy schemat podawanych informacji:
Na majątek organizacji składają się (z podaniem wysokości):
1) Aktywa trwałe:
2) Aktywa obrotowe:
- zapasy: .
- środki finansowe w kasie:
- środki finansowe na rachunku bankowym:
- należności:
3) Pasywa – Fundusze Własne:
- fundusz statutowy:
- należne wpłaty od fundatorów:
- wynik finansowy:
4) Pasywa – Zobowiązania i rezerwy:
- zobowiązania:
- przychody przyszłych okresów (dotacje na rok przyszły):

Informacja o strukturze zrealizowanych przychodów i kosztów – część nieobowiązkowa

Te informacje odnoszą się bezpośrednio do rachunku zysków i strat, do części dotyczącej przychodów i kosztów. Opisuje się tu rodzaje przychodów, które organizacja zyskała w rozliczanym roku. Grupuje się je według typu, np. składki, darowizny, dotacje. Dotacje powinny być opisane – podana powinna być ich wartość i to, z jakiego źródła zostały udzielone. Ponadto należy wyodrębnić przychody z działalności odpłatnej – jeśli organizacja ją prowadzi.

Według podobnego schematu można opisać koszty. Tu opisuje się, jakie koszty miała organizacja w rozliczanym roku, w podziale w podziale na koszty statutowe i administracyjne. Dobrze jest wyodrębnić koszty dotacji – pamiętając o tym, że podane kwoty powinny się zgadzać po obu stronach: kosztów i przychodów (opisanych wyżej). Jeśli kwoty nie są równe, powinno się podać wyjaśnienie, np. pojawiły się odsetki; dotacja nie została zrealizowana w całości.

Tu także można wykazać wyodrębnione koszty odpłatnej działalności pożytku publicznego, co będzie spełnieniem wymogu, zawartego w Ustawie o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie.. Uwaga! Przypominamy, że koszty i przychody działalności odpłatnej powinny się bilansować.

Pozostała część kosztów może być opisana ogólnie (jako koszty statutowe) lub bardziej szczegółowo – w podziale na realizowane zadania lub projekty.

Przykładowy schemat podawanych tu informacji:

1) Informacje o strukturze zrealizowanych przychodów ze wskazaniem źródeł np.:
- składki członkowskie:.
- darowizna osoby fizycznej:
- dotacja (z podaniem źródła):,
- działalność odpłatna pożytku publicznego (z wyodrębnieniem prowadzonych projektów)

2) Informacje o strukturze kosztów
- koszty poszczególnych dotacji:,
- koszty działań statutowych, nieodpłatanych:
- koszty odpłatnej działalności pożytku publicznego (z wyodrębnieniem prowadzonych projektów)

Podanie dodatkowo tych informacji sprawi, że raport o finansach organizacji - a tym właśnie jest sprawozdanie finansowe – będzie bardziej przejrzysty.

 

FORMULARZ: bilans oraz rachunek zysków i strat - DLA JEDNOSTKI MIKRO (plik excel)

Wyraź opinię 135 3

na skróty / spis treści