Przejdź do treści głównej

Inicjatywa uchwałodawcza. Jak NGO mogą zmieniać prawo lokalne [patronat ngo.pl]

użytkownik
Organizacje pozarządowe angażują się w życie społeczności lokalnej. Nie zawsze wszystko muszą robić same. Współpracują więc z samorządem w realizacji zadań publicznych. Ale mogą robić więcej – mogą np. kreować zadania. Jednym ze sposobów na taki wymiar współpracy jest inicjatywa uchwałodawcza.

Nieraz czujemy się bezradni w zgłaszaniu naszych pomysłów radnym czy wójtowi. Spotykamy się, przekonujemy, ale nie przybliża nas to do realizacji celów. Zdarza się też tak, że radni odsyłają nas do wójta / burmistrza / prezydenta, a ten znów do radnych.

Ważna jest publiczna debata nad zagadnieniem, które jest dla nas istotne. Czasami faktycznie sama taka debata radnych czy prezydenta i mieszkańców przynosi rozwiązanie, czasami jednak należy szukać innych rozwiązań, by zobowiązać radnych do dyskusji, której efektem może być konkretne działanie władz lokalnych.

Takim rozwiązaniem, wykorzystywanym w społecznościach lokalnych, w tym również przez organizacje pozarządowe, może być inicjatywa uchwałodawcza mieszkańców.

Inicjatywa uchwałodawcza mieszkańców w orzecznictwie

Możliwość wpływania mieszkańców na tworzenie prawa na poziomie lokalnym poprzez zgłaszanie projektów uchwał, które mają być rozpatrywane przez radnych budzi kontrowersje. Wynikają one przede wszystkim z braku takiej regulacji w ustawie o samorządzie gminnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z 3 kwietnia 2006 r., sygn. akt III SA/Wr 584/05 wskazał, że nie można wprowadzać inicjatywy uchwałodawczej mieszkańców, ponieważ ustawodawca nie przewidział takiej możliwości.

Do innego przekonania doszedł Naczelny Sąd Administracyjny w dwóch wyrokach – z 21 listopada 2013 r., sygn.. akt II OSK 1887/13 oraz z 23 maja 2014 r., sygn. akt II OSK 1009/14.

W uzasadnieniu pierwszego wyroku zostało m.in. wskazane: „Podkreślić zatem ponownie należy, że samorząd sam w sobie jest wartością demokratyczną, a do jego cech (określanych także jako „wartości”) zalicza się m.in. samodzielność i wspólnotowy, społecznościowy charakter. Wyposażenie mieszkańców jednostki samorządu terytorialnego w inicjatywę uchwałodawczą wpisuje się w nurt społeczeństwa obywatelskiego, pozwalając na bezpośredni udział obywateli w podejmowaniu rozstrzygnięć przez organ uchwałodawczy”.

Projekt mieszkańców równy innym projektom

Pamiętać należy, że procedowanie z uchwałami zgłaszanymi przez mieszkańców powinno odbywać się w identyczny sposób jak z pozostałymi projektami uchwał. Jednakże w poszczególnych gminach może różnie wyglądać procedura przygotowywania projektu uchwały i liczba popierających ją mieszkańców. Należy więc sprawdzić w pierwszej kolejności czy lokalne prawo zawiera regulację dotyczącą inicjatywy uchwałodawczej, a następnie zapoznać się z wymaganiami wobec takich projektów.

Nie we wszystkich gminach funkcjonuje możliwość zgłaszania obywatelskich inicjatyw uchwałodawczych – zobacz m.in.: „Obywatelska Inicjatywa Uchwałodawcza – szansa czy kłopot?


Zgłaszanie projektów uchwał przez mieszkańców daje duże możliwości wpływania na lokalne polityki i często konkretne decyzje. Oczywiście projekt uchwały może nie uzyskać przychylności radnych. Jednakże, jak przy każdym projekcie uchwały powinna się odbyć dyskusja w odpowiedniej komisji i później podczas sesji rady.

Podczas akcji Masz Głos taka sytuacja wystąpiła w Świdwinie. Przygotowanie i złożenie projektu uchwały kierunkowej w ramach inicjatywy uchwałodawczej mieszkańców otworzyło w ramach prac rady merytoryczną dyskusje o możliwości zapewnienia opieki dla najmłodszych dzieci.

Co to jest uchwała kierunkowa?

Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 2 o samorządzie gminnym radni mogą uchwalić tzw. „uchwałę kierunkową”. Celem takiej uchwały jest stanowienie o kierunkach działania wójta/burmistrza/prezydenta. Rozwiązanie to umożliwia radnym, a w tym wypadku mieszkańcom, zaproponowanie w projekcie uchwały wytycznych, czy też zaleceń dla wójta/burmistrza/prezydenta. Jednakże nie mogą to być konkretne działania np. utworzenie żłobka dla dzieci, a np. ustala się kierunki działania wójta polegające na zwiększeniu dostępności opieki dla dzieci w wieku od ukończenia 20 tygodnia życia do lat 3. Dobór środków do wykonania uchwały należy do wójta/burmistrza/prezydenta i to on decyduje w jakim zakresie oraz w jaki sposób daną uchwałę wykona.

Głos mieszkańców trudno zlekceważyć

Wykorzystanie inicjatywy uchwałodawczej mieszkańców w celu wytyczenia działań lokalnych władz to dobry mechanizm do poddania pod dyskusję określonego pomysłu radnym, którzy muszą podjąć decyzję o tym, czy w tym zakresie wytyczą kierunek działania wójtowi / burmistrzowi / prezydentowi. Dodatkowo siłą może być liczba podpisów pod projektem uchwały - im więcej tym trudniej radnym będzie głosować przeciwko takiemu projektowi.

 

 

Tekst został opracowany na podstawie doświadczeń z realizacji działań dla uczestników i uczestniczek Akcji Masz Głos 2016/2017

 

 


zobacz też:
Zmieniamy lokalne prawo? Dlaczego nie!

 


Jak przestrzegać prawa w NGO, jakie przepisy są ważne dla NGO – dowiesz się w serwisie poradnik.ngo.pl.
Wydarzenie objęte patronatem medialnym portalu organizacji pozarządowych www.ngo.pl.

Źródło: Akcja Masz Głos
Uwaga! Przedruk, kopiowanie, skracanie, wykorzystanie tekstów (lub ich fragmentów) publikowanych w portalu www.ngo.pl w innych mediach lub w innych serwisach internetowych wymaga zgody Redakcji portalu!
Wyraź opinię 2 0

Skomentuj

KOMENTARZE

Nie ma żadnych komentarzy

Redakcja www.ngo.pl nie ponosi odpowiedzialności za treść komentarzy

  • aktywność lokalna
  • aktywność obywatelska
  • dialog społeczny, społeczeństwo obywatelskie
  • inicjatywy oddolne
  • organizacje pozarządowe
  • prawo
  • społecznicy
  • współpraca z administracją