Przejdź do treści głównej

Konkursy Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym po nowemu

autor(ka): Małgorzata Łojkowska, poradnik.ngo.pl
2017-12-30, 13:01
Fot. Tomasz Kaczor, ngo.pl
Zmiany w przepisach sprawiły, że organizacje z dużym prawdopodobieństwem nie będą już głównymi realizatorami zadań finansowanych z Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym i Pomocy Postpenitencjarnej. Przepisy dają Ministerstwu Sprawiedliwości szeroką możliwość samodzielnego decydowania zarówno o przeznaczeniu środków, jak i o tym, kto je otrzyma. Jak korzystało z tych uprawnień Ministerstwo w 2017 roku?

W połowie 2017 r. zmieniły się przepisy dotyczące Funduszu Pomocy Osobom Pokrzywdzonym Przestępstwem i Pomocy Postpenitencjarnej (obecnie działającego także pod nazwą Fundusz Sprawiedliwości). Nowe uregulowania znacznie rozszerzyły zakres działań możliwych do finansowania z Funduszu. Wcześniej pieniądze przeznaczać można było przede wszystkim na bezpośrednią pomoc pokrzywdzonym i świadkom przestępstw oraz pomoc postpenitencjarną. Obecny katalog zadań jest bardzo szeroki, a do tego znaczna ich część została bardzo nieprecyzyjnie opisana.

zobacz szczegółowe omówienie zmian: Fundusz Sprawiedliwości już nie tylko dla NGO


Nowe przepisy wydłużyły także listę podmiotów, które mogą otrzymać pieniądze z Funduszu na realizację zadań. Wcześniej były to głównie organizacje pozarządowe. Po zmianach pieniądze mogą otrzymywać także jednostki sektora finansów publicznych – czyli miedzy innymi prokuratury, jednostki policji i sądy.

Ministerstwo Sprawiedliwości zmiany w przepisach tłumaczy wzrostem przychodów w Funduszu i możliwością finansowania większej liczby działań. Nie wyjaśnia natomiast, czemu zdecydowało się przeznaczyć te środki na finansowanie działań sektora finansów publicznych, a nie na działania sektora. Nie wyjaśnia także dlaczego ta większa liczba środków nie mogła być skierowana na działania bezpośrednie kierowane do pokrzywdzonych oraz osadzonych – zwłaszcza wobec sygnałów dobiegających z organizacji społecznych o dużych trudnościach w finansowaniu działań kierowanych do różnych grup pokrzywdzonych (trudności w finansowaniu pracy schronisk i poradni dla osób doznających przemocy, trudny dostęp do specjalistycznej pomocy psychologicznej dla ofiar różnych innych przestępstw). Choć trzeba zwrócić uwagę na fakt, że liczba środków dostępnych w konkursach na te działania rzeczywiście także się zwiększyła (o tym jeszcze dalej).

Nie wiemy także, dlaczego nowe przepisy dają ministerstwu aż tak dużą swobodę bieżącego decydowania o środkach. Z przepisów zniknęły limity, które wyznaczały granice finansowania poszczególnych zadań (przykładowo poprzednio na działania edukacyjne, czy promocyjne dysponent mógł wydać tylko pewien procent środków - obecnie nie ma żadnej granicy). Dziś dysponent może ogłaszać różnego rodzaju konkursy na różne zadania dla organizacji pozarządowych lub dla jednostek sektora finansów publicznych – tak jak zdecyduje.

Większość organizacji pozarządowych negatywnie zaopiniowała zmiany w Funduszu, przede wszystkim zauważając, iż istnieje ryzyko, iż pomoc potrzebującym – która była podstawowym powodem utworzenia Funduszu stanie się, wobec nowych zadań, działaniem marginalnym. Część mediów sugerowała, że Fundusz od tej pory zamiast służyć pokrzywdzonym służyć będzie łataniu dziurawych budżetów sądów i prokuratur oraz finansowaniu remontów w jednostkach policji.

Z tego powodu postanowiliśmy sprawdzić, jakie priorytety wykorzystania środków z Funduszu określiło ministerstwo w roku 2017.

Programy ogłoszone w 2017 r. (po wejściu w życie nowych przepisów)

Zgodnie z nowymi przepisami Ministerstwo Sprawiedliwości, zanim ogłosi konkurs, może ogłosić Program na realizację zadań ze środków Funduszu. To tam określa, jakie zadania mogą być realizowane i przez kogo. Do końca roku Ministerstwo ogłosiło dwa Programy na realizację zadań.

Program I

Program pierwszy podzielono na 3 priorytety.
Priorytet I - udzielanie pomocy osobom pokrzywdzonym przestępstwem oraz osobom im najbliższym.
Priorytet II - udzielanie pomocy świadkom i osobom im najbliższym.
Priorytet III - wsparcie i rozwój systemu instytucjonalnego pomocy osobom pokrzywdzonym przestępstwem i świadkom oraz realizacja przez jednostki sektora finansów publicznych zadań ustawowych związanych z ochroną interesów osób pokrzywdzonych przestępstwem i świadków oraz likwidacją skutków pokrzywdzenia przestępstwem.

Priorytet I to działania bardzo podobne do tych, które już wcześniej były realizowane przez organizacje pozarządowe na rzecz osób pokrzywdzonych – pomoc prawna, mediacja, pomoc psychologiczna, pomoc materialna i inne działania. Wygląda więc na to, że ministerstwo zdecydowało się pozostać przy koncepcji ośrodków wsparcia ofiar przestępstw, które prowadziły do tej pory organizacje. Nie ma tu więc dużych zmian.

W ramach Priorytetu II mogą być realizowane projekty na rzecz pomocy świadkom i osobom im najbliższym – obecnie przepisy dozwalają na świadczenie pomocy psychologicznej świadkom i pomoc tłumacza migowego/przewodnika w celu uzyskania tej pomocy.

Realizację projektów w tych dwóch obszarach ministerstwo powierzyło organizacjom pozarządowym. Do tego momentu nie widać więc większych zmian.

Zmiany widać natomiast w praktyce działania i w komunikacji z organizacjami pozarządowymi. Konkurs na realizację tych zadań ogłoszony został w Biuletynie Informacji Publicznej Ministerstwa Sprawiedliwości 4 grudnia 2017 r, z terminem składania ofert do 14 grudnia. Organizacje miały więc niewiele czasu na przygotowanie ofert, zwłaszcza, że na stronie Ministerstwa informacja ta pojawia się później niż w BIP. To ważne dlatego, że dotychczas organizacje informacje o konkursach pozyskiwały głównie ze strony Ministerstwa – znajdowały się one tam, gdzie wszystkie informacje o Funduszu.

Konkurs nie został jeszcze rozstrzygnięty. W konkursie maksymalna pula środków przeznaczonych na dotacje wynosi 35 milionów złotych (na Priorytet 1 i 2, czyli na pomoc pokrzywdzonym i świadkom). W 2017 roku było to szesnaście milionów złotych - w ramach konkursu dla świadków nie przyznano dotacji.

Zmiany widać także, kiedy dochodzimy do Priorytetu III. Podzielono go na kilka części.

Pierwsza (A) to projekty polegające na wybudowaniu lub dostosowaniu pomieszczeń do pełnienia funkcji tzw. przyjaznego pokoju przesłuchań dla dzieci – przy Sądach Rejonowych i Sądach Okręgowych oraz Prokuraturach Rejonowych i Prokuraturach Okręgowych oraz na wyposażeniu już istniejących. Uprawnione do starania się o te środki są sądy i prokuratury.

Druga część (B) to projekty związane z „ochroną interesów osób pokrzywdzonych przestępstwem i świadków oraz zmierzające do likwidacji skutków pokrzywdzenia, realizowane na rzecz podmiotów, które mają jako pierwsze kontakt z osobami pokrzywdzonymi, świadkami oraz osobami im najbliższymi”.

Projekty te polegać mają na „nabyciu środków transportu – ambulansów drogowych, służących do transportu osób pokrzywdzonych przestępstwem, świadków oraz osób im najbliższych” oraz na „nabyciu wyposażenia i urządzeń ratownictwa, niezbędnych do udzielenia pomocy poszkodowanym bezpośrednio na miejscu popełnienia przestępstwa.” Priorytet skierowany jest do jednostek sektora finansów publicznych.

Widać więc, że pierwsza część projektów rzeczywiście związana jest z obszarem wsparcia ofiar przestępstw i ich świadków. Powstaje natomiast pytanie, czy zakup ambulansów drogowych nie mógłby być sfinansowany z innych środków, niż te, które zawsze przeznaczone były bezpośrednio dla ofiar przestępstw – zwłaszcza wobec ogromnego zapotrzebowania na taką pomoc.

Jednocześnie w mediach zarejestrowano wyjaśnienia Ministerstwa Sprawiedliwości, które wskazywały na to, iż 10 milionów z Funduszu Sprawiedliwości trafić ma do jednostek Ochotniczych Straży Pożarnych z województwa małopolskiego – za pośrednictwem samorządów. Minister zaznaczył też, że jest to projekt pilotażowy i w planach jest rozszerzenie go na kolejne województwa. Minister powiedział też, że „akcent zostanie położony” na sprawy związane z wypadkami drogowymi.

https://www.ms.gov.pl/pl/informacje/news,10065,realna-pomoc-dla-ofiar-wypadkow--nowoczesny.html
http://centrumprasowe.pap.pl/cp/pl/news/info/109835,12,ms-realna-pomoc-dla-ofiar-wypadkow-nowoczesny-sprzet-ratowniczy-z-funduszu-sprawiedliwosci-(komunika

Konkursy dla jednostek sektora finansów publicznych (zarówno dotyczące części A, jak i części B) zostały już ogłoszone.

Cały Program I realizowany ma być do 31 grudnia 2018 roku. Na realizację Programu przeznaczono kwotę 160 mln złotych. Na realizację zadań w Priorytecie III przeznaczono 10 mln zł na część A i 10 mln zł na część B. Kwota do rozdysponowania w konkursie dla organizacji pozarządowych dotycząca Priorytetu I i Priorytetu II to 35 mln zł. Oznacza to, że w Programie I rozdysponowano na razie tylko 55 mln ze 160. Nie wiadomo, jakie są plany ministerstwa dotyczące pozostałej kwoty.

Program II

Ministerstwo Sprawiedliwości przygotowało także Program II. W Programie II określono dwa priorytety - przeciwdziałanie przyczynom przestępczości (Priorytet I) oraz realizacja przez jednostki sektora finansów publicznych zadań ustawowych związanych z zapobieganiem przestępczości (Priorytet II). Program obowiązywać ma do 31 grudnia 2018 roku. Na realizację programu w tym czasie przeznaczona została kwota 60 mln złotych.

W ramach Priorytetu I zadania realizować mogą zarówno organizacje pozarządowe, jak i jednostki sektora finansów publicznych. Priorytet II skierowany jest wyłącznie do jednostek sektora finansów publicznych.

W ramach Priorytetu I finansowane mogą być działania polegające na:

  1. organizowaniu oraz przeprowadzaniu akcji i przedsięwzięć informacyjnych;
  2. organizowaniu i zlecaniu badań naukowych i prac rozwojowych dotyczących:
    1. sytuacji oraz potrzeb osób pokrzywdzonych przestępstwem i świadków,
    2. przyczyn i uwarunkowań przestępczości oraz jej zapobieganiu;
  3. finansowaniu przygotowania, druku oraz kolportażu publikacji i wydawnictw związanych z prawami osób pokrzywdzonych przestępstwem oraz zapobieganiu przestępczości;
  4. tworzeniu, wzmacnianiu i rozbudowie sieci pomocy ofiarom przestępstw oraz zapobieganiu przestępczości;
  5. organizowaniu lub zlecaniu organizacji konferencji, seminariów;
  6. zlecaniu organizacji szkoleń w zakresie praw, sytuacji oraz potrzeb osób pokrzywdzonych przestępstwem i zapobieganiu przestępczości;
  7. finansowaniu robót budowlanych, o których mowa w ustawie z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane, w tym również przygotowania do realizacji robót budowlanych, w szczególności kosztów opracowania dokumentacji projektowej, przygotowania gruntu pod budowę, ekspertyz, świadectw, operatów, prac geologicznych, niezbędnych do realizacji celów wynikających z ustawy;
  8. zakupie urządzeń i wyposażenia;
  9. zakupie wartości niematerialnych i prawnych.

W ramach Priorytetu II mogą być finansowane projekty stanowiące realizację przez jednostki sektora finansów publicznych zadań ustawowych, polegające na zaprojektowaniu, przygotowaniu budowy i budowie infrastruktury drogowej, zwiększającej bezpieczeństwo ruchu drogowego, w tym w szczególności bezpiecznych przejść dla pieszych (w tym bezkolizyjnych, jak np.: kładka, mostek).

Tajny konkurs

W ramach Programu I został przeprowadzony przez Ministerstwo jeden konkurs dla organizacji pozarządowych – szeroko oprotestowany przez organizacje. Był on ogłoszony wcześniejszy niż opisany wyżej konkurs grudniowy - dotyczący pomocy pokrzywdzonym świadkom w i dotyczył działań w 2017 r.

Ministerstwo ogłosiło konkurs w BIP w 13 października 2017 roku, a termin składania ofert mijał 23 października – termin był więc bardzo krótki. Informacja o konkursie nie pojawiła się w ogóle na stronie Ministerstwa Sprawiedliwości.

Była to wyjątkowa sytuacja – do tej pory Ministerstwa publikowały ogłoszenia o konkursach na stronach internetowych (nie tylko w BIP). Wiele organizacji nie złożyło przez to oferty, pojawiły się też pytania, skąd niektóre fundacje i stowarzyszenia wiedziały o konkursie.

Kontrowersje budziły także wyniki konkursu (http://www.tokfm.pl/Tokfm/7,103454,22688304,fundacja-o-rydzyka-bedzie-przeciwdzialac-przestepczosci-dostala.html) oraz działania niektórych organizacji realizowane w ramach środków z Funduszu (z informacji na Facebooku wynika na przykład, iż jedna z organizacji ze środków Funduszu zorganizowała seminarium „Dostęp do informacji publicznej w samorządzie terytorialnym https://www.facebook.com/events/339441086531945/). Powstało więc uzasadnione pytanie, jak to zadanie ma się do celów programu, jakim jest przeciwdziałanie przestępczości.

Warto także zauważyć, że pula środków była dość duża (dziesięć milionów złotych), a zadania zrealizować trzeba było do końca roku.

Szerzej o tej sprawie pisaliśmy w wiadomości: Konkurs widmo, ale pieniądze realne.

Dostęp do informacji

Analizując zmiany w funkcjonowaniu Funduszu zauważyć trzeba przede wszystkim znaczne pogorszenie standardów dotyczących dostępu do informacji na temat jego działania.

Nie ma publicznie dostępnych informacji na temat tego, ile środków znajduje się w Funduszu. W sierpniu portal Oko.press podawał, iż w końcu 2016 roku budżet Funduszu wyniósł 385 milionów złotych powołując się na uzasadnienie do nowego rozporządzenia, ale dziś te informacje nie są już dostępne. Ngo.pl pytało kilkukrotnie o to, ile pieniędzy jest w Funduszu i nie otrzymało informacji (na początku roku 2016 otrzymaliśmy wyczerpujące wyjaśniania, w 2017 żadnych).

Na stronie Ministerstwa do chwili obecnej nie ma informacji zbiorczej na temat wykorzystania środków w roku 2016, sprawozdanie za rok 2015 pojawiło się bardzo późno (wcześniej publikowanie sprawozdań było standardem).

Pomoc postpenitencjarna

Znacznie mniej zmian widać na razie w funkcjonowaniu części Funduszu, która dotyczy pomocy postpenitencjarnej (pomocy skierowanej do osób pozbawionych wolności, zwalnianych z zakładów karnych i aresztów śledczych oraz osób im najbliższym). W tej części nie ogłoszono programów, ogłoszono natomiast konkurs dla organizacji pozarządowych. Łączna pula środków w konkursie to 2.460.000 zł (dla porównania w roku 2016 łączna kwota dotacji wyniosła 1.900.000 zł). Oferty złożyło 38 organizacji. Konkurs nie został jeszcze rozstrzygnięty.

 


Jak przestrzegać prawa w NGO, jakie przepisy są ważne dla NGO – dowiesz się w serwisie poradnik.ngo.pl.


Poznaj ofertę SCWO: warszawa.ngo.pl/scwo



Źródło: inf. własna poradnik.ngo.pl
Uwaga! Przedruk, kopiowanie, skracanie, wykorzystanie tekstów (lub ich fragmentów) publikowanych w portalu www.ngo.pl w innych mediach lub w innych serwisach internetowych wymaga zgody Redakcji portalu!
Wyraź opinię 2 0

Skomentuj

KOMENTARZE

Nie ma żadnych komentarzy

Redakcja www.ngo.pl nie ponosi odpowiedzialności za treść komentarzy

  • fundusze, fundraising, finansowanie
  • organizacje pozarządowe
  • prawa człowieka
  • prawo