Przejdź do treści głównej

Wydawanie gazety

Podstawowe informacje na temat prawa autorskiego istotne dla organizacji pozarządowych, które wydają gazety.
Powstanie, rejestrację i wydawanie czasopisma oraz odpowiedzialność z tym związaną reguluje Ustawa z dnia 26 stycznia 1984 r. Prawo prasowe.

W celu rejestracji czasopisma należy podjąć określone kroki opisane poniżej.

Tytuł czasopisma

Czasopismo rejestrujemy w Sądzie Okręgowym właściwym ze względu na miejsce jego wydawania. Musimy zadbać, aby nasze pismo miało oryginalny tytuł – aby nie myliło się z innymi czasopismami i nie powielało niczyjego tytułu. W przypadku gazet o zasięgu lokalnym tytuły mogą się powtarzać (jednak nie można tu wykluczyć roszczeń ze strony posiadaczy identycznego tytułu – najlepiej więc wybrać tytuł oryginalny, inny od wszystkich występujących na rynku).

W sądach okręgowych można przeglądać rejestry tytułów w celu wykluczenia plagiatu. Jeśli nie sprawdzimy tej okoliczności i zgłosimy tytuł, który już został zarejestrowany, sąd oddali nasz wniosek o rejestrację. Stracimy wtedy czas i pieniądze.

Forma prawna

Chodzi o formę prawną wydawcy. Może to być spółka, osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą, fundacja lub stowarzyszenie zarejestrowane w KRS itd. Należy to wskazać we wniosku o rejestrację czasopisma.

Stowarzyszenie zwykłe, niezarejestrowane w KRS, nie ma osobowości prawnej. Nie może złożyć wniosku o rejestrację czasopisma, gdyż w świetle prawa jest – w uproszczeniu – grupą osób powiązaną towarzysko, z racji wspólnego hobby, zainteresowań itd. W takim wypadku musimy albo zostać stowarzyszeniem rejestrowym, albo wytypować spośród siebie jedną osobę, która będzie wydawcą. Przekształcenie w stowarzyszenie rejestrowe wymaga pewnych czynności biurokratycznych, nakłada też na nas więcej obowiązków formalnych. Wytypowanie jednej osoby wymaga z kolei dużego zaufaniu do tej osoby, która ponadto musi być świadoma, że rola wydawcy oznacza odpowiedzialność cywilną i karną za wydawanie czasopisma.

Wniosek o rejestrację

Wniosek o rejestrację zgodnie z Prawem prasowym powinien zawierać:

  • tytuł dziennika lub czasopisma oraz siedzibę i dokładny adres redakcji
  • dane osobowe redaktora naczelnego tj. imię/ imiona, nazwisko, data i miejsce urodzenia, dokładny adres zamieszkania, nr PESEL, a w przypadku jego braku imiona rodziców
  • określenie wydawcy (fundacja, stowarzyszenie, spółka), jego siedziba i dokładny adres
  • częstotliwość ukazywania się dziennika lub czasopisma

Do wniosku o rejestrację czasopisma/ dziennika należy dołączyć:

  • w przypadku np. fundacji lub stowarzyszenia – odpis z Krajowego Rejestru Sądowego (można go pobrać bezpłatnie i wydrukować ze strony internetowej: https://ems.ms.gov.pl),
  • jeżeli wydawca jest osobą fizyczną i nie prowadzi działalności gospodarczej, to powinien dołączyć do wniosku odpis lub urzędowo poświadczoną kserokopię dowodu osobistego (może to zrobić kierownik sekretariatu sądowego – § 196 regulaminu sądowego),
  • pisemne oświadczenie redaktora naczelnego o (przykładowej) treści (propozycję brzmienia sporządzono na podstawie treści ustawy):

Oświadczam, że jestem obywatelem polskim, mam pełną zdolność do czynności prawnych i nie jestem pozbawiona/y praw publicznych. Oświadczam też, że nie zostałem skazana/y za zbrodnie przeciwko podstawowym interesom politycznym i gospodarczym Rzeczypospolitej Polskiej w sytuacji, gdy od zakończenia odbywania kary nie upłynął okres 10 lat oraz za występki tego samego rodzaju w sytuacji, gdy od zakończenia odbywania kary nie upłynął okres 3 lat, a także nie zostałem skazana/y za przestępstwo popełnione z niskich pobudek, ani nie byłam/em co najmniej trzykrotnie karana/y za przestępstwa określone w ustawie Prawo prasowe.

  • pisemne oświadczenie redaktora naczelnego, że nie korzysta z immunitetu procesowego, a w przypadku korzystania przez niego z tego immunitetu, wskazanie redaktora, który ponosi odpowiedzialność określoną w przepisach.
  • opłata stała za wpis do rejestru wynosi 40 zł w znakach opłaty sądowej lub przelewem bankowym na rachunek sądu.

Rozpoczęcie wydawania

Sąd okręgowy powinien w ciągu 30 dni od daty złożenia wniosku zarejestrować nowe czasopismo lub uzasadnić odmowę. Jeżeli organ rejestracyjny nie rozstrzygnął wniosku o rejestrację w ciągu 30 dni od jego zgłoszenia, można rozpocząć wydawanie gazety.

Warto zarejestrować również domenę internetową o nazwie tytułu oraz – ewentualnie, znak towarowy (najlepiej za pośrednictwem kancelarii patentowej). To ostatnie jest kosztowne, czasochłonne i w zasadzie ma znaczenie tylko w niewielu sytuacjach. Rejestracja domeny www wydaje się w dzisiejszych czasach istotniejsza. Czasopismo w formie papierowej może być wydawane także w Internecie – lub ukazywać się tylko tam.

UWAGA!
Czasopismo w formie elektronicznej to taka sama gazeta, jak papierowa. Należy przy jej prowadzeniu stosować przepisy Prawa prasowego.

Od gazet w formie elektronicznej (rodzaj e-booka) i stron internetowych czasopism, na których prezentowane są treści wprost przeniesione z wydania papierowego lub elektronicznego, należy odróżnić portale internetowe i strony www. Podlegają one obowiązkowi rejestracji, jeżeli strona/ portal spełnia przesłanki określone w art. 7 ust. 2 pkt. 2 ustawy Prawo prasowe, tj. ukazuje się periodycznie za pomocą dźwięku lub dźwięku i obrazu, lub na podstawie art. 7 ust 1, zgodnie z którym prasa to publikacje periodyczne, które nie tworzą zamkniętej, jednorodnej całości, ukazujące się nie rzadziej niż raz do roku, opatrzone stałym tytułem albo nazwą, numerem bieżącym i datą, a w szczególności: dzienniki i czasopisma, serwisy agencyjne, stałe przekazy teleksowe, biuletyny, programy radiowe i telewizyjne oraz kroniki filmowe. Rejestracji portali internetowych ciągle towarzyszą emocje – decyzje sądów są niejednolite, a specjaliści w zakresie prawa prasowego także spierają się między sobą o zasady rejestracji portali, komentują wyroki sądów itd. (patrz: http://prawo.vagla.pl/node/7447).

Czynności po rejestracji tytułu

Po zarejestrowaniu tytułu należy wystąpić z wnioskiem do Biblioteki Narodowej (Al. Niepodległości 236, 00-937 Warszawa) o nadanie znaku ISSN (Międzynarodowy Numer Wydawnictw Ciągłych). Więcej: http://www.bn.org.pl/programy-i-uslugi/issn/tryb-uzyskania-numeru-issn

Posiadanie znaku ISSN wpływa na:

  • wielkość podatku VAT (jeśli prowadzimy działalność gospodarczą). Stawka podatku VAT na czasopisma jest niższa niż stawka podstawowa – aby jednak móc z niej korzystać, nasz periodyk musi być pełnoprawnym czasopismem, to jest przede wszystkim posiadać rejestrację,
  • otrzymanie kodu kreskowego, czyli znaku ułatwiającego obrót, na sprzedaż egzemplarzową. Numer ISSN stanowi stały element kodu kreskowego, wymaganego przez większość odbiorców (sieci handlowe, hurtownie, Ruch, Kolporter itd.). W praktyce więc brak znaku ISSN pozbawi nas możliwości szerokiego kolportażu pisma.

Utrata ważności rejestracji

Nasza rejestracja straci moc, jeśli zaprzestaniemy wydawać czasopismo. Zgodnie z art. 23 Prawa prasowego rejestracja dziennika lub czasopisma traci ważność w razie niewydawania gazety przez okres roku od dnia nabycia uprawnień lub przerwy w jej wydawaniu przez okres roku, jeżeli redakcja nie wystąpiła o zachowanie rejestracji.

Jeśli zatem z jakiegokolwiek powodu zawieszamy wydawanie gazety, to aby nie utracić prawa do tytułu, musimy złożyć odpowiedni wniosek.

Wniosek o zachowanie ważności rejestracji powinien zawierać:

  • dane wnioskodawcy,
  • tytuł i numer rejestru,
  • wskazanie daty ukazania się ostatniego numeru periodyku; do wniosku należy dołączyć kopię strony tytułowej.

W praktyce nie ma sensu wyrejestrowywanie czasopisma. Jeśli go faktycznie nie wydajemy, to nie mamy żadnych obowiązków związanych z samym istnieniem tytułu, a po roku naszej bezczynności – rejestracja wygaśnie z urzędu.

Konsekwencje prawne grożące wydawcy lub redaktorom:

  • odpowiedzialność karna za wydawanie niezarejestrowanego czasopisma; za czyn taki grozi kara grzywny, a w razie jej nieuiszczenia sąd zamieni grzywnę na karę aresztu;
  • odpowiedzialność cywilna za naruszenie prawa spowodowane opublikowaniem materiału prasowego – ponosi ją autor, redaktor lub inna osoba, która spowodowała opublikowanie materiału, co nie wyłącza odpowiedzialności wydawcy,
  • odpowiedzialność cywilna postała w wyniku naruszenia dóbr osobistych, niezamieszczenia sprostowania oraz innych wypadkach przewidzianych w Prawie prasowym,
  • odpowiedzialność karna za publikację materiałów prasowych stanowiących przestępstwem (np. nawołujących do przemocy, zawierających groźby), za ujawnienie zastrzeżonych danych informatora oraz w innych określonych prawem przypadkach.
Wyraź opinię 108 5