Przejdź do treści głównej

Odpłatna działalność pożytku publicznego

Wszystkie najważniejsze informacje o odpłatnej działalności pożytku publicznego prowadzonej przez organizacje pozarządowe.

Co to jest odpłatna działalność pożytku publicznego?

Działalnością odpłatną pożytku publicznego jest:

  • działalność powadzona przez stowarzyszenie/fundację w ramach jej działań statutowych mieszczących się w sferze pożytku publicznego określonej w art. 4 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie za które pobiera opłaty (wynagrodzenie) od beneficjentów,
  • sprzedaż towarów lub usług wytworzonych lub świadczonych przez osoby bezpośrednio korzystające z działalności pożytku publicznego, w szczególności w zakresie rehabilitacji oraz przystosowania do pracy zawodowej osób niepełnosprawnych oraz reintegracji zawodowej i społecznej osób zagrożonych wykluczeniem społecznym.

W wyniku nowelizacji ustawy z 2011 r. usunięto z definicji działalności odpłatnej pożytku publicznego możliwość zaliczania sprzedaży przedmiotów darowizny. Oznacza to, że sprzedaż podarowanych organizacji przedmiotów (np. odzieży) nie jest uznawana za działalność odpłatną. Organizacja nadal może sprzedawać przedmioty darowizny, korzystając jednak z przepisów ogólnych, czyli ustawy o rachunkowości i ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.

Przychód z działalności odpłatnej pożytku publicznego służy wyłącznie prowadzeniu działalności pożytku publicznego (nieodpłatnej lub odpłatnej).

 

UWAGA!
Działalność odpłatna pożytku publicznego staje się działalnością gospodarczą (wymagającą rejestracji), jeżeli pobierane przez organizację wynagrodzenie (opłata) jest wyższe od tego, jakie wynika z kosztów tej działalności lub jeżeli przeciętne wynagrodzenie osoby fizycznej zatrudnionej przy działalności odpłatnej, za okres ostatnich 3 miesięcy, przekroczy 3-krotność przeciętnego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw ogłoszonego przez prezesa GUS za rok.
 
Jeśli podczas kontroli przeprowadzanej przez organ administracji publicznej (np. starostę) okaże się, że organizacja przekracza warunki prowadzenia działalności odpłatnej, organ administracji publicznej nakaże organizacji złożenie stosownego wniosku o wpis działalności gospodarczej do KRS w terminie 30 dni od dnia wezwania.
 
Jeżeli organizacja w tym terminie nie wykaże, że złożyła wniosek, organ administracji zawiadamia KRS o prowadzeniu działalności gospodarczej przez organizacje bez odpowiedniego wpisu. Konsekwencją tego może być nałożenie na organizację kary grzywny (która może być ponowiona).

Co trzeba zrobić, aby prowadzić odpłatną działalność pożytku publicznego? Czy gdzieś się ją rejestruje?

Podjęcie odpłatnej działalności pożytku publicznego nie wymaga żadnej formalnej rejestracji. Dzięki temu – przy zachowaniu określonych zasad – organizacja może uzyskiwać pieniądze na finansowanie swojej działalności, bez konieczności zgłaszania działalności gospodarczej.

Nowelizacja ustawy ze stycznia 2010 r.  wprowadziła jednak zasadę, że informacja prowadzeniu odpłatnej działalności wraz z jej zakresem (rodzajami działalności) musi być określona w statucie albo w innym akcie wewnętrznym (np. uchwale zarządu). Przyjmuje się, że organizacje pozarządowe (fundacje, stowarzyszenia) działające na podstawie statutu winny informację o działalności odpłatnej umieścić w statucie. Dotyczy to zwłaszcza organizacji posiadających status organizacji pożytku publicznego (OPP), w tym przypadku nie ma żadnych wątpliwości że zapisy o rodzajach prowadzonej przez OPP działalności nieodpłatnej i odpłatnej powinny zostać umieszczone w statucie takiej organizacji.

Odpłatną działalność pożytku publicznego może prowadzić każda organizacji pozarządowa, nie tylko ta, która uzyskała status organizacji pożytku publicznego.

Jeśli jednak stowarzyszenie lub fundacja decyduje się na uzyskanie statusu organizacji pożytku publicznego – we wniosku o rejestrację OPP (formularz KRS-W-OPP) musi określić swoją działalność statutową i zaznaczyć, co jest działalnością odpłatną, a co nieodpłatną. W wypadku, gdy jakiś rodzaj działalności prowadzony jest przez organizację równocześnie jako działalność odpłatna i nieodpłatna w formularzu należy wymienić ją dwukrotnie. Nie można wpisać takiego przedmiotu działalności tylko raz zaznaczając równocześnie pola TAK i NIE. 
 
Należy też pamiętać, że każda organizacja podejmująca odpłatną działalność pożytku publicznego ma obowiązek rachunkowego wyodrębnienia działalności odpłatnej i działalności nieodpłatnej – tak, aby możliwie było określenie przychodów, kosztów i wyników działalności.
Wymaga to zmiany dotychczas stosowanych przez organizacje rozwiązań księgowych i dostosowania ich do nowych potrzeb. Wyodrębnienie rachunkowe działalności odpłatnej i nieodpłatnej może nastąpić poprzez opracowanie nowych kont lub subkont w księgach rachunkowych.


UWAGA!
Nie może pokrywać się zakres prowadzonej przez organizację działalności odpłatnej pożytku publicznego i działalności gospodarczej.

 

Czy trzeba mieć status OPP, aby prowadzić odpłatną działalność pożytku publicznego?

Organizacja nie musi mieć statusu organizacji pożytku publicznego, aby mogła prowadzić odpłatną działalność pożytku publicznego. Zapisy zawarte w art. 6-10 Ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, mówiące o odpłatnej i nieodpłatnej działalności pożytku publicznego, odnoszą się do wszystkich organizacji, które działają w sferze pożytku, a nie tylko do organizacji, które mają status OPP.

Jakie ograniczenia ma odpłatna działalność pożytku publicznego?

Działalność odpłatna pożytku publicznego staje się działalnością gospodarczą, jeśli wykracza poza ramy określone w ustawie o działalności pożytku publicznego.
Stanie się tak wtedy, gdy pobierana przez organizację odpłatność jest wyższa od tej, jaka wynika z kosztów tej działalności oraz jeżeli przeciętne wynagrodzenie osoby fizycznej zatrudnionej przy działalności odpłatnej, za okres ostatnich 3 miesięcy, przekroczy 3-krotność przeciętnego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw ogłoszonego przez prezesa GUS za rok.

 

PRZYKŁAD:
Przeciętne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw w 2012 r. wyniosło 3 728,36 zł. Limit 3-krotności wynagrodzenia wynosi w 2013 r.: 11 185,08 zł.

 

Jeśli podczas kontroli przeprowadzanej przez organ administracji publicznej (np. starostę) okaże się, że organizacja przekracza warunki prowadzenia działalności odpłatnej, organ administracji publicznej nakaże organizacji złożenie stosownego wniosku o wpis działalności gospodarczej do KRS w terminie 30 dni od dnia wezwania.

Jeżeli organizacja w tym terminie nie wykaże, że złożyła wniosek, organ administracji zawiadamia KRS o prowadzeniu działalności gospodarczej przez organizacje bez odpowiedniego wpisu. Konsekwencją tego może być nałożenie na organizację kary grzywny (która może być ponowiona).
 

Jakie są zasady prowadzenia odpłatnej działalności pożytku publicznego?

Zasady prowadzenia działalności odpłatnej pożytku publicznego przez organizacje pozarządowe:

• Odpłatną działalnością musi być działalność statutowa prowadzona w sferze pożytku publicznego (czyli musi wynikać z celów zapisanych w statucie i mieścić się w zadaniach publicznych pożytku publicznego).
• Przychód (nie dochód) z tej działalności jest przeznaczony wyłącznie na działalność pożytku publicznego.
• Pobierane od beneficjentów (uczestników) opłaty (wynagrodzenie) nie może być wyższe od tego jakie wynika z kosztów (bezpośrednich i pośrednich) tej działalności (nie ma marży).
• Informacja o tym, że jest prowadzona działalność odpłatna i rodzaje tej działalności muszą być określone w statucie albo w innym akcie wewnętrznym (np. uchwale zarządu). Często przyjmuje się, że organizacje pozarządowe (fundacje, stowarzyszenia) działające na podstawie statutu winny informację o działalności odpłatnej umieścić w statucie. Dotyczy to zwłaszcza organizacji posiadających status organizacji pożytku publicznego (OPP), w tym przypadku nie ma żadnych wątpliwości że zapisy o rodzajach prowadzonej przez OPP działalności odpłatnej i nieodpłatnej powinny zostać umieszczone w statucie takiej organizacji.
• Działalność odpłatna nie jest rejestrowana w Krajowym Rejestrze Sądowym (chyba, że chce ją prowadzić organizacja pożytku publicznego, która wpisuje tę działalność do formularza KRS-W-OPP i musi ją zarejestrować w KRS, ale musi być opisana w statucie albo innym akcie wewnętrznym i wyodrębniona księgowo.
• Ustawa nakłada obowiązek rachunkowego wyodrębnienia działalności odpłatnej oraz działalności nieodpłatnej w stopniu umożliwiającym określenie przychodów, kosztów i wyników działalności.
Wymaga to od organizacji wyodrębnienia rachunkowego działalności odpłatnej i nieodpłatnej – może to nastąpić poprzez opracowanie nowych kont lub subkont w księgach rachunkowych. Muszą być oddzielnie wykazywane przychody i koszty związane z odpłatnością. Musimy wykazać, jakie koszty zostały zapłacone z przychodów z odpłatnej działalności pożytku publicznego.
• Nie można prowadzić działalności odpłatnej pożytku publicznego i działalności gospodarczej tego samego rodzaju, tj. w odniesieniu do tego samego przedmiotu działalności.
• W przypadku prowadzenia działalności odpłatnej pożytku publicznego – kupujący, czyli podmiot od którego pobieramy opłaty, wynagrodzenie za świadczone usługi, towar ma prawo żądać rachunku, potwierdzającego tę wpłatę. W takiej sytuacji organizacja może wystawić rachunek.
• VAT nie jest związany i zależny od tego czy organizacja prowadzi działalność gospodarczą i odpłatną. VAT zależy od konkretnych sprzedawanych usług i towarów i ich kwalifikacji w ustawie o VAT oraz od tego, czy organizacja korzysta ze zwolnienia VAT ze względu na nieprzekroczenie wysokości przychodów opodatkowanych.
• W organizacjach prowadzących działalność odpłatną limitowane są wynagrodzenia osób w nich zatrudnionych.

Czy ograniczenie wynagrodzeń pracowników dotyczy tylko działalności odpłatnej?

Tak, limit wynagrodzeń pracowników dotyczy organizacji prowadzących odpłatną działalność pożytku publicznego.

Działalność odpłatna pożytku publicznego staje się działalnością gospodarczą (wymagającą rejestracji) jeżeli przeciętne miesięczne wynagrodzenie osoby fizycznej z tytułu zatrudnienia przy wykonywaniu statutowej działalności odpłatnej pożytku publicznego, za okres ostatnich 3 miesięcy, przekracza 3-krotność przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego za rok poprzedni.

Przez wynagrodzenie rozumie się wynagrodzenie z tytułu świadczenia pracy lub usług, niezależnie od sposobu nawiązania stosunku pracy lub rodzaju i treści umowy cywilnoprawnej z osobą fizyczną.

Czy można prowadzić jednocześnie odpłatną działalność pożytku publicznego i działalność gospodarczą?

Można, pod warunkiem, że nie dotyczą one tego samego przedmiotu działalności. Tego zabrania Ustawa o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie.

 
PRZYKŁAD:
Stowarzyszenie prowadzi zajęcia rehabilitacyjne, podczas których osoby niepełnosprawne wytwarzają różnego rodzaju wyroby ceramiczne: garnki, kubki, wazony. Stowarzyszenie sprzedaje je co miesiąc podczas kiermaszu i traktuje to jako działalność odpłatną pożytku publicznego. Jednocześnie stowarzyszenie prowadzi szkolenia, podczas których uczy, w jaki sposób zorganizować pracę warsztatów terapii zajęciowej i dystrybucję powstających w nich wyrobów. Szkolenia prowadzone są w ramach zarejestrowanej działalności gospodarczej. Takie połączenie nie powinno wzbudzać wątpliwości organów kontroli.
 

Czy trzeba jakoś księgowo wyróżnić działalność odpłatną i nieodpłatną pożytku publicznego oraz działalność gospodarczą?

Tak. Każda organizacja, która prowadzi działalność odpłatną i nieodpłatną pożytku publicznego ma obowiązek rachunkowego wyodrębnienia działalności odpłatnej oraz działalności nieodpłatnej w stopniu umożliwiającym określenie przychodów, kosztów i wyników działalności. Wymaga to od organizacji wyodrębnienia rachunkowego działalności odpłatnej i nieodpłatnej – może to nastąpić poprzez opracowanie nowych kont lub subkont w księgach rachunkowych. Muszą być oddzielnie wykazywane przychody i koszty związane z odpłatnością. Musimy wykazać, jakie koszty zostały zapłacone z przychodów z odpłatnej działalności pożytku publicznego.
Również prowadzenie działalności gospodarczej wymaga wyodrębnienia rachunkowego – to z kolei wynika ze wzoru sprawozdania finansowego, obowiązującego organizacje prowadzące działalność gospodarczą.
Organizację, prowadzącą działalność gospodarczą obowiązuje bardziej rozbudowany wzór sprawozdania finansowego – bilansu, który zawiera więcej informacji i w związku z tym konieczne jest prowadzenie bardziej szczegółowej księgowości.
Nie ma wymogu formalnego posiadania subkonta przez organizację prowadzącą działalność gospodarczą, ale warto mieć oddzielne konto, subkonto dla prowadzonej działalności gospodarczej.

Jakie są sankcje za przekroczenie warunków prowadzenia dzialalności odpłatnej?

Jeśli stowarzyszenie/fundacja przekroczy warunki prowadzenia działalności odpłatnej pożytku publicznego określone w ustawie tz. pojawi się zysk albo nastąpi przekroczenie limitu wynagrodzeń będzie oznaczało, że organizacja prowadzi działalność gospodarczą, którą trzeba zarejestrować w rejestrze przedsiębiorców w KRSie.
Jeśli podczas kontroli przeprowadzanej przez organ administracji publicznej (np. starostę) okaże się, że organizacja przekracza warunki prowadzenia działalności odpłatnej, organ administracji publicznej nakaże organizacji złożenie stosownego wniosku o wpis działalności gospodarczej do KRS w terminie 30 dni od dnia wezwania.
Jeżeli organizacja w tym terminie nie wykaże, że złożyła wniosek, organ administracji zawiadamia KRS o prowadzeniu działalności gospodarczej przez organizacje bez odpowiedniego wpisu. Konsekwencją tego może być nałożenie na organizację kary grzywny (która może być ponowiona).
 
Wyraź opinię 59 0

na skróty / spis treści