Przejdź do treści głównej

VAT (podatek od towarów i usług)

Co to jest VAT?

VAT – z ang. Value Added Tax, to podatek od tzw. wartości dodanej, zwany potocznie podatkiem VAT. Co oznacza tu „wartość dodana”? Żeby to wyjaśnić, posłużmy się przykładem.

 
PRZYKŁAD:
Organizacja pozarządowa prowadzi szkołę dla uzdolnionych dzieci z domów dziecka. W ramach działalności gospodarczej organizacja prowadzi warsztat stolarski, w którym młodzież wytwarza oryginalne stoły i inne meble z drewna. Meble sprzedawane są w sklepie z artykułami regionalnymi. Szkoła kupuje materiały u dostawcy materiałów stolarskich, który zaopatruje się w dobrze wysuszone drewno w sprawdzonym tartaku. Gotowe meble odbiera od szkoły właściciel znanego już w okolicy sklepu z meblami regionalnymi, do którego zjeżdżają się klienci z całej okolicy.
 
 
W tym przykładzie łańcuch dostawców produktów i usług wygląda następująco:
 
Tartak ->Dostawca materiałów stolarskich ->Organizacja pozarządowa ->Właściciel sklepu ->Klient
Na każdym etapie w tych łańcuchu „dostawca produktu lub usługi” poprzez swoją pracę wytwarza swoją wartość dodaną:
  • Tartak – ścina, suszy drewno i w efekcie dostarcza suche drewno – gotowy materiał do sklepu stolarskiego.
  • Dostawca materiałów stolarskich – pośredniczy w sprzedaży drewna i innych materiałów stolarskich.
  • Organizacja pozarządowa – wytwarza meble.
  • Właściciel sklepu – sprzedaje meble.
  • Klient – kupuje meble.
 
Tylko ostatni w tym łańcuchu – klient – nie wytwarza już żadnej wartości dodanej, gdyż jest ostatecznym odbiorcą produktu – w tym przykładzie mebli.
 
Każdy z uczestników tego łańcucha usług powinien zapłacić podatek tylko od „swojej wartości dodanej”, czyli włożonej przez siebie pracy. „Faktyczny” podatek do zapłacenia przez poszczególne ogniwa tego łańcucha to różnica powstająca w wyniku odjęcia od wartości VAT należnego wartości VAT naliczonego.

Co to jest VAT naliczony i VAT należny?

VAT naliczony – to podatek VAT związany z zakupem usługi czy produktu (został naliczony przez tego, od kogo kupujemy usługi czy produkty).
VAT należny – to podatek VAT, który dotyczy naszej sprzedaży usług czy produktów (podatek ten „należy się” urzędowi skarbowemu od nas).
 
PRZYKŁAD:
Organizacja pozarządowa prowadzi szkołę dla uzdolnionych dzieci z domów dziecka. W ramach działalności gospodarczej organizacja prowadzi warsztat stolarski, w którym młodzież wytwarza oryginalne stoły i inne meble z drewna. Meble sprzedawane są w sklepie z artykułami regionalnymi. Szkoła kupuje materiały u dostawcy materiałów stolarskich, który zaopatruje się w dobrze wysuszone drewno w sprawdzonym tartaku. Gotowe meble odbiera od szkoły właściciel znanego już w okolicy sklepu z meblami regionalnymi, do którego zjeżdżają się klienci z całej okolicy.
 
W naszym przykładzie, jeśli szkoła zakupi materiały stolarskie za 1000 zł netto, to otrzyma za ten zakup fakturę VAT, na której będzie widniał podatek VAT naliczony w kwocie 220 zł (22% od kwoty netto).
 
W naszym przykładzie, jeśli uczniowie szkoły zrobią dwa piękne stoły i szkoła sprzeda je właścicielowi sklepu, to wystawi fakturę sprzedaży VAT na kwotę 1500 zł netto (w cenie po 750 zł netto za jeden stół) + 330zł VAT (22%) należny.
 
Podatek VAT do zapłacenia do urzędu skarbowego = VAT należny – VAT naliczony
 
Szkoła zapłaciła w fakturze zakupu materiałów stolarskich podatek VAT w wysokości 220 zł (podatek VAT naliczony), a sama doliczyła do swojej faktury sprzedaży stołów podatek VAT w wysokości 330 zł (podatek VAT należny).
W rezultacie szkoła musi odprowadzić podatek VAT do urzędu skarbowego w wysokości: 330 zł – 220 zł = 110 zł.
W kolejnym etapie w naszym przykładzie właściciel sklepu sprzeda stoły w cenie 1098 zł za każdy: jest to cena brutto wraz z podatkiem VAT, który tu wynosi 198 zł (przy cenie 900 zł netto za jeden stół). Tak więc właściciel sklepu odprowadzi następujący podatek:
Podatek VAT należny = 2 stoły *198 zł (podatek VAT od ceny 1 stołu) = 396 zł
Podatek VAT naliczony (od faktury zakupu stołów od szkoły) = 330 zł
Podatek VAT, który właściciel sklepu musi odprowadzić do urzędu skarbowego: 396 zł – 330 zł = 66 zł.

Kto płaci VAT? Kiedy fundacja/stowarzyszenie powinna zapłacić VAT?

Zgodnie z ustawą o VAT (art. 5) opodatkowaniu podatkiem VAT podlega „odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju”. Brak jest zwolnienia podmiotowego dla organizacji pozarządowych, czyli oznacza to, że nie są one automatycznie zwolnione z płacenia VAT tylko z racji bycia organizacją pozarządową.

W przypadku organizacji odpłatność za usługi czy dostawę towarów występuje w ramach odpłatnej działalności statutowej i/lub działalności gospodarczej. W tych dwóch przypadkach należy rozpatrywać obowiązek opodatkowania VAT usług świadczonych przez organizację, czyli naliczenia podatku VAT należnego. Usługi świadczone przez organizację prowadzącą nieodpłatną działalność statutową z tego tytułu nie podlegają opodatkowaniu VAT. Należy zwrócić uwagę, że „odpłatność” nie oznacza wyłącznie faktycznego przepływu gotówki (pobrania zapłaty za usługę), ale wiąże się także np. z usługami barterowymi.
W przypadku działań organizacji opodatkowaniu VAT mogą też podlegać otrzymane dotacje czy darowizny, gdy mają one bezpośredni wpływ na cenę (kwotę należną) towarów dostarczanych lub usług świadczonych przez organizację (art. 29), pomniejszone o kwotę należnego podatku.
 
Obowiązek zapłacenia VAT może powstać, gdy organizacja świadczy odpłatne usługi /sprzedaje coś lub gdy otrzymana dotacja, darowizna ma bezpośredni wpływ na cenę tej usługi/sprzedaż. Trzeba przy tym pamiętać, że ustawa o VAT nie rozróżnia pojęcia działalności: statutowej odpłatnej, statutowej nieodpłatnej, gospodarczej. Tak więc organizacja może np. nie prowadzić działalności gospodarczej, i może ją dotyczyć obowiązek rozliczania VAT.

Rejestracja organizacji jako podatnik VAT

VAT, czyli podatek od towarów i usług jest podatkiem pośrednim, pobieranym na każdym kolejnym etapie obrotu towarami lub usługami. Aby uniknąć nakładania się podatku, stosuje się mechanizm odliczenia kwoty pobranej w poprzednich etapach sprzedaży. Ogólna zasada stanowi, że VAT płaci się wyłącznie od wartości dodanej, czyli od różnicy między przychodem ze sprzedaży a poniesionymi kosztami. W efekcie do urzędu skarbowego wpłaca się różnicę pomiędzy VAT-em otrzymanym od klientów (podatek należny) a zapłaconym w cenie kupowanych towarów i usług (podatek naliczony).

Podatek VAT do zapłacenia do urzędu skarbowego = VAT należny – VAT naliczony

Kto jest podatnikiem VAT?

Każdy podmiot prowadzący działalność gospodarczą jest podatnikiem podatku VAT, może jednak korzystać ze zwolnienia:

  • podmiotowego, przysługującego zgodnie z art. 113.1 ustawy o VAT przedsiębiorcom, którzy osiągnęli w ciągu roku obroty poniżej 150 tys. zł ze sprzedaży
  • lub przedmiotowego, związanego z prowadzoną działalnością, co wynika z art. 43 ust. 1 ustawy o z VAT

Rejestracja organizacji jako podatnik VAT

Każdy przedsiębiorca (a więc także organizacja prowadząca działalność gospodarczą lub odpłatną działalność pożytku publicznego) musi się zarejestrować jako podatnik VAT, w momencie gdy jego obrót przekroczy 150 tys. zł ze sprzedaży objętej VAT (jeśli nie korzysta ze zwolnienia przedmiotowego). Wówczas, przed dniem wykonania pierwszej czynności objętej opodatkowaniem podatkiem VAT, obowiązany jest złożyć w urzędzie skarbowym zgłoszenie rejestracyjne (druk VAT-R). Następnie naczelnik urzędu skarbowego rejestruje podatnika i potwierdza jego zarejestrowanie jako „podatnika VAT czynnego”. Formularz można pobrać ze strony http://www.finanse.mf.gov.pl/documents/766655/1481810/VAT-R(11)_v1-0E.pdf

Dodatkowo należy wnieść opłatę skarbową w wysokości 170 zł na konto urzędu gminy/ miasta, a dokumenty wysłać na adres właściwego urzędu skarbowego.

Po złożeniu zgłoszenia rejestracyjnego VAT-R organizacja otrzymuje od urzędu potwierdzenie zarejestrowania jako podatnika VAT (VAT-5). Organizacja staje się czynnym podatnikiem VAT. Należy tu dodać, że będąc czynnym podatnikiem, organizacja wystawia faktury VAT i jednocześnie ma prawo do odliczania podatku zawartego w zakupach związanych z prowadzoną sprzedażą objętą podatkiem VAT.

Przekroczony limit VAT. Od kiedy płacimy podatek?

Zgodnie z przepisami zwolnienie z podatku VAT (podatku od towarów i usług) obowiązuje w przypadku, gdy w danym roku przychód ze sprzedaży objętej podatkiem VAT nie przekroczy 150 tys. zł. w roku. Przekroczenie tego limitu powoduje utratę zwolnienia. Organizacja ma obowiązek zarejestrowania się jako aktywny podatnik VAT i – oczywiście musi odprowadzać ten podatek. Również w organizacjach pozarządowych prowadzących sprzedaż towarów albo usług w ramach działalności gospodarczej lub odpłatnej działalności pożytku publicznego ma zastosowanie to zwolnienie. Zatem dopóki organizacja nie przekroczy 150 tys. zł przychodu  ze sprzedaży (objętej podatkiem VAT) może z niego korzystać. Warto tu przypomnieć, że umowy barterowe to także sprzedaż i one także mogą wliczać się do tego limitu.

Jeśli organizacja rozpoczyna działalność w danym roku to limit dla tego roku wylicza się zgodnie z proporcją –  w zależności od terminu rozpoczęcia działalności (gospodarczej lub odpłatnej). Przykładowo: jeśli  organizacja rozpoczęła działalność w maju 2013 r. to limit zwolnienia z VAT wynosi:

150 tys. zł – >12 miesięcy

 x tys. zł – > 8 miesięcy  (licząc od maja do grudnia)

x=150 tys. zł * 8 mies. / 12 mies. = 100 tys. zł

Czyli przykładowa organizacja straci zwolnienie jeśli w 2013 r. jej przychód ze sprzedaży objętej podatkiem  VAT w pierwszym roku działania przekroczy 100 tys. zł.

Kiedy się rejestrować?
Zgodnie z przepisami organizacja staje się VAT-owcem w momencie przekroczenia limitu. Wtedy jak najszybciej musi złożyć deklarację VAT-R (rejestrując się jako aktywny płatnik VAT) wraz z opłatą rejestracyjną. Od tego momentu musi zacząć składać deklaracje VAT-7 za każdy miesiąc albo VAT-7R za każdy kwartał. Termin składania deklaracji i zapłaty ewentualnego podatku to 25 dzień  następnego miesiąca.

Rezygnacja ze zwolnienia z VAT lub utrata zwolnienia

Rezygnacja ze zwolnienia

Organizacja może zrezygnować ze zwolnienia VAT-owskiego, jeśli uzna, że bardziej opłaca się jej korzystać z odliczana podatku zapłaconego w cenie nabytych towarów.

PRZYKŁAD:
Fundacja prowadzi sprzedaż zwolnioną, jej obrót nie przekroczył kwoty 150 tys. zł. Jednak organizacja chce zrezygnować ze zwolnienia i być czynnym podatnikiem podatku VAT. Może to zrobić pod warunkiem pisemnego zawiadomienia o swym zamiarze właściwego naczelnika urzędu skarbowego. Musi to nastąpić przed początkiem miesiąca, w którym organizacja rezygnuje ze zwolnienia.

Rezygnacja ze zwolnienia powinna być także złożona na formularzu VAT-R. W części C1 tego zgłoszenia organizacja zaznacza kwadrat nr 33, a w poz. 38 wpisuje datę, od której rezygnuje ze zwolnienia.

Utrata zwolnienia

Organizacja (jeśli nie korzysta ze zwolnienia przedmiotowego) traci zwolnienie z chwilą przekroczenia limitu obrotu, czyli 150 tys. zł rocznie. To samo dotyczy organizacji, która rozpoczęła sprzedaż w trakcie roku, a jej wartość sprzedaży przekroczyła powyższą kwotę w proporcji do okresu prowadzonej działalności.

PRZYKŁAD:
Organizacja rozpoczęła działalność 1 lipca, więc kwota zwolniona od podatku VAT wynosi 75 tys. zł (150 tys. zł : 2). Organizacja z chwilą przekroczenia kwoty 75 tys. zł obrotu traci zwolnienie podmiotowe. Przed dniem utraty zwolnienia organizacja powinna złożyć zgłoszenie rejestracyjne – VAT-R. W części C1 tego zgłoszenia zaznacza kwadrat nr 35, a w poz. 38 wpisuje datę, od której traci prawo do zwolnienia.

W praktyce nie zawsze ten moment jest łatwy do wychwycenia, w szczególności, gdy organizacja wykonuje dużo transakcji na niewielkie kwoty. Często zdarzają się problemy z precyzyjnym ustaleniem momentu przekroczenia limitu obrotu, natomiast formularz VAT-R należy złożyć już na dzień przed utratą zwolnienia. Dlatego praktyka podpowiada rezygnację ze zwolnienia, gdy obrót zbliża się do granicy limitu zwolnionego z VAT.

Wybór urzędu skarbowego

Do którego urzędu skarbowego organizacja powinna złożyć dokumenty rejestracyjne w zakresie podatku VAT? Właściwy dla podatnika urząd skarbowy to urząd właściwy ze względu na miejsce wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu VAT (np. organizacja jest zarejestrowana pod adresem w Katowicach, ale działalność opodatkowaną prowadzi w jednym ze swoich ośrodków w Krakowie – wówczas rozlicza się z VAT w US w Krakowie).

Jeśli sprzedaż odbywa się na terenie objętym zakresem działania dwóch lub więcej urzędów skarbowych, właściwym US dla osób prawnych lub jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej jest urząd skarbowy właściwy ze względu na adres siedziby (adres pod którym organizacja jest zarejestrowana w KRS).

Deklaracje – obowiązki organizacji będącej podatnikiem VAT

Organizacja pozarządowa zarejestrowana jako czynny podatnik VAT jest obowiązana składać deklaracje podatkowe dla potrzeb podatku VAT.

Deklaracja mogą być składane za okresy miesięczne (VAT-7) lub kwartalne (VAT-7K). Są one składane do urzędu skarbowego właściwego dla organizacji w zakresie podatku VAT, w terminie:

  • deklaracje miesięczne do 25 dnia miesiąca następującego po każdym kolejnym miesiącu,
  • deklaracje kwartalne do 25 dnia miesiąca następującego po każdym kolejnym kwartale (chodzi o kwartały kalendarzowe).
  •  
UWAGA!
Wybierając rozliczenie kwartalne, organizacja powinna zawiadomić o tym urząd skarbowy, na druku VAT-R zaznaczając w części C poz. 44 (1). W przypadku organizacji już zarejestrowanej jako "podatnik VAT czynny" będzie to aktualizacja zgłoszenia.

Organizacja rozpoczynająca w trakcie roku wykonywanie czynności opodatkowanych podatkiem VAT (która wcześniej nie składała deklaracji miesięcznych) zawiadomienie składa 25 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym rozpoczęła wykonywanie czynności opodatkowanych. Natomiast organizacja, która już wykonuje czynności opodatkowane VAT, czyli składa deklaracje miesięczne i chce zmienić je na deklaracje kwartalne, musi zgłosić to najpóźniej do 25 dnia drugiego miesiąca kwartału, za który będzie po raz pierwszy złożona deklaracja kwartalna.

PRZYKŁAD:
Organizacja rozlicza się, składając miesięczne deklaracje VAT-7. Jednak począwszy od II kwartału 2013 r. zamierza składać deklaracje kwartalne. Zatem zawiadomienie (aktualizację VAT-R) powinna złożyć najpóźniej do 25 maja 2013 r. (a ponieważ 25 maja 2013 r. przypada w sobotę, więc to zawiadomienie może być złożone do 27 maja 2013 r.).

 

Zgłoszenie osób podpisujących deklaracje VAT do US

Deklaracje VAT muszą być podpisane przez osobę uprawnioną do reprezentowania organizacji. Organizacja może również wyznaczyć pełnomocnika do podpisywania deklaracji, w tym także składanych elektronicznie (w praktyce jest to ogólne upoważnienie do wyliczenia podatków i sporządzania deklaracji podatkowych). Pełnomocnictwo do podpisywania deklaracji VAT (i ewentualne jego odwołanie) składa się w urzędzie skarbowym właściwym w zakresie podatku VAT. Natomiast pełnomocnictwo do podpisywania deklaracji składanej elektronicznie – druk UPL-1 (ewentualnie odwołanie pełnomocnictwa – druk OPL-1) należy złożyć do urzędu skarbowego właściwego w sprawach ewidencji podatników.

W praktyce zgłoszenie pełnomocnictwa na druku UPL-1 i wysłanie deklaracji VAT nie powinno odbywać się tego samego dnia. System e-deklaracje (poprzez który składa się elektroniczne pełnomocnictwa) nie przyjmie deklaracji, dopóki urząd nie wprowadzi danych osoby wymienionej w zgłoszeniu UPL-1.

UWAGA!
Należy pamiętać, że organizacja będąca osobą prawną lub jednostką organizacyjną niemającą osobowości prawnej ma obowiązek wyznaczenia osób, do których obowiązków należy obliczanie i pobieranie podatków oraz terminowe wpłacanie organowi podatkowemu pobranych kwot. Organizacja musi te osoby zgłosić do US, podając ich imiona, nazwiska i adresy. Zgłoszenia tego należy dokonać w terminie wyznaczonym do dokonania pierwszej wpłaty. W podatku VAT terminy płatności podatku są tożsame z terminami składania deklaracji VAT.
 
PRZYKŁAD:
Organizacja, która od marca 2013 r. zarejestrowała się jako czynny podatnik VAT i za marzec 2013 r. ma złożyć pierwszą deklarację VAT i dokonać wpłaty podatku, do 25 kwietnia 2013 r. powinna zgłosić osobę (lub osoby) odpowiedzialną za obliczanie, pobieranie i wpłacanie podatku (bo do 25 kwietnia 2013 r. obowiązuje termin wpłaty podatku wynikający z deklaracji VAT-7 za marzec 2013 r.).

W przypadku zmiany osoby odpowiedzialnej organizacja powinna jej dane zgłosić do urzędu w terminie 14 dni od daty wyznaczenia.

Kiedy organizacja może być zwolniona z VAT?

Ustawa o podatku od towarów i usług nie przewiduje zwolnienia dla organizacji pozarządowych, co oznacza, że nie są one automatycznie zwolnione z płacenia VAT czy rozliczania VAT tylko z racji bycia organizacją pozarządową.

Organizacje pozarządowe mogą na zasadach obowiązujących wszystkich innych podatników, korzystać z tzw. zwolnienia podmiotowego, jeśli w czasie roku wartość sprzedaży (przychodów) objętej podatkiem VAT nie przekroczyła wysokości:
  • 50 000 zł w 2009 i 2008 rok;
  • 100 000 zł. w 2010 rok;
  • 150 000 zł od 2011 roku.
 
Jeśli więc organizacja dokonuje sprzedaży np. w ramach działalności odpłatnej i wartość sprzedaży objętej VAT w danym roku nie przekroczy kwoty powyższych limitów wówczas może korzystać ze zwolnienia z rozliczania VAT od dokonanej sprzedaży.

Uprawnienie do powyższego zwolnienia muszą być odpowiednio zarejestrowane w US. Organizacja by korzystać z tego zwolnienia nie może być zarejestrowana w US jako aktywny podatnik VAT.

PRZYKŁAD:
Organizacja miała w 2010 r. przychód, objęty podatkiem VAT, wysokości 110 tysięcy złotych. Dlatego była zobowiązana do rozliczania tego podatku i wysyłania deklaracji vatowskich do urzędu skarbowego. W 2011 r. jej przychody będą takie same, czyli niższe niż próg zwolnienia przedmiotowego z rozliczania podatku VAT, który wynosi 150 tysięcy. Organizacja może do 15 stycznia 2011 r. wysłać  informację o rezygnacji do urzędu skarbowego. Od 1 stycznia przestanie być płatnikiem VAT.

Jeśli organizacja straciła prawo do tego zwolnienia lub sama z niego zrezygnowała może z niego znów skorzystać, rejestrując to w US, po upływie okresu, w którym zawarty będzie pełny rok kalendarzowy (od 01 stycznia do 31 grudnia) od rejestracji jako aktywny podatnik podatku VAT.

Co ważne, zwolnienie podmiotowe nie może być zastosowane jeśli organizacja:
  1. świadczących usługi: prawnicze, w zakresie doradztwa, jubilerskie.
  2. dokonuje dostaw: wyrobów z metali szlachetnych lub z udziałem tych metali, towarów opodatkowanych podatkiem akcyzowym, z wyjątkiem energii elektrycznej i wyrobów tytoniowych w rozumieniu przepisów o podatku akcyzowym, - nowych środków transportu, - terenów budowlanych oraz przeznaczonych pod zabudowę. (art. 113 ust. 13 ustawy o podatku od towarów i usług).
Organizacja może być zwolniona z rozliczania podatku VAT ze względu na rodzaj prowadzonej działalności. O definicjach obowiązujących przy zwolnieniach od 2011 r. piszemy tutaj: poradnik.ngo.pl/x/486982
 
Organizacje są zwolnione z tego obowiązku rozliczania VAT w określonych sytuacjach przewidzianych w przepisach, kiedy organizacja:
  • dostaje dotację
  • dostaje darowiznę
  • zbiera składki członkowskie

Zwracamy jednak uwagę na różne interpretacje przypadków, w jakich mogą znaleźć się organizacje. Czasem dla rozwiania wątpliwości warto zwrócić się o interpretację podatkową (kip.gov.pl).

Kiedy organizacja pożytku publicznego jest zwolniona z VAT?

Z posiadaniem statusu OPP wiążą się różne zwolnienia z podatku VAT:

1. Żywność przekazana na rzecz OPP z przeznaczeniem na cele działalności charytatywnej prowadzonej przez te organizacje, podlega zwolnieniu z podatku VAT. Darczyńca jest zobowiązany prowadzić szczegółową dokumentację potwierdzającą przekazanie żywności. Także OPP musi prowadzić dokumentację otrzymanej żywności oraz musi ją wykorzystać na cele swojej działalności charytatywnej - w innym żywność nie będzie zwolniona z VAT i będzie musiała go zapłacić OPP.
 
2. Zwolnienie może też dotyczyć sprzedaży towarów nieobjętych podatkiem akcyzowym oraz takich, które organizacja dostała jako darowiznę rzeczową podczas zbiórki publicznej, bądź zakupiła za pieniądze zebrane podczas zbiórki publicznej.
 
W przypadku gdy wartość darowanych rzeczy, które organizacja sprzedaje przekracza 2 tys. zł, organizacja musi posiadać dokumentację, dzięki które można zidentyfikować darczyńcę a także potwierdzającą dokonanie darowizny.

Jeśli natomiast sprzedawane są rzeczy zakupione za pieniądze ze zbiórki publicznej, to organizacja może skorzystać ze zwolnienia pod warunkiem, że przedstawi fakturę potwierdzającą nabycie tych przedmiotów.

PRZYKŁAD:
Organizacja mająca status OPP zebrała podczas zbiórki publicznej zabawki, które postanowiła przekazać Domowi Małego Dziecka, z którym współpracuje. Dzięki temu, że organizacja ma status OPP nie będzie musiała od tej darowizny zapłacić podatku VAT.

3. Jeśli organizacja mająca status OPP przeprowadza zbiórkę publiczną w formie charytatywnych SMS-ów to opodatkowaniu podatkiem VAT nie podlega ta kwota, którą organizacja otrzyma od operatora. Pomiędzy OPP a operatorem musi być zawarta pisemna umowa na przekazane środków pochodzących ze zbiórki SMS-owej. Dostawca usługi telekomunikacyjnej powinien posiadać kopię zezwolenia na zbiórkę, które otrzymała organizacja. Organizacja nie może świadczyć na rzecz operatora żadnych dodatkowych usług, np. marketingowych, z wyjątkiem informowania o jego udziale w zbiórce i przekazywania danych z tym związanych.

Czy są możliwe zwolnienia z VAT działań statutowych prowadzonych przez organizację?

Obowiązek zapłacenia VAT może powstać, gdy organizacja świadczy odpłatne usługi/sprzedaje coś lub gdy otrzymana dotacja czy darowizna ma bezpośredni wpływ na cenę tej usługi/sprzedaż. Przepisy przewidują też zwolnienia z VAT. Do 31 grudnia 2010 r. regulacje ustawy o VAT obejmowały zwolnieniem usługi świadczone przez organizacje członkowskie niesklasyfikowane gdzie indziej (wyłącznie statutowe). Stanowił o tym art. 43 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT, w związku z brzmieniem pkt. 10 załącznika nr 4 do tej ustawy (chodzi o tzw. PKWiU 91, które nie istnieje już od nowego roku).

Nowy wykaz usług zwolnionych z VAT

Ustawa nowelizująca zlikwidowała załącznik nr 4 do ustawy o VAT, zawierający wykaz usług zwolnionych z VAT. Nie zlikwidowano jednak zwolnień dla wybranych usług, a jedynie wykaz usług zwolnionych z VAT przeniesiono z załącznika do treści ustawy o VAT i regulacje te znajdujemy teraz bezpośrednio w art. 43 ustawy.
Co ważne, przy określaniu zakresu zwolnień, które dotychczas były ujęte w załączniku nr 4, odstąpiono od ich identyfikacji za pomocą klasyfikacji statystycznych, określając ich zakres z wykorzystaniem treści zapisów prawa unijnego i krajowego oraz orzecznictwa sądów. Zamiast numerów PKWiU, mamy więc teraz w ustawie nowe opisy charakteryzujące sprzedaż.
 
Dla kogo zwolnienie
Na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 31 ustawy zwalnia się od podatku VAT usługi oraz dostawę towarów ściśle z tymi usługami/dostawą związaną, realizowane przez:
  • Kościoły i związki wyznaniowe, o których mowa w przepisach o stosunku państwa do Kościoła katolickiego w Polsce oraz w przepisach o stosunku państwa do Kościołów i innych związków wyznaniowych;
  • organizacje powołane do realizacji celów o charakterze politycznym, związkowym, patriotycznym, filozoficznym, filantropijnym lub obywatelskim;
– w zakresie interesu zbiorowego swoich członków, wykonywane na rzecz ich członków w zamian za składki, których wysokość i zasady ustalania wynikają z przepisów statutowych tych podmiotów, pod warunkiem że nie są one nastawione na osiąganie zysków, a zwolnienie nie spowoduje naruszenia warunków konkurencji.
 
Jak widać, zwolnienie dotyczące działalności wykonywanej przez organizacje powołane do realizacji celów „o charakterze politycznym, związkowym, patriotycznym, filozoficznym, filantropijnym lub obywatelskim” ma szerszy zasięg niż w stanie prawnym obowiązującym do 31 grudnia 2010 r., ponieważ obejmuje nie tylko usługi, ale i dostawę towarów.
 
Uwaga na nowe definicje
Zarazem może się okazać, że w świetle definicji usług zwolnionych z VAT to zwolnienie ma węższy zakres. W przepisach zaznaczono, że usługi świadczone przez te organizacje muszą być:
  • realizowane w zakresie interesu zbiorowego członków tych organizacji;
  • wykonywane w zamian za składki, których wysokość i zasady ich ustalania są oparte na statucie (wynikać więc może z tego, że możliwość takiego zwolnienia nie będzie dotyczyć fundacji, które co do zasady nie pobierają składek członkowskich; dotyczy natomiast stowarzyszeń);
  • pod warunkiem że podmioty te nie będą nastawione na osiąganie zysków i zwolnienie nie spowoduje naruszenia warunków konkurencji.
Co istotne, wskazane zwolnienie z pewnością nie znajdzie zastosowania do usług wykonywanych przez organizacje członkowskie, świadczonych na rzecz podmiotów zewnętrznych (np. w sytuacji prowadzenia przez stowarzyszenie warsztatów hobbystycznych w ramach odpłatnej działalności pożytku publicznego). Wówczas powinniśmy je opodatkować na zasadach ogólnych, zgodnie z obowiązującą stawką VAT.
 
Inne, poza składkami stowarzyszeń, przykłady konkretnych działań organizacji zwolnionych z VAT to:
  • opieka medyczna i profilaktyka zdrowia;
  • pomoc społeczna;
  • opieka nad dziećmi w ramach pomocy społecznej;
  • przedszkola;
  • działania oświatowe;
  • usługi związane ze sportem.

W jaki sposób od 2011 r. organizacja ma klasyfikować, czy jej usługa/sprzedaż podlega VAT? Czy obowiązuje PKWiU nr 91?

Od stycznia 2011 r. nastąpiła likwidacja zwolnienia wynikającego z PKWiU 91 – czyli nie ma już zwolnienia ogólnego działalności statutowej organizacji. Aby móc z niego skorzystać, trzeba też teraz w niektórych wypadkach wziąć pod uwagę różne ustawowe definicje.

Dlaczego?
Głównym celem nowelizacji było dostosowanie przepisów ustawy o VAT do nomenklatury oraz symboli statystycznych Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług z 2008 r. W ustawie o VAT obowiązującej do 31 grudnia 2010 r. stosowana była nieobowiązująca już dla potrzeb statystycznych Polska Klasyfikacja Wyrobów i Usług, wprowadzona rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 18 marca 1997 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług (Dz. U. Nr 42, poz. 264 z późn. zm.).
 
UWAGA!
Obecnie towary i usługi, od których trzeba zapłacić VAT, są identyfikowane na podstawie klasyfikacji tylko wtedy, gdy dla tych towarów lub usług przepisy ustawy o VAT lub przepisy wykonawcze powołują symbole statystyczne (tzn. dla towarów czy usług wymienionych w załącznikach do ustawy).
 
Od 1 stycznia 2011 r. towarami są rzeczy oraz ich części, a także wszelkie postacie energii. Na tej podstawie można stwierdzić, że zrezygnowano z warunku, zgodnie z którym, aby uznać dany przedmiot za towar, konieczne było, aby był on jednocześnie:
  • przedmiotem czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem VAT;
  • wymieniony w klasyfikacjach wydanych na podstawie przepisów o statystyce publicznej.
Wskazane warunki musiały występować łącznie, aby można było uznać dany przedmiot za towar w myśl definicji tego pojęcia zapisanej w ustawie o VAT.
 
Zgodnie z tym podstawową zasadą jest zatem powoływanie się przez podatnika (np. organizację) na faktyczny kształt (charakter) usługi, a ustalenie stawki VAT będzie zależało od tego, czy dana usługa została opisowo wskazana w ustawie. Grupowaniami statystycznymi PKWiU posłużyć należy się wyłącznie w przypadku, gdy ustawa o VAT powołuje się na takie statystyki.
 
PRZYKŁAD:
Aby zastosować preferencyjną stawkę VAT (8% lub 5%) na wydawnictwa, należy podać PKWiU danego towaru, np. 58.11.1 lub 58.14.1.
 
Celem tych zmian jest przede wszystkim uwzględnienie w przepisach ustawy o VAT oraz załącznikach do tej ustawy, jak również aktach wykonawczych do niej wydanych, nomenklatury oraz symboli statystycznych PKWiU z 2008 r. Zmiany te pozwolą podatnikom VAT na prowadzenie jednolitych zasad ewidencji zarówno dla potrzeb tego podatku, jak i w sprawozdawczości statystycznej.
 
Przy wątpliwościach
Jeśli mamy problem z ustaleniem stawki, należy zwrócić się z zapytaniem w kwestii kwalifikacji danej usługi/sprzedaży do danej stawki VAT do urzędu statystycznego. Pamiętajmy, że do wydawania opinii klasyfikacyjnych oraz udzielenia pomocy w zakwalifikowaniu wyrobów do poszczególnych grupowań PKWiU są upoważnione wyłącznie odpowiednie organy statystyczne.
Wniosek o opinię statystyczną składamy do Ośrodka Standardów Klasyfikacyjnych Urzędu Statystycznego w Łodzi (ul. Suwalska 29, 93-176 Łódź). Nie ma urzędowego formularza wniosku, wystarczy więc, że będzie miał formę pisemną. Możemy go złożyć w urzędzie, przesłać pocztą, e-mailem (KlasyfikacjeUSLDZ@stat.gov.pl) albo faksem (42 683 90 10).
We wniosku o opinię należy dokładnie opisać rodzaj wykonywanych usług lub produkowanych towarów.

Kiedy od otrzymanej dotacji trzeba zapłacić VAT? Kiedy dotacja jest sprzedażą podlegającą VAT, a kiedy nie jest?

Organizacje dostają dofinansowanie od różnych instytucji – publicznych i prywatnych – na prowadzenie swoich działań statutowych. Większość z nich nie podlega opodatkowaniu VAT, jeśli jest przekazana na realizację celów statutowych, a więc nie jest bezpośrednio związana ze świadczeniem konkretnych usług, również „bezpłatnie”. Z punktu widzenia ustawy o VAT, „bezpłatność” w tym zakresie może oznaczać „obniżenie ceny usługi do 0 zł”, dlatego warto zastanowić się, czy działalność stowarzyszenia/fundacji korzystająca z dofinansowania, nie stanowi przypadku podlegającego opodatkowaniu.
 
PRZYKŁAD:
Nasze Stowarzyszenie organizuje niedługo nowy spektakl. Spektakl jest elementem naszych działań teatralnych w gminie. Mamy na pokrycie części jego kosztów małe dofinansowanie z dotacji z urzędu miasta z przeznaczeniem na projekt działań teatralnych, ale na pokrycie reszty jego kosztów musimy sprzedawać bilety. Czy dotacja nie powinna być również opodatkowana VAT?
 
Dofinansowanie z urzędu miasta jest przeznaczone na realizację działań statutowych organizacji, która w ramach odpłatnej działalności statutowej zdobywa potrzebne środki do realizacji swoich celów. Nie ma bezpośredniego wpływu dotacji na obniżenie ceny biletów wstępu na spektakl, tak więc dotacja ta nie podlega opodatkowaniu VAT.
 
PRZYKŁAD:
Organizacja lokalna zorganizowała dowóz dzieci do trzech szkół w gminie. Cena jednego przejazdu została skalkulowana na poziomie 2 zł netto + VAT. Gmina postanowiła dofinansować przejazdy dzieci i co miesiąc przekazuje organizacji dotację na pokrycie odbytych przejazdów. Dzięki temu cena biletu dla jednego dziecka zmniejszyła się o połowę i wyniosła w sprzedaży 1 zł netto + VAT. Organizacja, która sprzedaje bilety, musi odprowadzić podatek VAT należny od każdego sprzedanego biletu oraz podatek VAT od otrzymanego dofinansowania, gdyż dofinansowanie to miało bezpośredni wpływ na obniżenie ceny sprzedaży biletu.
 
UWAGA!
Problem opodatkowania podatkiem VAT dotacji pojawia się w sytuacji, gdy dotacja bezpośrednio wpływa na obniżenie ceny usługi świadczonej przez organizację.
 
Takie dofinansowanie podlega opodatkowaniu VAT (zgodnie ze stawkami odpowiednimi dla danych towarów czy usług), jeśli jest bezpośrednio związane z dostawą towarów lub świadczeniem usług.
 
Warto jeszcze zwrócić uwagę na moment powstania obowiązku opodatkowania. W przypadku sprzedaży biletów jest to miesiąc, w którym została dokonana sprzedaż (obowiązek zapłaty podatku jest w miesiącu kolejnym). W przypadku otrzymania dotacji, jest to moment otrzymania środków finansowych na konto organizacji. Czyli jeśli organizacja bilety sprzedała w czerwcu, ale środki dofinansowania otrzymała na swoje konto bankowe w lipcu, to zgodnie z zasadą obowiązek opodatkowania dotacji powstaje w lipcu, a więc do 25 sierpnia organizacja musi zapłacić podatek VAT do urzędu skarbowego.

Jaki VAT płacą organizacje od prowadzonych przez siebie szkoleń?

Do końca 2010 r. jeśli organizacja "sprzedawała" szkolenia w ramach swojej działalności i była zarejestrowanym płatnikiem VAT to wystawiała faktury, gdzie w rubryce VAT wpisywała: „zwolnione”. Od 2011 r. nie wszystkie usługi szkoleniowe są zwolnione od VAT – jeśli prowadzący szkolenia nie spełnia warunków opisanych poniżej to w rubryce tej musi naliczyć VAT wynoszący 23%.

UWAGA!
Od 2011 r. zwolnienie z VAT od prowadzonych szkoleń obowiązuje tylko dla NGO mających urzędową akredytację na ich prowadzenie.

Z VAT są zwolnione:

1)      usługi świadczone przez:
a) jednostki objęte systemem oświaty w rozumieniu przepisów o systemie oświaty, w zakresie kształcenia i wychowania,
b) uczelnie, jednostki naukowe Polskiej Akademii Nauk oraz jednostki badawczo-rozwojowe, w zakresie kształcenia na poziomie wyższym
– oraz dostawa towarów i świadczenie usług ściśle z tymi usługami związane;
2)      usługi prywatnego nauczania na poziomie przedszkolnym, podstawowym, gimnazjalnym, ponadgimnazjalnym i wyższym, świadczone przez nauczycieli;
3)      usługi nauczania języków obcych oraz dostawa towarów i świadczenie usług ściśle z tymi usługami związane, świadczone przez podmioty inne niż wymienione niżej i wyżej;
4)      usługi kształcenia zawodowego lub przekwalifikowania zawodowego (inne niż wymienione w pkt 1):
a)      prowadzone w formach i na zasadach przewidzianych w odrębnych przepisach,
b)      świadczone przez podmioty, które uzyskały akredytację w myśl przepisów o systemie oświaty – wyłącznie w zakresie usług objętych akredytacją,
c)      finansowane w całości ze środków publicznych
– oraz świadczenie usług i dostawa towarów ściśle z tymi usługami związane.
 
Jak widać, zgodnie ze zmianami przepisów od stycznia 2011 r. ze zwolnieniem z VAT mamy do czynienia tylko pod warunkiem, że szkolenia prowadzone przez organizację odbywają się w ramach kształcenia zawodowego lub przekwalifikowania zawodowego. Co bardzo istotne, aby usługa polegająca na szkoleniu korzystała ze zwolnienia z podatku od towarów i usług, niezbędne jest prowadzenie jej w formach i na zasadach przewidzianych w odrębnych regulacjach – w szczególności w rozporządzeniu MEiN.
Oprócz tego ze zwolnienia korzystają szkolenia wykonywane przez podmioty posiadające akredytację w myśl przepisów ustawy o systemie oświaty.
 
Pamiętajmy też, aby w umowie zawieranej przez organizację z innym podmiotem na świadczenie usług szkoleniowych znalazła się kwota netto – w innym wypadku zostanie naliczony VAT.

Kiedy darowizny podlegają VAT?

Przekazywanie darowizn rzeczowych jest często wygodną formą pomocy przedsiębiorców dla organizacji. Stąd z zadowoleniem przyjęto zmiany (od stycznia 2009 r.) dotyczące przekazywania żywności przez producentów.

UWAGA!
Zwalnia się z opodatkowania VAT przekazanie żywności przez producenta na rzecz organizacji pożytku publicznego z przeznaczeniem na cele działalności charytatywnej prowadzonej przez te organizacje.

Zmiana ta może ośmielić do działań charytatywnych właścicieli zakładów produkcyjnych (np. piekarzy), którzy dotychczas chcąc pomóc placówce prowadzącej dożywianie, musieli „dokładać” do swojej pomocy rzeczowej zapłatę podatku VAT. Od 2009 r. taka pomoc rzeczowa jest zwolniona z podatku VAT, przy czym obowiązkiem darczyńcy jest prowadzenie szczegółowej dokumentacji potwierdzającej spełnienie warunków tej darowizny.

Warto jeszcze zwrócić uwagę na różne interpretacje definicji „producenta”, który niewątpliwie jest wytwórcą ofiarowanej darowizny żywności. Ale pojawiają się głosy, że może wystarczy, że jest producentem żywności, niekoniecznie tej, którą przekazuje i też może skorzystać z tego zwolnienia? W tym przypadku na szczęście interpretacje idą w kierunku rozszerzenia, a nie zawężenia pierwotnego rozumienia.
Wyraź opinię 4 0

na skróty / spis treści

Co to jest VAT?

Co to jest VAT naliczony i VAT należny?

Kto płaci VAT? Kiedy fundacja/stowarzyszenie powinna zapłacić VAT?

Rejestracja organizacji jako podatnik VAT

Przekroczony limit VAT. Od kiedy płacimy podatek?

Rezygnacja ze zwolnienia z VAT lub utrata zwolnienia

Deklaracje – obowiązki organizacji będącej podatnikiem VAT

Zgłoszenie osób podpisujących deklaracje VAT do US

Kiedy organizacja może być zwolniona z VAT?

Kiedy organizacja pożytku publicznego jest zwolniona z VAT?

Czy są możliwe zwolnienia z VAT działań statutowych prowadzonych przez organizację?

W jaki sposób od 2011 r. organizacja ma klasyfikować, czy jej usługa/sprzedaż podlega VAT? Czy obowiązuje PKWiU nr 91?

Kiedy od otrzymanej dotacji trzeba zapłacić VAT? Kiedy dotacja jest sprzedażą podlegającą VAT, a kiedy nie jest?

Jaki VAT płacą organizacje od prowadzonych przez siebie szkoleń?

Kiedy darowizny podlegają VAT?

MF: organizacje kulturalne bez VAT

Fot. Tomasz Kaczor, ngo.pl
Minister finansów wydał interpretację ogólną określającą, kiedy usługi organizacji pozarządowych, działających w obszarze kultury, są zwolnione z VAT. Potwierdza ona możliwość takiego zwolnienia dla usług organizacji przy spełnieniu określonych warunków. Zwolnienie nie dotyczy sprzedaży biletów.
6