Przejdź do treści głównej

Opodatkowanie świadczenia nieodpłatnej pomocy prawnej na rzecz organizacji pozarządowych. Katowice 2009

Interpretacja indywidualna Izba Skarbowa w Katowicach z dnia 18 września 2009 r. IBPP2/443-482/09/UH

Opis sytuacji:

W dniu 24 czerwca 2009 r. został złożony wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku od towarów i usług w kwestii opodatkowania świadczenia nieodpłatnej pomocy prawnej na rzecz organizacji pozarządowych. Wnioskodawczyni prowadząca działalność gospodarczą pod nazwą X-Kancelaria Radców Prawnych (dalej: Kancelaria lub Wnioskodawca) jest podatnikiem podatku od towarów usług. W ramach prowadzonej działalności Kancelaria świadczy dla swoich klientów szeroki zakres usług prawniczych. Jednym ze sposobów budowania wizerunku stosowanym przez kancelarie prawne funkcjonujące w sektorze usług prawniczych jest zaangażowanie w działalność pro bono. Tego rodzaju działalność jest bowiem jednym z ważniejszych środków budowania pozycji, statusu i prestiżu firm prawniczych, które nie mogą stosować zwykłych zabiegów reklamowych dopuszczalnych w innych branżach. W związku z powyższym, w ramach tego rodzaju działań Kancelaria zamierza zawierać umowy z wybranymi organizacjami pozarządowymi, w tym również posiadającymi status organizacji pożytku publicznego, na podstawie których Kancelaria nieodpłatnie będzie świadczyć tym organizacjom usługi prawnicze w formie i zakresie określonych w umowie, polegające w szczególności na udzielaniu doraźnych porad prawnych organom organizacji, sporządzaniu pisemnych opinii i informacji prawnych lub podatkowych dotyczących przedmiotu działalności organizacji, opracowywaniu projektów wewnętrznych aktów prawnych oraz przygotowywaniu lub weryfikowaniu projektów umów zawieranych przez te organizacje. Wskazane działania podejmowane będą w celu wspierania działalności statutowej prowadzonej przez podmioty współpracujące z Kancelarią na omówionych wyżej zasadach. Na podstawie umowy o współpracę zawartej z Kancelarią organizacje będą z kolei zobowiązane do informowania na swoich stronach internetowych o tej współpracy, np. poprzez umieszczenie na stronach internetowych lub w innych przygotowywanych przez siebie materiałach logo Kancelarii lub linków do strony internetowej Kancelarii. Usługi prawnicze na rzecz organizacji pozarządowych będą wykonywane przede wszystkim przez młodszych stażem pracowników pod nadzorem merytorycznym doświadczonych prawników, co pozwoli na podnoszenie kwalifikacji młodych prawników zdobywających doświadczenie zawodowe. Z tytułu wzajemnej współpracy zarówno Kancelarii, jak i danej organizacji pozarządowej nie będzie przysługiwać wynagrodzenie, zwrot kosztów, ani jakiekolwiek inne świadczenie pieniężne.

W związku z powyższym zadano następujące pytanie:

Czy świadczenie przez Kancelarię nieodpłatnej pomocy prawnej na rzecz organizacji pozarządowych w sposób opisany powyżej będzie stanowić nieodpłatne świadczenie usług na cele związane z prowadzonym przez Kancelarię przedsiębiorstwem, a tym samym nie będzie opodatkowane podatkiem od towarów i usług.

UZASADNIENIE INTERPRETACJI (fragmenty)
  1. Zakres opodatkowania nieodpłatnych usług podatkiem od towarów i usług

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT, opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlega odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, przy czym art. 8 ust. 2 tej ustawy stanowi, że "nieodpłatne świadczenie usług niebędące dostawą towarów na cele osobiste podatnika lub jego pracowników, w tym byłych pracowników, wspólników, udziałowców, akcjonariuszy, członków spółdzielni i ich domowników, członków organów stanowiących osób prawnych, członków stowarzyszenia, oraz wszelkie inne nieodpłatne świadczenie usług, jeżeli nie są one związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa, a podatnikowi przysługiwało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług związanych z tymi usługami, w całości lub w części, traktuje się jak odpłatne świadczenie usług".
Zacytowany przepis wyraźnie wskazuje, że dla uznania nieodpłatnej usługi za usługę zrównaną z usługą o charakterze odpłatnym, a więc podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, niezbędne jest łączne spełnienie dwóch warunków:

1. świadczenie danej usługi nie jest związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa podatnika,
2. podatnikowi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług związanych z nieodpłatnie świadczonymi usługami (w całości lub w części).

Zatem jeżeli chociaż jeden z powyższych warunków nie jest spełniony, wykluczone jest uznanie nieodpłatnej usługi za usługę podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Słuszność takiej interpretacji wspomnianego przepisu została już potwierdzona wielokrotnie w orzecznictwie sądów administracyjnych, w tym m.in.:
* w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (dalej: WSA) w Warszawie z dnia 17 grudnia 2007 r. {sygn. III SA/Wa 1287/07): "Nieodpłatne świadczenie usług na rzecz pracowników podlega VAT, pod warunkiem że usługa nie jest związana z prowadzonym przedsiębiorstwem oraz pracodawcy przysługiwało prawo do odliczenia VAT należnego przy nabyciu towarów i usług związanych z tą usługą Jedynie łączne spełnienie powyższych przesłanek powoduje, że nieodpłatne świadczenie podlega VAT.",
* w wyroku WSA w Warszawie z dnia 13 lipca 2007 r. (III SA/Wa 3630/06): "1. Co do zasady, nieodpłatne świadczenie usług nie podlega VAT. Jeżeli jednak nie jest związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa, a podatnikowi przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego przy nabyciu usług i towarów związanych ze wspomnianym świadczeniem, to takie świadczenie jest zrównane z odpłatnym i podlega VAT. 2. Warunkiem opodatkowania nieodpłatnego świadczenia usług jest kumulatywne spełnienie powyższych przesłanek. Spełnienie tylko jednej z nich nie powoduje opodatkowania VAT. Zatem, jeżeli Podatnik skorzystał z prawa do odliczenia podatku naliczonego, ale świadczone nieodpłatnie usługi są związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa, to nie podlegają VAT."

  1. Przesłanki opodatkowania nieodpłatnego świadczenia usług a sytuacja Wnioskodawczyni

Biorąc pod uwagę powyższe poglądy, dla potwierdzenia stanowiska Wnioskodawczyni w zakresie pytania objętego niniejszym wnioskiem, zasadnicze znaczenie ma ustalenie, czy zostały spełnione obie przesłanki obligujące do zakwalifikowania nieodpłatnej usługi do kategorii czynności podlegających podatkowi od towarów i usług. W ocenie Wnioskodawczyni w przedstawionym przez niego stanie faktycznym, nieodpłatne usługi Kancelarii świadczone na rzecz organizacji pozarządowych będą miały związek z prowadzeniem przedsiębiorstwa Kancelarii, a więc nie zostanie spełniona pierwsza ze wspomnianych wyżej przesłanek, zakładająca brak takiego związku.

  1. Związek nieodpłatnych usług świadczonych przez Wnioskodawczynię z prowadzeniem przedsiębiorstwa

Wnioskodawczyni stoi na stanowisku, że usługi prawnicze świadczone przez nią bezpłatnie na rzecz organizacji pozarządowych będą pozostawać w związku z prowadzonym przez nią przedsiębiorstwem. Świadczenie takich usług będzie bowiem służyło budowaniu pozytywnego wizerunku Wnioskodawczyni kancelarii prawnej zaangażowanej w działalność pro bono, jak również wywieraniu pozytywnego wrażenia na potencjalnych i aktualnych klientach. Wnioskodawczyni pragnie podkreślić, że w związku z brakiem możliwości reklamowania usług prawniczych, stosuje ona inne strategie budowania odpowiedniego wizerunku Kancelarii, dopuszczalne z prawnego punktu widzenia (przy czym wydatki na reklamę z reguły traktuje się jako wydatki związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa).

Działalność pro bono polegająca na świadczeniu nieodpłatnej pomocy prawnej na rzecz organizacji pozarządowych będzie jednym z elementów składających się na strategię budowania marki Kancelarii i przyczyniać się będzie do pozyskiwania nowych klientów.

Jednocześnie prowadzenie tej działalności pozwoli młodszym pracownikom Kancelarii na podnoszenie i weryfikację swoich kwalifikacji poprzez aktywne uczestnictwo w świadczeniu obsługi prawnej na rzecz organizacji pozarządowych pod nadzorem merytorycznym doświadczonych prawników, co z kolei przełoży się na wzrost ich kwalifikacji i wydajność całej Kancelarii, a tym samym również na wzrost obrotów.

W rezultacie nieodpłatne świadczenie usług na rzecz organizacji pozarządowych będzie pozostawać w ścisłym związku z działalnością gospodarczą Wnioskodawczyni jako takie nie będzie podlegać opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 z późn. zm.) zwanej dalej ustawą o VAT, opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają m.in. odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług.

Przepis art. 7 ust. 1 ww. ustawy o VAT stanowi, że przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel.

Natomiast na podstawie art. 8 ust. 1 ustawy o VAT, przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7.

W myśl art. 8 ust. 2 ustawy o VAT, nieodpłatne świadczenie usług niebędące dostawą towarów na cele osobiste podatnika lub jego pracowników, w tym byłych pracowników, wspólników, udziałowców, akcjonariuszy, członków spółdzielni i ich domowników, członków organów stanowiących osób prawnych, członków stowarzyszenia, oraz wszelkie inne nieodpłatne świadczenie usług, jeżeli nie są one związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa, a podatnikowi przysługiwało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług związanych z tymi usługami, w całości lub w części, traktuje się jak odpłatne świadczenie usług.

Usługą jest świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy. Nie ma więc znaczenia osoba odbiorcy świadczenia. Usługami są zarówno świadczenia wykonane na rzecz konsumentów, jak i dla przedsiębiorców. Mając na uwadze ogólne reguły konstrukcyjne systemu VAT wskazać należy na jedną istotną cechę usługi. Otóż usługą będzie takie świadczenie, w przypadku którego istnieje bezpośredni konsument, odbiorca świadczenia odnoszący z niego korzyść.

Przez świadczenie trzeba będzie zatem rozumieć każde zachowanie się na rzecz innej osoby. Na zachowanie to składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie czegoś na rzecz innej osoby), jak i zaniechanie (nieczynienie bądź też tolerowanie, znoszenie określonych stanów rzeczy). Na świadczenie mogą się też jednocześnie składać zachowania związane z działaniem, jak i zaniechaniem.

Powyższe oznacza, że świadczeniem usług podlegającym opodatkowaniu podatkiem VAT jest każde świadczenie odpłatne, które powoduje powstanie przysporzenia po stronie odbiorcy na skutek działania wykonawcy świadczenia.

W znaczeniu potocznym wynagrodzenie to zapłata za pracę, należność, a także odszkodowanie, nagroda.

Wynagrodzenia (zapłaty) nie można utożsamiać jedynie ze świadczeniem pieniężnym. Także świadczenie o charakterze rzeczowym będzie wynagrodzeniem. Zamiana towarów, zamiana towaru w zamian za świadczenie usługi i odwrotnie, czy też w sytuacji zamiany usług, wydanie towarów (świadczenie usług) w zamian za wierzytelności itp. będzie uznane za odpowiednio odpłatną dostawę czy też odpłatne świadczenie usług.

Mamy tutaj bowiem do czynienia z konkretną korzyścią, która należna jest za dokonywane świadczenie.

Mając powyższe na uwadze tut. organ stwierdza, iż z taką sytuacją mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie.

Mając na uwadze przedstawione zdarzenia przyszłe oraz powołane przepisy nie można uznać, iż świadczona przez Kancelarię Wnioskodawczyni pomoc prawna na rzecz organizacji pozarządowych, stanowi usługę wykonaną nieodpłatnie. Bowiem, jak wynika z wniosku organizacje, z którymi Wnioskodawczyni ma podpisaną umowę o współpracy, są zobowiązane na podstawie tej umowy do świadczenia wzajemnego - informowanie na stronach internetowych o tej współpracy, np. poprzez umieszczenie na stronach internetowych lub w innych przygotowywanych przez te organizacje materiałach, logo Kancelarii lub linków do strony internetowej Kancelarii - dzięki któremu, zgodnie z przedstawionym zdarzeniem przyszłym, Wnioskodawczyni ma możliwość budowania pozytywnego wizerunku prowadzonej przez siebie Kancelarii prawnej zaangażowanej w działalność pro bono, jak również wywieraniu pozytywnego wrażenia na potencjalnych i aktualnych klientach.

Zatem usługi prawnicze (nazwane we wniosku nieodpłatną pomocą prawną) świadczone w formie i zakresie określonym w przedmiotowej umowie, polegające w szczególności na udzielaniu doraźnych porad prawnych organom organizacji, sporządzaniu pisemnych opinii i informacji prawnych lub podatkowych dotyczących przedmiotu działalności organizacji, opracowywaniu projektów wewnętrznych aktów prawnych oraz przygotowywaniu lub weryfikowaniu projektów umów zawieranych przez te organizacje w zamian za umieszczanie na stronach internetowych lub w innych materiałach przygotowywanych przez te organizacje, logo Kancelarii lub linków do strony internetowej Kancelarii, stanowią w istocie odpłatne świadczenie usług podlegające opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług na zasadach ogólnych.
 



Projekt „Stołeczne Centrum Wspierania Organizacji Pozarządowych” jest współfinansowany przez Miasto Stołeczne Warszawa.
 

autor(ka): Arkadiusz Jarosiński, FRSO

Wyraź opinię 0 0