CIVICUS to ponadnarodowa sieć organizacji pozarządowych działająca na rzecz rozwoju działań obywatelskich na całym świecie, zwłaszcza tam, gdzie łamane są reguły demokracji uczestniczącej, a obywatelska wolność do zrzeszania się jest zagrożona.

Indeks Społeczeństwa Obywatelskiego (ISO) jest międzynarodowym programem badawczym koordynowanym i promowanym przez CIVICUS, a realizowanym przez Krajowych Koordynatorów. W marcu 2003 Stowarzyszenie Klon/Jawor zostało Krajowym Koordynatorem ISO i ten sposób Polska stała się jednym z ok. 40 krajów, w których w latach 2003/2004 realizowany będzie projekt.

Głównym celem Indeksu jest zwiększenie i upowszechnienie wiedzy o społeczeństwie obywatelskim w poszczególnych krajach biorących udział w projekcie, a także zgromadzenie danych umożliwiających spojrzenie na społeczeństwo obywatelskie z perspektywy globalnej. Osiągnięcie tych celów możliwe jest dzięki opracowanej na potrzeby Indeksu metodzie zbierania i konsultowania danych. Pozwala ona na integrację istniejących badań w ramach jednego narzędzia badawczego, a jednocześnie sprzyja wewnętrznej debacie, w czasie której zgromadzone dane i wskaźniki są komentowane i interpretowane przez członków i działaczy społeczeństwa obywatelskiego. Zwieńczeniem rocznego procesu gromadzenia i konsultowania danych jest stworzenie raportu o kondycji społeczeństwa obywatelskiego, który pozwala w sposób dynamiczny śledzić zmiany w kraju. Wspólna metodologia umożliwia też prowadzenie systematycznych porównań sytuacji społeczeństwa obywatelskiego we wszystkich krajach biorących udział w projekcie.

W celu doprecyzowania obszaru zainteresowań, społeczeństwo obywatelskie zostało na potrzeby Indeksu zdefiniowane jako "przestrzeń na zewnątrz rodziny, władzy państwowej czy obszaru regulowanego mechanizmami rynkowymi, w której ludzie dobrowolnie zrzeszają się aby działać na rzecz wspólnego dobra". Autorzy tej definicji zdają sobie jednak sprawę, że teoretycznie zdefiniowane granice między sektorem obywatelskim, a sektorem władzy z jednej strony i sektorem biznesy z drugiej, w praktyce okazują się często nieostre. Aby uniknąć niejasności z tym związanych przyjęta została zasada wyróżniania "członków" sektora obywatelskiego na podstawie tego, co robią, a nie tego, kim są (np., jaką mają osobowość prawną). Dzięki takiemu podejściu lokalni realizatorzy projektu ISO będą sami dopracowywać zakres przestrzeni społeczeństwa obywatelskiego w danym kraju.

Opis i ocena kondycji społeczeństwa obywatelskiego zorganizowane są wokół czterech podstawowych wymiarów, które graficznie mogą być przedstawione jako tzw. diamond - diagram rozpięty na czterech osiach (każdy wymiar jest skalowany). Operacjonalizacja każdego z wymiarów tworzona jest w dużej mierze lokalnie i zgodnie z lokalnym (czyli polskim) kontekstem. Osiami-wymiarami są:

> Struktura - "objętość" i "głębokość" społeczeństwa obywatelskiego przejawiająca się min. w stopniu jego reprezentatywności i zakorzenienia w społeczeństwie, poziomie zinstytucjonalizowanej i niezinstytucjonalizowanej aktywności społecznej, intensywności relacji pomiędzy aktorami należącymi do sektora obywatelskiego, a także w zasobności sektora;

> Otoczenie działań - jak warunki funkcjonowania (społeczne, polityczne, prawne, kulturowe) wpływają na społeczeństwo obywatelskie, jaka jest relacja między sektorem obywatelskim, a innymi sektorami - rządowym i prywatnym;

> Wartości - jakie wartości i interesy reprezentowane są w sektorze, na ile sektor sprzyja, promuje, chroni wartości i normy demokratyczne;

> Wpływ (efekty działań) - jaki jest faktyczny wpływ sektora obywatelskiego na funkcjonowanie całego społeczeństwa, na ile sektor uczestniczy w rozwiązywaniu istotnych problemów społecznych.

Założenia metodologii Indeksu Społeczeństwa Obywatelskiego zostały opracowane przez prof. Helmuta Anheiera z London School of Economics, który od wielu lat zajmuje się tematyką społeczeństwa obywatelskiego. Specyfika tego podejścia polega na połączeniu rozbudowanej techniki dokumentacji istniejących źródeł danych i aktywnej ich interpretacji. W porównaniu z obecną sytuacją rozproszenia wyników badań, zebranie i uporządkowanie danych samo w sobie wprowadza istotną zmianę. Jednak jeszcze ważniejsza jest zebranie opinii, ocen i komentarzy. Proces interpretacji danych jest zdecentralizowany - w dużej mierze prowadzony jest podczas lokalnych konsultacji z działaczami i ekspertami, które dodatkowo sprzyjają autorefleksji i mogą pełnić funkcję integracyjną. Rezultatem takich lokalnych spotkań może być również refleksja nad kondycją społeczeństwa obywatelskiego w regionach, a nawet w branżach.

Prócz pracy lokalnych konsultantów, do pracy nad Indeksem zaproszona zostanie węższa grupa osób zaangażowanych w działania obywatelskie. Grupa ta zostanie wybrana zgodnie z wytycznymi opracowanymi przez CIVICUS'a, tak, aby znaleźli się w niej reprezentanci wszystkich branż i poziomów społeczeństwa obywatelskiego.

Na zakończenie półtorarocznego okresu pracy nad Indeksem odbędzie się krajowa konferencja, na którą zaproszeni zostaną przedstawiciele sektora obywatelskiego i jego otoczenia. Zostanie na niej przedstawiony wstępny raport, który po spotkaniu zostanie uzupełniony o zwięzły zapis dyskusji nad zaprezentowanymi danymi i ich interpretacją.