Czym różnią się sejm, senat, rada gminy, powiatu i sejmik wojewódzki? Jakie to ma znaczenie dla organizacji?

Wszystkie te gremia łączy sposób ich wyłaniania oraz funkcje: zarówno parlament, jak i organy stanowiące jednostek samorządu terytorialnego (sejmiki wojewódzkie, rady powiatów i gmin) są wyłaniane w wyborach bezpośrednich.

Różny jest zasięg ich działania – posłowie i senatorowie reprezentują cały naród, rozumiany jako ogół obywateli państwa. Radni to przedstawiciele samorządu rozumianego jako wszyscy obywatele zamieszkujący dany teren. Każdy mieszkaniec, z mocy prawa, należy do wspólnoty samorządowej, jaką jest gmina, powiat i województwo samorządowe.

Rolą tych wszystkich ciał przedstawicielskich jest przede wszystkim stanowienie prawa. Parlament, uchwalając ustawy, określa przepisy obowiązujące w całym kraju. Rady gmin, powiatów i sejm wojewódzki są lokalnymi "parlamentami". Stanowią one prawo lokalne, stąd ich nazwa - organy stanowiące.

Prawo lokalne to przepisy obowiązujące wszystkich obywateli danej społeczności, na przykład miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego czy regulacje dotyczące podatków lokalnych – rolnego, leśnego, od nieruchomości.

Ponadto organy te, na wszystkich szczeblach (z wyjątkiem gminy), wyłaniają władze wykonawcze. W przypadku władz państwowych procedura powoływania rządu jest rozpisana w Konstytucji pomiędzy parlament i Prezydenta RP. W regionie sejmik wojewódzki wybiera marszałka i członków zarządu województwa, podobnie w powiacie - rada powiatu wybiera starostę i członków zarządu powiatu. Jedynym wyjątkiem jest gmina, gdzie władza wykonawcza – wójt lub burmistrz, a w dużych miastach prezydent - są wybierani bezpośrednio przez mieszkańców.

Zadaniem organów ustawodawczych i stanowiących na wszystkich szczeblach jest też kontrola władz wykonawczych. Określonych ustawowo kompetencji organów stanowiących nie może przejmować władza wykonawcza.

Z punktu widzenia organizacji pozarządowych, najważniejszymi z tych uprawnień będą – uchwalanie budżetu, gdyż tam znajdą się potencjalnie środki na realizację zadań przez sektor pozarządowy oraz uchwalanie polityk i strategii. Na każdym szczeblu samorządu – sejmik lub rada ma obowiązek uchwalić program współpracy z organizacjami pozarządowymi. Ponadto rady uchwalają też inne dokumenty takie jak strategia rozwoju gminy (powiatu lub województwa), strategia rozwiązywania problemów społecznych, program rozwiązywania problemów alkoholowych i wiele innych. Ważne jest by w tych dokumentach znalazły się zapisy, które dostrzegą sektor pozarządowy i zapiszą jego rolę w realizacji lokalnych zadań. Każda organizacja powinna zorientować się, jaki szczebel władz uchwala programy istotne z punktu widzenia jej działalności i dbać o korzystne zapisy.