Czym różnią się ministerstwo, urząd wojewódzki, urząd marszałkowski, starostwo i urząd gminy? Jakie to ma znaczenie dla organizacji?

Żaden z wymienionych podmiotów nie jest bytem samoistnym. Są to wszystko urzędy administracji samorządowej i rządowej, powołane po to, by realizować zadania, należące do władz wykonawczych.

Organami władzy wykonawczej są: minister, wojewoda, zarząd województwa, zarząd powiatu oraz wójt, burmistrz lub prezydent. Warto zwrócić uwagę, że na różnych szczeblach są to organy jednoosobowe (minister, wojewoda, wójt) lub kolegialne (zarządy województwa i powiatu). Oznacza to, że wojewoda czy prezydent miasta rządzą samodzielnie, zaś marszałek i starosta są tylko przewodniczącymi wybranej grupy osób (zarządu), które podejmują rozstrzygnięcia w formie głosowania. Z tego powodu minister, wojewoda, burmistrz wydają rozporządzenia lub zarządzenia, zaś zarządy powiatów i województw – uchwały (nie należy ich mylić z uchwałami rad powiatu czy województwa).

Marszałek i starosta mają porównywalnie mniejsze możliwości niż wójt, burmistrz i prezydent, reprezentują władze wykonawczą, ale decyzji nie podejmują samodzielnie.

Korespondencja, którą kierujemy do władz wykonawczych, powinna być adresowana nie do „urzędu” lecz do „organu”, a więc do: ministra, wojewody, zarządu lub burmistrza. Nie znaczy to, że każdy nasz wniosek trafi bezpośrednio do rąk adresata.

Wydawane przez władze wykonawcze zarządzenia lub uchwały muszą być fizycznie realizowane przez ogromny sztab ludzi, którzy dbają o ich poprawne wdrożenie. Ci ludzie – aparat urzędniczy, wykonujący zadania w imieniu władz wykonawczych to właśnie: ministerstwa, urzędy wojewódzkie, marszałkowskie, powiatowe (starostwa) i gminne.

Zakres zadań realizowanych przez administrację publiczną sprawia, że organy wykonawcze są zmuszone przekazywać (delegować) swoje uprawnienia (kompetencje) na pracowników urzędów. Im większy urząd, tym więcej decyzji jest podejmowanych „z upoważnienia”. Oznacza to, że o wielu sprawach decyduje urzędnik, któremu organ władzy wykonawczej (na przykład prezydent) udzielił pełnomocnictwa. Do niego trafiają pisma, wnioski i wiele z nich jest przez niego rozpatrywanych. Jeśli jednak nie jesteśmy zadowoleni z tych rozstrzygnięć, możemy zainteresować organ z upoważnienia którego działa urzędnik i próbować wpłynąć na decyzję.

Ważne jest również, by wiedzieć jakimi sprawami zajmuje się dany szczebel administracji. W sprawach profilaktyki alkoholowej właściwa jest gmina – stąd nasze wnioski i propozycje winny być kierowane do wójta, burmistrza lub prezydenta. Kwestie związane z przeciwdziałaniem bezrobociu to już domena powiatu – adresatem powinien być więc zarząd. Najlepszym sposobem ustalenia jakie są kompetencje poszczególnych szczebli administracji, jest zapoznanie się z ustawami branżowymi (o pomocy społecznej, o systemie oświaty, o rehabilitacji o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych itd.). Każda z nich określa jakie są zadania poszczególnych organów i szczebli samorządu.