Kto płaci VAT? Kiedy fundacja/stowarzyszenie powinna zapłacić VAT?

Zgodnie z ustawą o VAT (art. 5) opodatkowaniu podatkiem VAT podlega „odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju”. Brak jest zwolnienia podmiotowego dla organizacji pozarządowych, czyli oznacza to, że nie są one automatycznie zwolnione z płacenia VAT tylko z racji bycia organizacją pozarządową.

W przypadku organizacji odpłatność za usługi czy dostawę towarów występuje w ramach odpłatnej działalności statutowej i/lub działalności gospodarczej. W tych dwóch przypadkach należy rozpatrywać obowiązek opodatkowania VAT usług świadczonych przez organizację, czyli naliczenia podatku VAT należnego. Usługi świadczone przez organizację prowadzącą nieodpłatną działalność statutową z tego tytułu nie podlegają opodatkowaniu VAT. Należy zwrócić uwagę, że „odpłatność” nie oznacza wyłącznie faktycznego przepływu gotówki (pobrania zapłaty za usługę), ale wiąże się także np. z usługami barterowymi.

W przypadku działań organizacji opodatkowaniu VAT mogą też podlegać otrzymane dotacje czy darowizny, gdy mają one bezpośredni wpływ na cenę (kwotę należną) towarów dostarczanych lub usług świadczonych przez organizację (art. 29), pomniejszone o kwotę należnego podatku.

Obowiązek zapłacenia VAT może powstać, gdy organizacja świadczy odpłatne usługi /sprzedaje coś lub gdy otrzymana dotacja, darowizna ma bezpośredni wpływ na cenę tej usługi/sprzedaż. Trzeba przy tym pamiętać, że ustawa o VAT nie rozróżnia pojęcia działalności: statutowej odpłatnej, statutowej nieodpłatnej, gospodarczej. Tak więc organizacja może np. nie prowadzić działalności gospodarczej, i może ją dotyczyć obowiązek rozliczania VAT.