Czy umowę może zawrzeć organizacja, która nie ma osobowości prawnej?

Tak, może, ale jej zawarcie wiąże się z pewnymi ograniczeniami. Taka sytuacja może dotyczyć np. stowarzyszenia zwykłego albo organizacji, która złożyła papiery o rejestrację w KRS ale jeszcze czeka na wpis.

Stowarzyszenie zwykłe nie ma osobowości prawnej i występuje jako grupa osób. Nie może zaciągać zobowiązań itp., może jednak zawrzeć skuteczną umowę, tylko że stroną tej umowy staną się podpisujące ją osoby, a nie samo stowarzyszenie zwykłe. Czyli działają one wtedy jako wymienione w niej osoby fizyczne (podpisują się one, a nie stowarzyszenie), i to te osoby są odpowiedzialne z tytułu odpowiedzialności wynikającej w umowy.

Co do możliwości podpisania umowy przez organizację jeszcze nie wpisaną do KRS, ale będącą w trakcie rejestracji, to jej odpowiedzialność w tym momencie jest tak sama, jak podmiotu bez osobowości prawnej. Czyli za okres od podpisania umowy do czasu wpisu w KRS ponoszą odpowiedzialność osoby, które ją zawarły. Co do zasady, mogą więc podpisać umowę, ale nie jako organizacja czy stowarzyszenie, któremu będzie przysługiwać status osoby prawnej, ale jako osoby fizyczne ponoszące odpowiedzialność za to, co wynika z tej umowy. Można też zapisać w umowie zawartej z osobą fizyczną z danej organizacji, że jest to umowa wstępna, a po rejestracji taka umowa zostanie zawarta w określonym czasie (np. miesiąc od rejestracji w KRS) już w imieniu zarejestrowanej organizacji. Takie rozwiązanie można nazwać umową pod warunkiem zawieszającym, tj. dany stosunek prawny (użyczenie, najem) powstanie, o ile stowarzyszenie/fundacja zostanie zarejestrowana, i wówczas za stronę umowy z dniem rejestracji przyjmuje się to stowarzyszenie/fundację.

Konsultacja: Agnieszka Grabarek-Kotiuszko, aplikantka radcowska