Co to jest oddział/koło stowarzyszenia? Jakie są ich rodzaje? Jakie zapisy w statucie są konieczne by utworzyć oddział/koło?

Stowarzyszenia mogą tworzyć swoje oddziały terenowe (zwane też kołami), w przepisach określane jako terenowe jednostki organizacyjne.

Warto zastanowić się, z jakich powodów grupa osób, pragnąca razem realizować jakieś wspólne cele, decyduje się na powołanie oddziału już istniejącej organizacji, zamiast powołać zupełnie nowe stowarzyszenie? Wydaje się, że istotna może być pozycja i dorobek organizacji już istniejącej. Nie zawsze trzeba tworzyć kolejne nowe stowarzyszenie – można też włączyć się w już prowadzoną działalność.

Oddział to wydzielona z ogólnej struktury stowarzyszenia wewnętrzna jednostka, która realizuje cele statutowe stowarzyszenia i posiada wewnętrzną samodzielność.

Oddziały mogą mieć dwie formy:

jako posiadające własną osobowość prawną;

lub nieposiadające własnej osobowości prawnej.

Aby stowarzyszenie mogło powołać oddziały/ koła jego statut musi przewidywać taką możliwość oraz określać zasady ich powoływania (czyli kto i w jaki sposób podejmuje decyzje o powołaniu oddziału/koła), a także opisywać ich strukturę wewnętrzną.

PRZYKŁADOWE ZAPISY W STATUCIE:

Rozdział. Jednostki terenowe
1. Stowarzyszenie może powoływać terenowe jednostki organizacyjne – oddziały.
2. Oddziały Stowarzyszenia posiadają osobowość prawną.
3. Członkowie Oddziału uczestniczą w Walnym Zebraniu Członków Stowarzyszenia za pośrednictwem wybranych delegatów Oddziału. Szczegółowe zasady zawarte są w regulaminie Walnego Zebrania Członków Stowarzyszenia.

Zasady tworzenia
Odział terenowy może zostać powołany na wniosek Komitetu Założycielskiego Oddziału powołanego przez Zebranie Założycielskie Oddziału liczące nie mniej niż 15 członków zwyczajnych Stowarzyszenia działających na danym terenie. Uchwałę o utworzeniu oddziału podejmuje Zarząd Stowarzyszenia.

Struktura organizacyjna
1. Władze oddziału to:
a. Walne Zebranie Członków Oddziału,
b. Zarząd Oddziału,
c. Komisja Rewizyjna.
2. Uchwały wszystkich władz Oddziału Stowarzyszenia zapadają w głosowaniu jawnym zwykłą większością głosów, przy obecności co najmniej połowy członków uprawnionych do głosowania w pierwszym terminie, w drugim terminie bez względu na liczbę obecnych członków, chyba, że dalsze postanowienia statutu stanowią inaczej.
3. Kadencja wszystkich wybieralnych władz Oddziału Stowarzyszenia trwa 3 lata.
4. W razie, gdy skład władz Oddziału Stowarzyszenia ulegnie zmniejszeniu w czasie trwania kadencji uzupełnienie ich składu może nastąpić w drodze kooptacji, której dokonują pozostali członkowie organu, który uległ zmniejszeniu. W trybie tym można powołać nie więcej niż połowę składu organu.

Walne Zebranie Członków Oddziału
1. Najwyższą władzą Oddziału Stowarzyszenia jest Walne Zebranie Członków Oddziału. Może być ono zwyczajne bądź nadzwyczajne.
2. Zwyczajne Walne Zebrania zwołuje Zarząd Oddziału raz w roku jako sprawozdawcze i co trzy lata jako sprawozdawczo-wyborcze, zawiadamiając członków o jego terminie, miejscu i proponowanym porządku obrad co najmniej na 14 dni przed terminem Walnego Zebrania. Jeśli na zebraniu nie ma wymaganego kworum zwołuje się zebranie w drugim terminie nie później niż w ciągu miesiąca od dnia zwołania Walnego Zebrania Członków.
3. Nadzwyczajne Walne Zebranie Oddziału zwołuje Zarząd Oddziału:
a. z własnej inicjatywy,
b. na żądanie Komisji Rewizyjnej Oddziału,
c. na wniosek co najmniej 1/3 ogólnej liczby członków zwyczajnych Oddziału Stowarzyszenia
4. Kompetencje Walnego Zebrania Członków to:
a. uchwalanie głównych kierunków działalności Oddziału,
b. wybieraniu delegatów Oddziału na Walne Zebranie Stowarzyszenia,
c. wybieranie i odwoływanie władz Oddziału,
d. udzielanie absolutorium ustępującemu Zarządowi Oddziału,
e. zabieranie głosu w sprawach ważnych dla całego Stowarzyszenia,
f. rozpatrywanie odwołań od uchwał Zarządu Oddziału,
g. podejmowanie uchwał w sprawach rozwiązania się Oddziału Stowarzyszenia.

Zarząd Oddziału Stowarzyszenia
1. Zarząd Oddziału składa się z 3 do 5 członków, spośród których na pierwszym posiedzeniu wybiera się prezesa i skarbnika.
2. Posiedzenia Zarządu Oddziału odbywają się w miarę potrzeb, nie rzadziej jednak niż raz na trzy miesiące.
3. Kompetencje Zarządu Oddziału to:
a. kierowanie bieżącą pracą Oddziału Stowarzyszenia,
b. realizacja uchwał Walnego Zebrania Oddziału i Walnego Zebrania Stowarzyszenia,
c. sprawowanie zarządu nad majątkiem Oddziału Stowarzyszenia,
d. zwoływanie Walnego Zebrania Oddziału,
e. przyjmowanie i wykluczanie członków Oddziału Stowarzyszenia,
f. reprezentowanie Oddziału Stowarzyszenia na zewnątrz i działanie w jego imieniu,
g. zgłaszanie informacji o zmianie władz Oddziału do Zarządu Stowarzyszenia.

Komisja Rewizyjna Oddziału
1. Komisja Rewizyjna Oddziału jest niezależnym od Zarządu Oddziału organem Oddziału Stowarzyszenia powołanym do sprawowania kontroli nad jego działalnością.
2. Komisja Rewizyjna składa się z 3 do 5 osób w tym przewodniczącego wybieranego na pierwszym posiedzeniu komisji.
3. Kompetencje Komisji Rewizyjnej to:
a. kontrola całokształtu działalności Oddziału Stowarzyszenia,
b. ocena pracy Zarządu, w tym corocznych sprawozdań i bilansu,
c. składanie sprawozdań na Walnym Zebraniu Oddziału wraz z oceną działalności Oddziału Stowarzyszenia i Zarządu Oddziału,
d. wnioskowanie do walnego zebrania członków o udzielanie absolutorium Zarządowi,
e. wnioskowanie o odwołanie Zarządu lub poszczególnych członków Zarządu Oddziału w razie jego bezczynności,
f. wnioskowanie o zwołanie Nadzwyczajnego Walnego Zebrania Oddziału
g. wnioskowanie do Walnego Zebrania Członków o rozwiązanie Oddziału Stowarzyszenia

Postanowienia końcowe
1. Zarząd Stowarzyszenia ma prawo nie wyrazić zgody na przeprowadzenie przez Oddział działań niezgodnych z celami statutowymi Stowarzyszenia, lub takich, które zdaniem Zarządu Stowarzyszenia mogą zaszkodzić wizerunkowi Stowarzyszenia.
2. Uchwałę o rozwiązaniu Oddziału Stowarzyszenia podejmuje Walne Zebranie Oddziału kwalifikowaną większością 2/3 głosów przy obecności co najmniej połowy członków uprawnionych do głosowania. Decyzję o rozwiązaniu Oddziału Stowarzyszenia może podjąć także Walne Zebranie Członków kwalifikowaną większością 2/3 głosów, przy obecności co najmniej połowy członków uprawnionych do głosowania, na wniosek Zarządu Stowarzyszenia, lub Komisji Rewizyjnej Oddziału, po stwierdzeniu nieprawidłowości w działaniach Oddziału Stowarzyszenia.