Jaki jest skład i zadania Powiatowych/Gminnych Rad Działalności Pożytku Publicznego?

Rada Powiatowa lub Rada Gminna tworzona jest na wniosek organizacji pozarządowych przez organ wykonawczy właściwej jednostki samorządu terytorialnego.

Po stronie administracji są w niej reprezentowane: organ stanowiący i organ wykonawczy. Oznacza to, że część członków rady wybierze rada powiatu lub rada gminy. Kolejnych przedstawicieli powoła w przypadku powiatu – Zarząd, zaś w przypadku gminy Wójt (Burmistrz, Prezydent).

Co najmniej połowę składu rady muszą stanowić przedstawiciele sektora pozarządowego.

Oznacza to, że minimalny skład rady to osiem osób – po dwóch przedstawicieli rady i organu wykonawczego oraz czterech reprezentantów sektora pozarządowego.

Mimo pewnych podobieństw należy zwrócić uwagę na asymetrię rozwiązań, różniących rady wojewódzkie od lokalnych (gminnych i powiatowych). Otóż w przypadku szczebla lokalnego tryb powoływania członków rady oraz zasady jej działania określa organ stanowiący czyli rada gminy/powiatu (art. 41 g), a nie organ wykonawczy. Oznacza to, że w związku z zamiarem powołania rady działalności pożytku publicznego rada gminy/powiatu powinna podjąć odrębną uchwałę lub też zawrzeć stosowne zasady w rocznym lub wieloletnim programie współpracy z organizacjami pozarządowymi. Rada gminy/powiatu, obojętnie czy robi to odrębną uchwałą czy w programie współpracy, powinna także określić terminy i sposób zgłaszania kandydatur na członków Gminnej lub Powiatowej Rady Pożytku Publicznego.

Przy ustalaniu zasad rada gminy/powiatu musi wziąć pod uwagę potrzebę zapewnienia reprezentatywności organizacji pozarządowych. W Radzie powinni więc znaleźć się przedstawiciele organizacji, prowadzących możliwie jak najwięcej rodzajów działalności pożytku publicznego. Oznacza to, że lepiej byłoby, żeby w radzie zasiadało więcej osób reprezentujących organizacje. Nie ma też konieczności równoważenia ich liczebności samorządowymi członkami rady. Rada Pożytku Publicznego jest ciałem opiniodawczym – nie podejmuje decyzji, stąd nie ma obawy, że przedstawiciele samorządu zostaną w niej przegłosowani przez sektor pozarządowy. W Polsce działają już rady, w których przedstawiciele władz lokalnych stanowią zaledwie ¼ składu.

Zadania Rady Powiatowej oraz Rady Gminnej to w szczególności:

1) opiniowanie projektów strategii rozwoju powiatów lub gmin;

2) opiniowanie projektów uchwał i aktów prawa miejscowego dotyczących sfery zadań publicznych oraz współpracy z organizacjami pozarządowymi, w tym programów współpracy z organizacjami pozarządowymi;

3) wyrażanie opinii w sprawach dotyczących funkcjonowania organizacji pozarządowych;

4) udzielanie pomocy i wyrażanie opinii w przypadku sporów między organami administracji publicznej a organizacjami pozarządowymi;

5) wyrażanie opinii w sprawach dotyczących zadań publicznych, w tym zlecania tych zadań do realizacji przez organizacje pozarządowe oraz w sprawach rekomendowanych standardów realizacji zadań publicznych.

Zapis „w szczególności” oznacza, że powyższe zadania mogą być rozszerzane, jednak biorąc pod uwagę fakt, iż rada jest organem konsultacyjnym i opiniodawczym nie powinny one wykraczać poza tę formę aktywności. Rada Powiatowa lub Rada Gminna ma 14 dni na wydanie opinii od dnia doręczenia projektu programu współpracy oraz projektu strategii rozwoju powiatu lub gminy. Jeśli nie przedstawi w tym terminie opinii, będzie to rozumiane jako rezygnacja z prawa do jej wyrażenia.