Nowelizacja ustawy o pożytku wprowadziła obowiązek uchwalania Programów Współpracy przez organy administracji rządowej. Przepis obowiązuje od 9 listopada 2015 roku. Pierwszy Program Współpracy w Warszawie został uchwalony 31 sierpnia 2004 roku.
Co to jest Program Współpracy?
O Programie Współpracy
Jest to dokument programowy, określający zasady polityki realizowanej przez organ administracji publicznej wobec sektora pozarządowego. Przyjmowanie rocznych Programów Współpracy z organizacjami pozarządowymi jest, zgodnie z przepisami Ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, obowiązkiem każdej jednostki samorządu terytorialnego (art. 5a ust 1). Ponadto samorządy mogą przyjmować (nieobligatoryjnie) programy wieloletnie.
Program Współpracy w samorządach jest uchwałą organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego (np. rady miasta, gminy, powiatu, sejmiku wojewódzkiego) – podstawowym dokumentem, który opisuje zasady współpracy pomiędzy władzami samorządowymi a działającymi na danym terenie organizacjami pozarządowymi.
Przepisy wymagają (art. 5a ust 1), aby przed uchwaleniem Program Współpracy był konsultowany z organizacjami pozarządowymi. Wprowadzając ustawowy obowiązek konsultowania Programu Współpracy, do ustawy wpisano, że sposób tych konsultacji musi być opisany w przyjmowanym przez radę dokumencie (art. 5a ust 4 pkt 10).
Rady Działalności Pożytku Publicznego
Innym wymogiem, który również ma wpływ na powstawanie programu współpracy jest możliwość tworzenia Rad Działalności Pożytku Publicznego. W przypadku istnienia takiej Rady w województwie, powiecie lub gminie Program Współpracy musi być obowiązkowo przez nią zaopiniowany.
Opinia Rady Działalności Pożytku Publicznego musi zostać dołączona i przedstawiona organowi uchwalającemu Program Współpracy. Przepis obowiązuje od 9 listopada 2015 r.
Przepisy wymagają, by Roczny Program Współpracy był uchwalony do 30 listopada roku poprzedzającego okres obowiązywania programu (art. 5a ust.1). Oznacza to, że prace nad Programem należy zaplanować tak, aby korespondował on z pracami nad budżetem samorządu. Program Współpracy powinien stanowić wytyczną przy opracowywaniu budżetu, a nawet zawierać konkretne kwoty, które dany samorząd chce w następnym roku przeznaczyć na realizację zadań publicznych przez organizacje pozarządowe.
Ustawa przewiduje także co Program Współpracy powinien zawierać. W Rocznym Programie Współpracy muszą się znaleźć następujące elementy (art. 5a ust 4.):
- Cel główny i cele szczegółowe,
- Zasady współpracy,
- Zakres przedmiotowy,
- Formy współpracy,
- Priorytetowe zadania publiczne,
- Okres realizacji Programu,
- Sposób realizacji Programu,
- Wysokość środków planowanych na realizację Programu,
- Sposób oceny realizacji Programu,
- Informację o sposobie tworzenia Programu oraz o przebiegu konsultacji,
- Tryb powoływania i zasady działania komisji konkursowych do opiniowania ofert w otwartych konkursach ofert.
Zasady tworzenia Programów współpracy
W 2004 r. ówczesne Ministerstwo Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej opracowało dokument „Zasady tworzenia Programu Współpracy jednostek samorządu terytorialnego z organizacjami pozarządowymi oraz z podmiotami, o których mowa w art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie”. Sformułowano nim m.in. podstawowe zasady dotyczące tworzenia Programów Współpracy administracji publicznej z organizacjami pozarządowymi. Po nowelizacji Ustawy w 2010 r. zasady te nadal zachowują aktualność, z jedną poprawką: tworzenie Programu Współpracy musi być efektem współpracy administracji z organizacjami (a nie jedynie „powinno”).
Warto zaznaczyć
Najlepiej gdy Program Współpracy jest tworzony wspólnie przez władze lokalne i sektor pozarządowy. Dotyczy on organizacji pozarządowych w ogóle, a nie wyłącznie organizacji pożytku publicznego.
Na podstawie art. 5a ustawy o działalności pożytku publicznego organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego uchwala Roczny Program Współpracy z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami wymienionymi w art. 3 ust 3 ustawy. Oznacza to, że Program Współpracy będzie dotyczył wielu typów podmiotów:
- Organizacji pozarządowych;
- Osób prawnych i jednostek organizacyjnych działających na podstawie przepisów o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej, stosunku Państwa do innych kościołów i związków wyznaniowych oraz gwarancjach wolności sumienia i wyznania, jeżeli ich cele statutowe obejmują prowadzenie działalności pożytku publicznego;
- Stowarzyszeń jednostek samorządu terytorialnego;
- Spółdzielni socjalnych;
- Spółek akcyjnych i spółek z ograniczoną odpowiedzialnością oraz klubów sportowych będących spółkami działającymi na podstawie przepisów ustawy z dnia 18 stycznia 1996 o kulturze fizycznej o ile nie działają one w celu osiągnięcia zysku oraz przeznaczają całość dochodu na realizację celów statutowych oraz nie przeznaczają zysku do podziału między swoich członków, udziałowców, akcjonariuszy i pracowników.
Program Współpracy ma charakter obligatoryjny
Dla jednostek samorządu terytorialnego (gmin, powiatów i województw) uchwalenie Rocznego Programu Współpracy do 30 listopada roku poprzedzającego okres obowiązywania Programu jest obowiązkiem. Brak takiego Programu może być zaskarżony do sądu administracyjnego, ponadto naraża władze samorządowe na zarzuty dotyczące lekceważenia sektora obywatelskiego oraz łamania obowiązującego prawa.
Proces
Proces budowania Programu Współpracy musi być efektem współpracy dwóch podmiotów: właściwej jednostki samorządu terytorialnego oraz organizacji pozarządowych działających na jej obszarze
Najważniejszą zasadą tworzenia Programów Współpracy jest obowiązek ich konsultacji z organizacjami pozarządowymi i podmiotami wymienionymi w art. 3 ust.3 Ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (art. 5a ust 1). Obowiązujące przepisy kładą na ten element bardzo duży nacisk. Opis sposobu przeprowadzenia konsultacji jest obligatoryjnym elementem samego Programu przyjmowanego przez organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego (art. 5a ust 4 pkt 10).
W przypadku istnienia Rady Działalności Pożytku Publicznego na szczeblu danej jednostki samorządowej, Program Współpracy musi być także obowiązkowo zaopiniowany przez taką Radę. Dotychczasowe doświadczenia pokazują, że najbardziej pożądaną sytuacją, świadczącą o dojrzałości współpracy pomiędzy samorządem a organizacjami, jest wspólne tworzenie Programu przez władze lokalne i sektor pozarządowy.
Różnorodne formy współpracy, a nie jedynie zlecanie zadań
Ilość form współpracy pomiędzy administracją samorządową a organizacjami jest bardzo duża. Są to zarówno te formy, które opisano w art. 5 ustawy, jak i wiele innych – wypracowanych w różnych samorządach w przeciągu ostatnich lat. Istotnymi elementami Rocznego Programu Współpracy jest jego zakres przedmiotowy, priorytetowe zadania publiczne, które mają być realizowane poprzez zlecenie organizacjom oraz wysokość środków przeznaczonych na ich realizację.
Jednak Program Współpracy, oprócz podstawowych parametrów współpracy finansowej, musi odnosić się do form współpracy zawartych w art. 5 ust 2 ustawy, który to przepis opisuje również wiele niematerialnych możliwości kooperacji. Które z nich zostaną wybrane do realizacji oraz czy katalog zawarty w przepisach zostanie poszerzony o inne formy współpracy, powinno być przedmiotem dyskusji prowadzonej na etapie konsultowania Programu z lokalnymi organizacjami pozarządowymi.
Priorytetowe zadania publiczne w Warszawie (2020)
Wskazane do realizacji w Warszawie w roku 2020 na podstawie PRW:
- upowszechnianie wiedzy na temat organizacji pozarządowych w ramach edukacji szkolnej, także poprzez bezpośredni udział organizacji pozarządowych w zajęciach lekcyjnych lub „Wprowadzenie wiedzy na temat organizacji pozarządowych do edukacji szkolnej, także poprzez bezpośredni udział organizacji pozarządowych w zajęciach lekcyjnych” – kontynuacja;
- wspieranie komunikacji i współpracy pomiędzy środowiskiem akademickim a organizacjami pozarządowymi;
- upowszechnienie praktyki polegającej na możliwości zwolnienia organizacji z czynszu, w przypadku poniesionych kosztów prac modernizacyjnych i remontowych, do wysokości faktycznie poniesionych kosztów.
Określone w innych dokumentach strategicznych Miasta w 2018
Społeczna Strategia Warszawy – Strategia Rozwiązywania Problemów Społecznych na lata 2009–2020
Innowacyjna Warszawa 2020. Program wspierania przedsiębiorczości
Miasto kultury i obywateli. Program rozwoju kultury w Warszawie do roku 2020. Założenia
Program Opieki nad Zabytkami m.st. Warszawy
Program Przeciwdziałania Narkomanii na lata 2019–2021
Program Przeciwdziałania Zakażeniom HIV i Działań Na Rzecz Osób Żyjących z HIV/AIDS na lata 2019–2021
Program „Warszawska Karta Rodziny”
Program Warszawa Przyjazna Seniorom na lata 2013 – 2020
Program Wspierania Rodziny w m.st. Warszawie na lata 2019–2021
Program Rozwoju Pieczy Zastępczej w m.st. Warszawie na lata 2019–2021;
Strategia Rozwoju Sportu w Warszawie do roku 2020;
Program „Rodzina” na lata 2010–2020
Warszawski Program Działań na Rzecz Osób Niepełnosprawnych na lata 2010–2020
Corocznie uchwalany Program opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt na terenie m.st. Warszawy
Corocznie uchwalany Program Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych m.st. Warszawy
Warszawski Program Edukacji Kulturalnej 2015-2020
Program rozwoju edukacji w Warszawie w latach 2013 – 2020
Warszawski Program „Lato/Zima w Mieście”
Plan Zarządzania Kryzysowego m.st. Warszawy
Zintegrowany Program Rewitalizacji m.st. Warszawy do 2022 roku
Program Wzmacniania Wspólnoty Lokalnej na lata 2015–2020
Program rozwoju współpracy miasta stołecznego Warszawy i organizacji pozarządowych do roku 2020
Program Młoda Warszawa. Miasto z klimatem dla młodych 2016-2020;
Program ochrony środowiska dla m.st. Warszawy na lata 2017–2020 z perspektywą do 2023 r.
Ponad to istnieją też strategie i programy dzielnicowe.
Projekt „Stołeczne Centrum Wspierania Organizacji Pozarządowych” jest współfinansowany przez Miasto Stołeczne Warszawa.
Przydatne pliki do pobrania
Poniższe pliki zawierają informacje o Rocznym Programie Współpracy z m.st. Warszawa w 2020 roku i poprzednich latach. (kliknij by pobrać)