Przejdź do treści głównej

Duże zmiany w księgowości dla NGO od 2016

autor(ka): Ewa Kolankiewicz, poradnik.ngo.pl
2015-10-05, 03:16
www.sxc.hu
Ostatnia nowelizacja ustawy o rachunkowości przyniosła szereg bardzo istotnych zmian dla organizacji pozarządowych dotyczących księgowości. Będą obowiązywać od 2016 roku. Jednak już teraz należy zastanowić się, w jaki sposób będzie prowadzona księgowość w konkretnym stowarzyszeniu lub fundacji od nowego roku. Nowe przepisy wyróżniają cztery możliwości - cztery typy jednostek.

Przypominamy, że zmiany w przepisach dotyczących księgowania zaczęły się od wprowadzenia pojęcia jednostki mikro (która nie musi prowadzić pełnej księgowości). Pisaliśmy o tym Miniprzewodnik po sprawozdaniu jednostki mikro ). Nowelizacja ustawy o rachunkowości  z 23 lipca 2015 roku przyniosła kolejne zmiany.

Zmiany te dają możliwość zastosowania różnego rodzaju uproszczeń. Oczywiście wybór sposobu księgowania jednostki nie jest całkowicie dowolny i jest uwarunkowany wielkością przychodów organizacji. Im mniejsza jest organizacja (co mierzy się m.in. wielkością rocznych przychodów), tym ma większy wybór sposobu księgowania i sporządzania sprawozdania finansowego. Im większa organizacja – tym więcej informacji musi być zawartych w jej sprawozdaniu finansowym.

Za wyborem sposobu księgowania stoi decyzja organizacji, jakiego typu jednostką – w świetle ustawy o rachunkowości – ma się ona stać. I tak, najmniejsze organizacje, czyli te których przychody nie przekraczają 100 tys. złotych rocznie, mogą stosować uproszczoną ewidencję przychodów i rozchodów. Nie będą one miały ponadto obowiązku składania sprawozdania finansowego. Największe podmioty – te o przychodach powyżej 17 milionów złotych, muszą stosować pełną księgowość i pełne sprawozdanie.

Osoby kierujące organizacją (zazwyczaj zarządy) powinny świadomie wybrać to, jakiego rodzaju jednostką będzie ich organizacja. Od tego zależy, jakiego wzoru sprawozdania finansowego będą musiały używać. Organizacji, które mogą wybrać między jednostka mikro, jednostką małą a jednostką składającą najbardziej rozbudowany wzór sprawozdania finansowego jest w III sektorze najwięcej. Warto przy tym pamiętać, że brak decyzji oznacza automatyczne pozostanie przy tym ostatnim.

Uwaga! W obowiązkach sprawozdawczych nie zmieniła się jedna rzecz – nadal dotyczy wszystkich organizacji, niezależnie od osiągniętego przychodu – to obowiązek składania rocznej deklaracji CIT-8.

Niżej przedstawiamy skrótowo cztery typy jednostek oraz warunki brzegowe, jakie należy spełnić, by móc korzystać z przypisanych im uproszczeń księgowych. W kolejnych artykułach opiszemy je bardziej szczegółowo.

Od początku roku 2016 organizacje pozarządowe mogą wybierać spośród następujących opcji wprowadzonych w Ustawie o rachunkowości:

  1. Jednostka prowadząca księgowość wg pełnych zasad ustawy o rachunkowości – bez uproszczeń

Każda organizacja może prowadzić pełną księgowość – w tym przypadku nie ma żadnych ograniczeń. Do tej pory pełną księgowość prowadziły wszystkie organizacje pozarządowe, z wyjątkiem tych, które zdecydowały się na zostanie w 2015 roku jednostką mikro.

Organizacja, która zdecyduje się na tę opcję, nie musi podejmować żadnej formalnej decyzji, np. w postaci uchwały zarządu. Także te organizacje, które nie zdecydują się na którąś z trzech poniżej opisanych opcji automatycznie pozostają się jednostkami prowadzącymi księgowość z zastosowaniem bardzo szerokiego zakresu przepisów ustawy o rachunkowości.

Oznacza to m.in. sporządzanie sprawozdania finansowego, podsumowującego rok według najbardziej rozbudowanego i szczegółowego wzoru z załącznika 1 do ustawy o rachunkowości. Ten wzór sprawozdania jest znany wielu księgowym, gdyż jest to „najstarszy” z obecnie stosowanych wzorów sprawozdania, którym posługiwały się podmioty komercyjne. W sprawozdaniach za rok 2013 był stosowany przez organizacje prowadzące działalność gospodarczą. W sprawozdaniach za rok 2014 wzór ten używany był wszystkie organizacje oprócz tych, które podjęły decyzję o staniu się jednostką mikro.

  1. Jednostka mała NOWOŚĆ!

Nowym rozwiązaniem, które można zastosować od 2016 roku, jest „jednostka mała”. Jednostką małą może stać się każda organizacja, która za poprzedni rok obrotowy nie przekroczyła co najmniej dwóch z następujących trzech wielkości:

  1. 17 mln zł – w przypadku wartości ogółu majątku, obliczanego na koniec roku obrotowego i podawanego w bilansie, tzw. sumy aktywów bilansu,
  2. 34 mln zł – w przypadku wartości przychodów netto ze sprzedaży towarów i produktów za rok obrotowy,
  3. 50 osób – w przypadku średniorocznego zatrudnienia w przeliczeniu na pełne etaty.

Co należy zrobić, by stać się jednostką małą? Organizacja musi podjąć formalną decyzję, że staje się jednostką małą w trybie określonym w statucie, np. uchwałą zarządu. Ułatwieniem, z którego korzystają jednostki małe, jest nowy i znacząco uproszczony wzór sprawozdania finansowego. Znajduje się on w załączniku nr 5. ustawy.

  1. Jednostka mikro

Jednostką mikro może stać się każda organizacja, która nie prowadzi działalności gospodarczej lub za poprzedni rok obrotowy nie przekroczyła co najmniej dwóch z następujących trzech wielkości:

  1. 1,5 mln zł – w przypadku wartości ogółu majątku, obliczanego na koniec roku obrotowego i podawanego w bilansie, tzw. sumy aktywów bilansu ,
  2. 3 mln zł– w przypadku przychodów netto ze sprzedaży towarów i produktów za rok obrotowy,
  3. 10 osób – w przypadku średniorocznego zatrudnienia w przeliczeniu na pełne etaty.

Co należy zrobić, by stać się jednostką mikro? Organizacja musi podjąć formalną decyzję, że staje się jednostką mikro w trybie określonym w statucie, np. uchwałą zarządu. Taką możliwość mają już od początku 2015 roku przy sprawozdaniach za rok 2014. Ułatwieniem dla jednostek mikro jest to, że rozliczają się na wzorze sprawozdania wprowadzonym załącznikiem 4 do Ustawy o rachunkowości. Wzór sprawozdania dla jednostek mikro możesz znaleźć tutaj: http://poradnik.ngo.pl/sprawozdanie-jednostki-mikro

  1. Jednostka prowadząca uproszoną ewidencję przychodów i kosztów NOWOŚĆ!

To największa zmiana, którą przyniosła nowelizacja ustawy o rachunkowości. Organizacja, która spełnia określone warunki i decyduje się na tę opcję, może korzystać z wielu uproszczeń. Nie musi prowadzić pełnej księgowości, tylko uproszoną ewidencję przychodów i kosztów, jest zwolniona z obowiązku przygotowywania rocznego sprawozdania finansowego i  nie musi posiadać polityki rachunkowości.

Ewidencja przychodów i rozchodów to ściśle określone rozporządzeniem zestawienie przychodów i kosztów w układzie pozwalającym na zebranie wszystkich danych do wypełnienia deklaracji CIT-8 oraz ewentualnych ewidencji indywidualnych zatrudnionych osób i środków trwałych. W ewidencji tej nie ma miejsca na księgowy opis prowadzonych przez organizację projektów (księgowe wyodrębnienie projektów jest w wielu sytuacjach obowiązkowe).

Do wewnętrznej decyzji organizacji pozostaje czy i w jaki sposób będzie prowadzić ewidencję kasy, zaliczek, rozrachunków, funduszu statutowego (po to by nie utracić kontroli finansowej nad stanem gotówki w organizacji).

Jakie organizacje mogą prowadzić ewidencję przychodów i rozchodów? Możliwość ta dotyczy organizacji, które:

  1. prowadzą działania w sferze zadań publicznych określonych w art. 4 ust. 1 ustawy o pożytku,
  2. nie prowadzą działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej,
  3. nie mają statusu organizacji pożytku publicznego,
  4. osiągają przychody wyłącznie z:
    1. działalności nieodpłatnej pożytku publicznego z tytułu składek członkowskich, darowizn, zapisów, spadków, dotacji, subwencji, przychodów pochodzących z ofiarności publicznej,
    2. działalności odpłatnej pożytku publicznego z tytułu sprzedaży towarów i usług,
    3. tytułu sprzedaży, najmu lub dzierżawy składników majątkowych,
    4. tytułu odsetek od środków pieniężnych na rachunkach bankowych lub rachunkach w spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych, prowadzonych w związku z wykonywaną działalnością, w tym także odsetek od lokat terminowych oraz innych form oszczędzania, przechowywania lub inwestowania, tworzonych na tych rachunkach,
  5. w roku poprzedzającym rok wyboru prowadzenia uproszczonej ewidencji przychodów i kosztów osiągnęły przychody wyłącznie z tytułów, o których mowa w pkt d. w wysokości nieprzekraczającej 100 000 zł.

Organizacja musi podjąć formalną decyzję, że rezygnuje z prowadzenia pełnej księgowości na rzecz książki przychodów i rozchodów w trybie określonym w statucie, np. uchwałą zarządu. Jeśli chce wprowadzić tę zmianę w 2016 roku, to najpóźniej do 31 stycznia 2016 r. musi poinformować o zmianie właściwy jej Urząd Skarbowy.

Uwaga! Redakcja serwisu poradnik.ngo.pl czeka na oficjalną interpretację Departamentu Pożytku Publicznego MPiPS dotyczącą tego, czy organizacje korzystające z dotacji ze środków publicznych oraz prowadzące działalność odpłatną pożytku, będą mogły zrezygnować z pełnej księgowości na rzecz książki przychodów i rozchodów.

Konsultacja: Krzysztof Śliwiński, doradca serwisu poradnik.ngo.pl


Więcej informacji, jak przestrzegać prawa w NGO, jakie przepisy są ważne dla NGO – znajdziesz w serwisie poradnik.ngo.pl.
Uwaga! Przedruk, kopiowanie, skracanie, wykorzystanie tekstów (lub ich fragmentów) publikowanych w portalu www.ngo.pl w innych mediach lub w innych serwisach internetowych wymaga zgody Redakcji portalu!
Wyraź opinię 133 5

Skomentuj

KOMENTARZE

  • [+] Rozwiń komentarz Czy wielkości dotyczą organizacji pozarządowych? ~Wiaczesław Michalczuk 29.01.2016, 09:34 Mam wątpliwości czy podajecie Państwo prawdziwe informacje. Skąd wzięły się wielkości przy organizacjach pozarządowych? Przecież art. 1a ust. 1 pkt 2 wymienia stowarzyszenia bez limitów wielkości a jedynie uzależnia od prowadzenia działalności gospodarczej i podjęcia decyzji przez organ zatwierdzający. ODPOWIEDZ
  • W jaki sposób poinformować urząd o zmianach ~Michał 21.01.2016, 07:09 Wszędzie przy artykułach o przejściu na uproszczoną księgowość jest informacja: "O decyzji musi poinformować w pierwszym miesiącu roku swój urząd skarbowy". Mam pytanie (na które nie potrafił mi odpowiedzieć nikt w urzędzie skarbowym Warszawa Praga) - w jaki sposób poinformować urząd skarbowy - jest do tego jakiś wzór dokumentu? Może Państwo będziecie w stanie udzielić mi takiej informacji. ODPOWIEDZ
  • Duże zmiany w księgowości dla NGO od 2016 ~sportyear 05.01.2016, 11:45 Gdybym miał prowadzić sam księgowość, to pewnie bym się w tym gąszczu zmian i nowości pogubił. Na szczęście robi to za mnie tax care i jedyne z czym muszę być na bieżąco, to dostarczanie rachunków i faktur. ODPOWIEDZ
  • zgłoszenie zmian ~Grzegorz 04.01.2016, 05:48 W jaki sposób zgłaszamy urzędowi skarbowemu uchwałę o zmianie księgowości na ta uproszczoną? czy jest do tego jakiś specjalny formularz czy po prostu przynosimy do US uchwałę stowarzyszenia z listą obecności ? ODPOWIEDZ
  • [+] Rozwiń komentarz Stosowanie ustawy o rachunkowości ~Aleksandra_W 28.12.2015, 03:01 Z ustawy o rachunkowości wynika, że jednostki, które otrzymują dotacje na realizację zadań zleconych muszą stosować powyższą ustawę. Nie ma więc możliwości rozliczania się przy pomocy KPiR przy otrzymywaniu dotacji ze środków publicznych (art. 2, ust. 1, pkt. 7 ustawy). ODPOWIEDZ
  • [+] Rozwiń komentarz Termin zgloszenia zmian ~sokole_oko 01.12.2015, 05:47 Mam watpliwości co do rzetelności podanej w artykule daty obowiązku poinformowania urzad skarbowy o założeniu PKPiR. Z zapisów rozporzadzenia do prowadzenia tejze ksiązki ustawodawca w par.10 ust. 2 wskazał termin powiadomienia na 20dni od dnia zalozenia książki a ponieważ przy zmianie zasad ewidencji książkę należy założyc na dzień 1 stycznia to ostateczny termin na poinformowanie pozostaje 20stycznia!!! A nie jak wskazał autor artykułu do 31stycznia. ODPOWIEDZ
  • [+] Rozwiń komentarz Jednostka prowadząca uproszoną ewidencję przychodów i kosztów NOWOŚĆ!!!! - Boże toż to porażka jakaś. ~Ilona Malicka-Janek 01.12.2015, 10:35 Proszę Państwa to jakaś porażka. Możliwość nadużywania prawa dla organizacji które z sektora NGO zrobią sobie komercyjną firmę, bez konieczności opłacania podatku dochodowego. Furtek masa. Zapomniał ustawodawca o najważniejszej zasadzie sektora NGO czyli TRANSPARENTNOŚCI. Przez 13 lat prowadziłam biuro rachunkowe specjalizujące się w 3 sektorze, wiem jakie pomysły chodzą ludziom po głowach. Przy zasadach pełnej księgowości dało się te pomysły bojkotować. Rezygnowało się z "pseudo" kreatywnego klienta żeby mieć czyste sumienie. Teraz została otwarta na tą "pseudo kreatywność" furtka a raczej drzwi. Prowadzę księgowość dalej ale zrezygnuje z tego sektora bo nie zamierzam brać udziału w machlojach na które chcąc nie chcąc pozwala ustawodawca. Każdy klient ma prawo negocjować stawki z księgową, nic nie stoi na przeszkodzie żeby naprawdę je negocjować. Rozumiałam zasadę ze KPIRy są tańsze w prowadzeniu bo rzeczywiście brak ewidencji wypłat i wpłat wiec jest mniejszy nakład pracy księgowej ale gdzie się podziała zasada ISTOTNOŚCI w tych nowych zasadach. Ludzie co się porobiło z prawodawcą ze sam zdecydował się na taki krok. ODPOWIEDZ
  • [+] Rozwiń komentarz Sprawozdawczość OPP ~ Beata Kulesza 05.10.2015, 11:33 Czy zmiany dotyczą również sprawozdań składanych do MPiPS, jeśli nie to jest to dla OPP iluzoryczne ułatwienie ODPOWIEDZ
  • [+] Rozwiń komentarz Prośba o wyjaśnienie ~Alicja Rupińska 05.10.2015, 10:45 Proszę o wyjaśnienie czy nie ma pomyłki w poniższym akapicie pomiędzy punktami c i d: Jakie organizacje mogą prowadzić ewidencję przychodów i rozchodów? Możliwość ta dotyczy organizacji, które: a. prowadzą działania w sferze zadań publicznych określonych w art. 4 ust. 1 ustawy o pożytku, b. nie prowadzą działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej, c. nie mają statusu organizacji pożytku publicznego, d. osiągają przychody wyłącznie z: i. działalności nieodpłatnej pożytku publicznego z tytułu składek członkowskich, darowizn, zapisów, spadków, dotacji, subwencji, przychodów pochodzących z ofiarności publicznej, ii. działalności odpłatnej pożytku publicznego z tytułu sprzedaży towarów i usług, iii. tytułu sprzedaży, najmu lub dzierżawy składników majątkowych, iv. tytułu odsetek od środków pieniężnych na rachunkach bankowych lub rachunkach w spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych, prowadzonych w związku z wykonywaną działalnością, w tym także odsetek od lokat terminowych oraz innych form oszczędzania, przechowywania lub inwestowania, tworzonych na tych rachunkach, e. w roku poprzedzającym rok wyboru prowadzenia uproszczonej ewidencji przychodów i kosztów osiągnęły przychody wyłącznie z tytułów, o których mowa w pkt d. w wysokości nieprzekraczającej 100 000 zł. ODPOWIEDZ

Redakcja www.ngo.pl nie ponosi odpowiedzialności za treść komentarzy

  • księgowość, zarządzanie
  • sprawozdania