Przeglądarka Internet Explorer, której używasz, uniemożliwia skorzystanie z większości funkcji portalu ngo.pl. Aby mieć dostęp do wszystkich funkcji portalu ngo.pl, zmień przeglądarkę na inną (np. Chrome, Firefox, Safari, Opera, Edge).
Od 20 lat portal ngo.pl bezpłatnie pomaga organizacjom pozarządowym. Pomóż nam pomagać dalej. Wspieraj NGO w PL

Co to jest statut? Kto go pisze i od kiedy obowiązuje? Co to jest działalność statutowa?

Reklama

Statut to najważniejszy wewnętrzny dokument – „konstytucja” stowarzyszenia – to pisemnie potwierdzony zbiór informacji o stowarzyszeniu, który określa jego ustrój, organizację i sposób działania.

1

Rola statutu w stowarzyszeniu

Statut wraz z ustawą - Prawo o stowarzyszeniach stanowi bazę do działania stowarzyszenia. Wszelkie aktywności podejmowane przez stowarzyszenie muszą być zgodne ze statutem (muszą z niego wynikać) i nie mogą mu zaprzeczać. Statut powinien być napisany prosto, logicznie, bez nadmiernych szczegółów, ale też bez braków utrudniających działanie.

W statucie szuka się odpowiedzi m.in. na takie pytania jak: 

  • Dla kogo działa stowarzyszenie? 
  • Jakie są jego cele? 
  • Jakie działania może prowadzić?
  • Jakie kompetencje mają władze? 
  • Skąd może pochodzić majątek? 

Statut to źródło informacji dla członków i władz stowarzyszenia, ale także dla osób spoza organizacji np. dla potencjalnych darczyńców, sponsorów. Z tego dokumentu powinni dowiedzieć się np. czym zajmuje się stowarzyszenie, w jaki sposób działa, kto podejmuje decyzje i kto może podpisać umowę lub inne zobowiązanie, czy prowadzi działalność gospodarczą i jakiego rodzaju. Z tego też powodu powinien być to dokument jasny, przejrzysty i łatwo dostępny. Choć nie jest to obowiązkowe, dobrą praktyką jest upublicznienie aktualnego statut na stronie internetowej organizacji.

Reklama
2

Kto pisze statut, gdzie się go rejestruje i od kiedy obowiązuje

Pierwszy statut jest najtrudniejszy do napisania. Osoby planujące założyć stowarzyszenie mają swój pomysł i wizję i zwykle od razu chcą działać. Ale zanim będzie można wizję wcielać w życie, trzeba jeszcze dopełnić wielu formalności. Czeka nas więc przygotowanie statutu, następnie uchwalenie go podczas zebrania założycielskiego stowarzyszenia, zalegalizowanie poprzez złożenie wniosku o wpis do sądu rejestrowego (Krajowego Rejestru Sądowego właściwego dla siedziby stowarzyszenia) - wreszcie uzyskanie tego wpisu.

Statut powstaje najczęściej poprzez kompilowanie różnych części innych statutów (statutów innych organizacji). Nie ma w tym nic złego ponieważ większość statutów jest do siebie bardzo podobna. To co je różni to „metryczka” organizacji (nazwa, miejscowość w której jest siedziba) oraz cele i sposoby ich realizacji. Cała reszta informacji to pewna powtarzalna ilość rozwiązań, które można przyjąć lub zmodyfikować.

Czy jakieś rozwiązania – które podpatrzyliśmy u innego stowarzyszenia, lub sami wymyśliliśmy - przyjmą się w naszej organizacji, czas pokaże.

Szczegółowe wytyczne co musi zawierać statut stowarzyszenie są zawarte w art. 10 ust. 1 ustawy - Prawo o stowarzyszeniach. W statucie muszą się więc znaleźć następujące, podstawowe informacje o stowarzyszeniu:

  1. Nazwa organizacji
  2. Siedziba i teren działania
  3. Cele i sposoby ich realizacji
  4. Informacje o członkach stowarzyszenia (m.in. sposób nabycia, przyczyny utraty członkostwa, prawa i obowiązki członka)
  5. Informacje o władzach (m.in. rodzaje, sposób ich wyboru, kompetencje, tryb pracy)
  6. Informacja o wynagradzaniu członków zarządu za czynności wykonywane w związku z pełnioną funkcją (jeśli stowarzyszenie przewiduje taką możliwość)
  7. Sposób podejmowania decyzji, czyli warunki ważności uchwał
  8. Źródła majątku, czyli informacje o tym, skąd stowarzyszenie będzie miało pieniądze na działalność (sposób uzyskiwania środków i płacenia składek członkowskich)
  9. Sposób reprezentowania stowarzyszenia, w szczególności zaciągania zobowiązań majątkowych
  10. Zasady wprowadzania zmian w statucie
  11. Sposób rozwiązania się stowarzyszenia

Statut może też zawierać inne niż powyższe regulacje - np. o oddziałach lub działalności gospodarczej. Od 20 maja 2016 roku stowarzyszenie może wynagradzać członków zarządu za czynności związane z pełnioną funkcją. Organizacja, która chce skorzystać z tej możliwości musi najpierw zapisać ją w statucie.

Warto pamiętać, że statut można zmienić i prawie każda organizacja po 2-3 latach działania widzi taką potrzebę. Każda taka zmiana wymaga zgłoszenia jej do KRS. Zmiany w statucie będą obowiązywać dopiero po zarejestrowani ich przez sąd.

Najczęściej statut pisze 1-2 osoby, które są najbardziej aktywne czy też doświadczone spośród założycieli stowarzyszenia. Niekiedy osoby korzystają z pomocy prawnika lub specjalisty, który albo pisze albo konsultuje statut. Jest to dobre rozwiązanie pod warunkiem, że założyciele rozumieją proponowane zapisy i ich konsekwencje dla nich i ich organizacji. 

Statut, który został przyjęty przez członków założycieli (czego potwierdzeniem jest uchwała o przyjęciu statutu) staje się częścią wniosku składanego do sądu rejestrowego. Zaczyna obowiązywać dopiero po tym, jak sąd zarejestruje stowarzyszenie, a więc nada mu osobowość prawną.

3

Działalność statutowa stowarzyszenia

Działalność statutowa stowarzyszenia to działalność mająca na celu wykonywanie założeń określonych w jego statucie. Chodzi przede wszystkim o cele stowarzyszenia i sposoby ich realizacji

Działalność statutowa nie może przynosić zysku stowarzyszeniu. Zysk jest możliwy w ramach innej działalności – gospodarczej - w sytuacji, gdy w stowarzyszeniu jest ona prowadzona i zarejestrowana w Rejestrze Przedsiębiorców. Ale nawet wtedy, ta działalność gospodarcza ma charakter pomocniczy, a zysk z niej jest przeznaczany na działalność statutową. 

Działalność statutowa może być realizowana jako nieodpłatna i odpłatna działalność pożytku publicznego. Działalność odpłatna pożytku publicznego to specjalny rodzaj sprzedaży prowadzonej, pod pewnymi warunkami, w zakresie działalności statutowej stowarzyszenia, który nie daje organizacji zysku i jest możliwy bez konieczności rejestrowania działalności gospodarczej. Można powiedzieć, że jest to taka "sprzedaż po kosztach", która odbywa się w ramach działalności statutowej.

Definicję działalności pożytku publicznego oraz podział na działalność nieodpłatną i odpłatną, wprowadziła ustawa o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie.

Przykład

Stowarzyszenie wydaje publikację. to Może ją rozdać za darmo, jeśli ma środki finansowe, aby pokryć koszty jej stworzenia i wydania (to będzie jego działalność nieodpłatna pożytku publicznego), albo sprzedawać po kosztach bezpośrednich, czyli takich, które pokryją koszty jej wyprodukowania (działalność odpłatna pożytku publicznego). Jeśli koszt bezpośredni wyprodukowania 1 sztuki publikacji wynosi 10 zł (m.in. wynagrodzenie autora, skład, druk, dystrybucja, itp.), to w ramach odpłatnej działalności można ją sprzedać również za 10 zł.

4

Przykłady statutów stowarzyszenia

Przykładowy wzór statutu stowarzyszenia - kliknij tutaj

Przykłady statutów istniejących stowarzyszeń (linki do stron internetowych)

Statut Towarzystwa Miłośników Ziemi Cekcyńskiej: http://borowiacy.pl/statut-tmzc/

Statut Stowarzyszenia "Włoszczowa na Obcasach": http://wloszczowanaobcasach.pl/stowarzyszenie/statut

Przykłady statutów istniejących stowarzyszeń mających status organizacji pożytku publicznego (linki do stron internetowych)

Statut Stowarzyszenia „Oliwskie Słoneczko”: http://www.sos.oliwa.prv.pl/

Statut Stowarzyszenia na Rzecz Wspierania Dzieci i Młodzieży „Omnibus": https://omnibus.pless.pl/regulaminy

Przykłady statutów istniejących stowarzyszeń posiadających jednostki terenowe (linki do stron internetowych)

Statut Polskiego Związku Głuchych (PZG): https://www.pzg.org.pl/zarzad/statut/

Statut Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich: http://www.sbp.pl

Przykłady statutów istniejących związków stowarzyszeń (federacji) (linki do stron internetowych)

Federacja Organizacji Służebnych MAZOWIA: http://mazowia.org.pl/o-nas/statut

Statut Ogólnopolskiej Federacji Organizacji Pozarządowych (OFOP): http://ofop.eu/

Przeczytaj też

Potrzebujesz pomocy w innej formie? Masz konkretne pytanie?
Poniedziałek-piątek 9:00-13:00
Do wypełnienia na stronie
Informatorium_ngo
Komentarze
Redakcja www.ngo.pl nie ponosi odpowiedzialności za treść komentarzy. Przedruk, kopiowanie, skracanie, wykorzystanie tekstów (lub ich fragmentów) publikowanych w portalu www.ngo.pl w innych mediach lub w innych serwisach internetowych wymaga zgody Redakcji portalu.