Przeglądarka Internet Explorer, której używasz, uniemożliwia skorzystanie z większości funkcji portalu ngo.pl. Aby mieć dostęp do wszystkich funkcji portalu ngo.pl, zmień przeglądarkę na inną (np. Chrome, Firefox, Safari, Opera, Edge).
Od 20 lat portal ngo.pl bezpłatnie pomaga organizacjom pozarządowym. Pomóż nam pomagać dalej. Wspieraj NGO w PL
Reklama

Najważniejsze punkty, które musi zawierać statut stowarzyszenia wynikają z art. 10 ust. 1 ustawy - Prawo o stowarzyszeniach.

1

Podstawowe informacje o stowarzyszeniu w statucie

W statucie muszą się znaleźć następujące, najważniejsze informacje o stowarzyszeniu:

  1. Nazwa stowarzyszenia, odróżniająca je od innych stowarzyszeń, organizacji i instytucji
  2. Siedziba i teren działania
  3. Cele i sposoby ich realizacji
  4. Informacje o członkach stowarzyszenia (m.in. sposób nabycia i utraty członkostwa, przyczyny utraty członkostwa, prawa i obowiązki członka)
  5. Informacje o władzach (m.in. rodzaje, sposób ich wyboru, uzupełniania składu, kompetencje, tryb pracy)
  6. Informacja o wynagradzaniu członków zarządu za czynności wykonywane w związku z pełnioną funkcją (jeśli stowarzyszenie przewiduje taką możliwość)
  7. Sposób podejmowania decyzji, czyli warunki ważności uchwał
  8. Źródła majątku, czyli informacje o tym, skąd stowarzyszenie będzie miało pieniądze na działalność (sposób uzyskiwania środków i płacenia składek członkowskich)
  9. Sposób reprezentowania stowarzyszenia, w szczególności zaciągania zobowiązań majątkowych
  10. Zasady wprowadzania zmian w statucie
  11. Sposób rozwiązania się stowarzyszenia

Oprócz w/w informacji statut może zawierać także inne regulacje, np. możliwość prowadzenia działalności gospodarczej przez stowarzyszenie, opis oddziałów terenowych.

Reklama
2

Nazwa stowarzyszenia. Czy w nazwie musi być użyte słowo "stowarzyszenie"? Czy możemy używać nazwy skróconej?

W statucie wpisujemy nazwę naszego stowarzyszenia. Nie trzeba co prawda używać słowa „stowarzyszenie”, „towarzystwo”, „bractwo”, ale często określenia te są używane dla podkreślenia charakteru organizacji. Pamiętajmy, że pewne nazwy są zastrzeżone dla innych podmiotów np. bank, spółka, spółdzielnia. Nazwa powinna odróżniać nas od innych stowarzyszeń i organizacji. Warto więc sprawdzać czy nie ma już innych organizacji o takiej samej nazwie.

Niekiedy spotykamy w statutach stowarzyszeń tzw. nazwę skróconą.

Przykład

Nazwa stowarzyszenia to Stowarzyszenie Pomocy Dzieciom Niepełnosprawnym Ruchowo „Wesołe krasnale”. Stowarzyszenie może używać nazwy skróconej: Stowarzyszenie „Wesołe krasnale”.

Praktyka sądów rejestrowych jest jednak bardzo niejednolita i często nie jest dopuszczone używane (i zapisanie w statucie) nazwy skróconej stowarzyszenia.

Uwaga

W przypadku stowarzyszenia, które będzie prowadzić działalność gospodarczą, w nazwie powinna zostać wskazana forma prawna organizacji, czyli musi być użyte słowo „stowarzyszenie” (art. 43 Kodeksu cywilnego).

Przykładowy zapis w statucie

Stowarzyszenie Przyjaciół Szkoły „Ekierka”, zwane dalej Stowarzyszeniem działa na podstawie Ustawy Prawo o stowarzyszeniach oraz postanowień niniejszego statutu.

3

Czy w statucie wpisujemy adres i siedzibę stowarzyszenia?

W statucie wpisuje się tylko nazwę miejscowości, w której będzie mieścić się siedziba organizacji. Ale już we wniosku do sądu rejestrowego będzie potrzebny dokładny adres pod którym znajduje się stowarzyszenie. Pod adresem rejestrowym nie musi być prowadzona działalność organizacji, tam mogą być przechowywane dokumenty organizacji. Nie ma potrzeby, aby w statucie wpisywać pełny, dokładny adres tej siedziby. Jest to mało praktyczne rozwiązanie, ponieważ jeśli zmieni się adres siedziby organizacji, trzeba będzie też zmienić jej statut.

Wiele stowarzyszeń ma na początku problem ze znalezieniem takiego adresu. Często siedziba stowarzyszenia jest w mieszkaniu jednego z członków stowarzyszenia, który zgodził się na bezpłatne użyczenie lokalu. Właściciel zawiera wtedy ze stowarzyszeniem umowę użyczenia lokalu. Umowy może zażądać od stowarzyszenia urząd skarbowy. W przyszłości, jeśli organizacja się rozwinie, pozyska pieniądze, może wynająć czy kupić lokal, w którym będzie prowadzić swoją działalność a także mieć w nim swoją siedzibę.

Tu znajdziesz informacje o umowie użyczenia: https://poradnik.ngo.pl/umowa-o-wspolpracy-umowa-uzyczenia-umowa-najmu

Przykładowy zapis w statucie

Siedzibą Stowarzyszenia jest miasto Wrocław.

4

Czy stowarzyszenie może działać na terenie jednego województwa? Jaki zapis statutowy uprawniania do działania poza granicami kraju?

Większość stowarzyszeń wpisuje do statutu, że działa na terenie całej Polski. Jeśli jednak chcemy, możemy ograniczyć swoje działania, np. do jednego województwa albo powiatu czy miasta.

W niektórych statutach łączy się te obie możliwości i jako teren działania określa się cały kraj, jednocześnie dla podkreślenia lokalnego charakteru organizacji i skoncentrowania działań na określonym terenie, podaje się informacje o konkretnym mieście, powiecie czy województwie. 

Warto też zawrzeć zapis o możliwości działania poza granicami kraju.

Przykładowy zapis w statucie

  1. Terenem działania Stowarzyszenia jest obszar Rzeczpospolitej Polskiej, ze szczególnym uwzględnieniem Wrocławia i województwa dolnośląskiego.
  2. Dla realizacji celów statutowych Stowarzyszenie może prowadzić działania poza granicami kraju na terenie innych państw, z poszanowaniem tamtejszego prawa.
5

Jakie mogą być cele stowarzyszenia? Dlaczego cele są takie ważne?

Cele to kluczowe informacje o tym, co chce osiągnąć stowarzyszenie i po co powstało. Działania, które będzie prowadzić, aby te cele osiągnąć,  to sposoby realizacji celów statutowych.

Celem stowarzyszenia może być prawie każda działalność zgodna z obowiązującym prawem. Co więcej, cele stowarzyszenie nie muszą być realne, możliwe do osiągnięcia (np. poszukiwanie Atlantydy) czy też z pożytkiem dla tzw. ogółu społeczeństwa. Celem statutowym stowarzyszenia może być także wspieranie własnych członków czy też rozwój konkretnych zainteresowań jego członków.

Możemy również utworzyć stowarzyszenie, którego celem będzie działalność związana z obronnością, bezpieczeństwem państwa lub ochroną porządku publicznego. W takim przypadku członkowie założyciele muszą, zgodnie z wymaganiami art. 45 ustawy - Prawo o stowarzyszeniach, uzgodnić zakres tej działalności z Ministrem Obrony Narodowej bądź z Ministrem Spraw Wewnętrznych.

Sposób sformułowania celów w statucie wpływa m.in. na możliwość otrzymania dotacji, korzystanie ze zwolnień podatkowych, przyjmowanie darowizn, itp.

Szczegółowość opisu celów

Cele powinny być w miarę szeroko określone, a jednocześnie w miarę możliwości konkretne i zrozumiale. Dzięki temu osoba czytająca je może sobie łatwo wyobrazić, co organizacja chce osiągnąć, w jakich kierunkach działać. Niekiedy zdarza się, że w statucie wpisywane są cele zaczerpnięte wprost z katalogu celów przedstawionych w art. 4 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie. Nie oznacza to jednak, że koniecznie trzeba używać dosłownego sformułowania z ustawy.

Trzeba zachować tzw. złoty środek. Pisać szeroko, aby co roku nie zmieniać statutu, ale jednak konkretnie. Jeśli na początku będziemy skupiać się tylko na jednym lub dwóch celach nic złego się nie stanie, nikt nie będzie mógł tego kwestionować.

Cele zapisane w statucie, a zwolnienie z podatku dochodowego

Stowarzyszenie, jako osoba prawna, podlega obowiązkom podatkowym. Jednym z takich obowiązków jest obowiązek płacenia podatku dochodowego, opisany w ustawie o podatku dochodowym od osób prawnych. Może jednak korzystać ze zwolnienia podatkowego, wynikającego z ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (zwanej dalej PDOP), jeżeli celem statutowym stowarzyszenia jest działalność:

  • naukowa, naukowo-techniczna,
  • oświatowa, w tym również polegająca na kształceniu studentów,
  • kulturalna,

oraz działalność w zakresie:

  • kultury fizycznej i sportu,
  • ochrony środowiska,
  • wspierania inicjatyw społecznych na rzecz budowy dróg i sieci telekomunikacyjnej na wsi oraz zaopatrzenia wsi w wodę,
  • dobroczynności,
  • ochrony zdrowia i pomocy społecznej,
  • rehabilitacji zawodowej i społecznej inwalidów oraz
  • kultu religijnego.

W praktyce oznacza to, że środki pozyskane przez stowarzyszenie będą podlegały zwolnieniu podatkowemu (dochód będzie zwolniony z podatku dochodowego), jeżeli zostaną przeznaczone na cele i działania, które zawierają się w wyżej wymienionych dziedzinach, będących celami statutowymi stowarzyszenia (czyli wynikającymi z zapisów statutu).

Cele zapisane w statucie, a darowizny

Dla stowarzyszeń ważna jest też możliwość otrzymywania wsparcia w formie darowizn, przekazywanych zarówno przez osoby fizyczne jak i firmy. Osoby, które chcą w ten sposób wesprzeć działania, np. kulturalne czy charytatywne, wybranego stowarzyszenia, mogą skorzystać z odliczenia podatkowego. Możliwość taką daje ustawa o podatku dochodowych od osób fizycznych oraz ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych. Darowizna będzie podlegała odliczeniu podatkowemu, jeżeli zostanie przekazania przelewem bankowym, stowarzyszeniu na rzecz realizacji jego celów statutowych zawierających się w katalogu celów wymienianych w art. 4 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie.

Cele te częściowo pokrywają się z wymienionymi wcześniej w związku ze zwolnieniem od podatku dochodowego. Jest to np.:

  • pomoc społeczna,
  • działalność charytatywna,
  • ochrona i promocja zdrowia,
  • nauka, edukacja, oświata i wychowanie,
  • kultura sztuka ochrona dóbr kultury i tradycji,
  • upowszechnianie kultury fizycznej i sportu,
  • ekologia i ochrona zwierząt oraz ochrona dziedzictwa przyrodniczego.

Cele zapisane w statucie, a działania. Cele i działania, a dotacje

Cele zapisane w statucie są osiągane dzięki zastosowaniu konkretnych metod, działań, zwanych sposobami realizacji celów. Stowarzyszenie może podejmować tylko takie działania, na które pozwala mu jego statut. W praktyce trzeba regularnie sięgać do statutu i sprawdzać, czy nasze pomysły na kolejne, nowe działania mają tam swoje umocowanie. Jeśli nie – należy je dopisać do statutu i dopiero po zarejestrowaniu zmiany, wcielać w życie.

Działania organizacji często przyjmują formę projektów. Projekty odpowiadają na jakieś potrzeby lub problemy, które widzimy wokół siebie. Stowarzyszenie może poszukiwać pieniędzy na realizację tych projektów u różnych sponsorów np. firm, fundacji korporacyjnych, samorządów. Jedną z form wsparcia stowarzyszenia czy też jego konkretnych działań, będzie udzielenie mu dotacji. I ten kto wspiera (czy to samorząd czy sponsor „prywatny”) będzie sprawdzał czy działania, które planuje organizacja, są zgodnie z jej statutem. Jeśli tak nie będzie, to wniosek organizacji może zostać odrzucony z przyczyn formalnych.

Niezarobkowość celu

Cel stowarzyszenia nie może mieć charakteru zarobkowego, czyli celem stowarzyszenie nie może być pozyskiwanie funduszy na działalność lub prowadzenie działalności gospodarczej.

Nie wyklucza to możliwości prowadzenia przez stowarzyszenie działalności gospodarczej. Będzie ona jednak opisana w innej części statutu i będzie wymagać wpisu do Rejestru Przedsiębiorców w KRS-ie.

Przykładowy zapis w statucie

Celem stowarzyszenia jest prowadzenie działalności edukacyjnej i kulturalnej, zwłaszcza w zakresie inicjowania, wspierania i pomocy w przedsięwzięciach edukacyjno-kulturalnych, w szczególności na rzecz dzieci i młodzieży, a także wspieranie dzieci i młodzieży oraz rodzin w trudnej sytuacji życiowej.

6

Co to są sposoby realizacji celów statutowych? Jak szczegółowo trzeba je opisać w statucie?

Sposoby realizacji celów to informacja o tym, w jaki sposób, jaki działaniami, będziemy realizowali nasze cele statutowe. W statucie wymieniamy bardzo konkretne działania, jakie będziemy podejmowali np. prowadzenie zajęć plastycznych, czy prowadzenie szkoleń, ale także propagowanie idei gry w krykieta. Czytając ten ostatni przykładowy zapis statutowy jesteśmy w stanie wyobrazić sobie, jakie dokładnie działania mogą być podjęte, żeby np. propagować grę w krykieta – kampania informacyjna w mediach, pokazy gry w krykieta przy okazji imprez plenerowych, itp.

Przykładowy zapis w statucie

Stowarzyszenie realizuje swoje cele poprzez:

  1. organizowanie warsztatów twórczych dla dzieci i młodzieży, szczególnie zajęć plastycznych, muzycznych, teatralnych oraz filmowych, 
  2. propagowanie i organizowanie wymiany międzykulturowej, w szczególności poprzez organizację wyjazdów, warsztatów, prelekcji,
  3. organizowanie konferencji, seminariów, szkoleń i wykładów,
  4. organizowanie imprez kulturalnych,
  5. działalność wydawniczą,
  6. finansowe, rzeczowe, informacyjne wspieranie rodzin w trudnej sytuacji życiowej.
7

Jakie informacje o członkach stowarzyszenia muszą być zawarte w statucie?

Stowarzyszenie to grupa osób zebranych wokół wspólnego celu. Ludzie ci to członkowie stowarzyszenia.

W statucie stowarzyszenia muszą być zapisane informacje o:

  • rodzajach członków stowarzyszenia,
  • sposobie nabywania członkostwa (jak można zostać członkiem stowarzyszenia),
  • obowiązkach i prawach członków,
  • przyczynach utraty członkostwa (w jaki sposób można przestać być członkiem stowarzyszenia).

Rodzaje członków stowarzyszenia

Dwa najważniejsze typy członków to:

  • zwyczajni – członkowie, którzy tworzą stowarzyszenie. Muszą to być osoby fizyczne. Mogą być wybierani do władz stowarzyszenia (bierne prawo wyborcze) oraz mogą wybierać władze stowarzyszenia (czynne prawo wyborcze). Mają prawo zabierać głos we wszystkich sprawach dotyczących stowarzyszenia i uczestniczyć w walnych zebraniach członków stowarzyszenia.
  • wspierający – członkowie, którzy wspierają stowarzyszenie. Mogą to być zarówno osoby fizyczne jak i prawne (firmy, inne organizacje, itp.). Mogą brać udział w obradach walnego zebrania członków, ale tylko z głosem doradczym. W praktyce członkowie wspierający mogą stanowić np. wsparcie merytoryczne dla stowarzyszenia. Często członkami wspierającymi zostają firmy czy osoby, które systematycznie przekazują pieniądze albo dary rzeczowe na rzecz stowarzyszenia.

Niektóre stowarzyszenia nadają zasłużonym dla organizacji osobom status członka honorowego. W statucie powinniśmy wtedy umieścić informację o tym, kto może zostać takim członkiem i jakie są zasady nadawania tego tytułu.

Przykładowy zapis w statucie

  1. Członkami Stowarzyszenia mogą być osoby fizyczne i prawne. Osoba prawna może być jedynie członkiem wspierającym Stowarzyszenia.
  2. Stowarzyszenie posiada członków: a. zwyczajnych, b. wspierających, c. honorowych.

W jaki sposób można zostać członkiem stowarzyszenia (sposób nabywania członkostwa)

W statucie trzeba zawrzeć informacje jak można zostać członkiem stowarzyszenia (czy jest potrzebny wniosek, czy czyjeś poparcie np. w formie rekomendacji) kto przyjmuje/rozpatruje zgłoszenie, czy jest tryb odwoławczy.

Dobrą praktyką może być np. okres stażu w czasie którego obie strony „sprawdzają” się nawzajem.

Praktycznym rozwiązaniem jest też oddanie tego zadania, jakim jest zajmowanie się sprawami członkostwa, zarządowi stowarzyszenia, a nie walnemu zebraniu członków, które zwykle spotyka się raz w roku.

Przykładowy zapis w statucie

  1. Członkiem zwyczajnym Stowarzyszenia może być każda osoba fizyczna, która złoży pisemną deklarację zawierającą rekomendację dwóch członków Stowarzyszenia.
  2. Przyjęcia nowych członków dokonuje Zarząd uchwałą podjętą nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty złożenia deklaracji.
  3. Członkiem wspierającym Stowarzyszenia może zostać osoba fizyczna i prawna deklarująca pomoc finansową, rzeczową lub merytoryczną w realizacji celów Stowarzyszenia.
  4. Członkiem wspierającym staje się po złożeniu pisemnej deklaracji na podstawie uchwały Zarządu podjętej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty złożenia deklaracji.
  5. Członkiem honorowym Stowarzyszenia może być osoba fizyczna, która wniosła wybitny wkład w działalność i rozwój Stowarzyszenia.
  6. Członkiem honorowym staje się po przyjęciu uchwały przez Walne Zebranie na wniosek Zarządu albo co najmniej 6 członków Stowarzyszenia.

Jakie są prawa i obowiązki członka

W tym miejscu piszemy o prawach jakie przysługują członkom stowarzyszenia oraz o ich obowiązkach. Przykładowo członkowie zwyczajni mają czynne i bierne prawo wyborcze, czyli mogą być wybierani do władz stowarzyszenia i mogą sami wybierać władze stowarzyszenia.

Podstawowym obowiązkiem członka stowarzyszenia, wynikającym wprost z art. 2 ust. 3 ustawy - Prawo o stowarzyszeniach, jest praca społeczna na rzecz stowarzyszenia. W statutach często jest to formułowane jako czynny udział w działalności stowarzyszenia. Nie wymienia się wszystkich możliwych form tego zaangażowania, może być to zarówno pomoc przy organizacji zajęć plastycznych, jak i wypełnienie i zawiezienie wniosku do KRS. Jednak obowiązek uczestniczenia w zebraniach walnego zebrania członków, czyli przynajmniej minimalnego zaangażowania w „życie” stowarzyszenia, powinien być wymieniony wprost. Innym takim obowiązkiem jest płacenie składek członkowskich.

W statucie możemy określić więcej praw i obowiązków.

Pamiętajmy! Stowarzyszenie jest podmiotem demokratycznym, co m.in. oznacza, że członkowie tego samego "typu”, nie mogą mieć innych praw. Np. nie możemy uprzywilejować grupy członków założycieli i zapisać w statucie, że te osoby nie płacą składek lub że ich głos w głosowaniach liczy się podwójnie.

Przykładowy zapis w statucie

  1. Członkowie zwyczajni mają prawo: a. biernego i czynnego uczestniczenia w wyborach do władz Stowarzyszenia, b. korzystania z dorobku i wszelkich form działalności Stowarzyszenia, c. udziału w zebraniach, wykładach oraz imprezach organizowanych przez Stowarzyszenie, d. zgłaszania wniosków co do działalności Stowarzyszenia.
  2. Członkowie zwyczajni mają obowiązek: a. brania udziału w działalności Stowarzyszenia i w realizacji jego celów, b. uczestniczenia w walnych zebraniach członków, c. przestrzegania statutu i uchwał władz Stowarzyszenia, d. regularnego opłacania składek.
  3. Członkowie wspierający i honorowi nie posiadają biernego oraz czynnego prawa wyborczego, mogą jednak brać udział z głosem doradczym w statutowych władzach Stowarzyszenia, poza tym posiadają takie prawa jak członkowie zwyczajni.
  4. Członek wspierający ma obowiązek wywiązywania się z zadeklarowanych świadczeń, przestrzegania statutu oraz uchwał władz Stowarzyszenia.
  5. Członkowie honorowi są zwolnieni ze składek członkowskich.

Jakie mogą być powody utraty członkostwa, czyli jak można przestać być członkiem stowarzyszenia

Jedna z podstawowych cech charakteryzująca stowarzyszenie to dobrowolność. Nikt nie może być zmuszony, aby zostać członkiem stowarzyszenia i nikomu nie można zabronić rezygnacji z członkostwa.

Statut powinien zawierać wytyczne jak można zrezygnować z członkostwa (np. złożyć pisemną rezygnację) oraz przyczyny, z powodu których można być pozbawionym członkostwa – zostać „wyrzuconym” z organizacji. Ważne jest, kto podejmuje w organizacji taką decyzję i czy jest przewidziany jakiś tryb odwoławczy. W statucie powinna być informacja do kogo można się odwołać i w jakim terminie oraz w jakim terminie odwołanie powinno zostać rozpatrzone. Zazwyczaj odwołania składa się do najwyższej władzy, czyli walnego zebrania członków, które obraduje nad nimi na najbliższym zwołanym walnym zebraniu. Od decyzji walnego zebrania nie ma odwołania.

Przykładowy zapis w statucie

Członkostwo w Stowarzyszeniu ustaje na skutek:

  1. dobrowolnej rezygnacji pisemnej z przynależności do Stowarzyszenia złożonej na ręce Zarządu,
  2. wykluczenia przez Zarząd: a. z powodu nieusprawiedliwionego zalegania z opłatą składek członkowskich lub innych zobowiązań, przez okres przekraczający dziewięć miesięcy,  b. z powodu rażącego naruszenia zasad statutowych, nieprzestrzegania postanowień i uchwał władz Stowarzyszenia, c. ze względu na brak przejawów aktywnej działalności na rzecz Stowarzyszenia.
  3. utraty praw obywatelskich na mocy prawomocnego wyroku sądu,
  4. śmierci członka lub utraty osobowości prawnej przez członka wspierającego.

Od uchwały Zarządu w sprawie pozbawienia członkostwa w Stowarzyszeniu przysługuje odwołanie do Walnego Zebrania Członków w terminie 14 dni od daty doręczenia stosownej uchwały. Odwołanie jest rozpatrywane na najbliższym Walnym Zebraniu Członków. Uchwała Walnego Zebrania jest ostateczna.

8

Jakie władze musi mieć stowarzyszenie?

W statucie stowarzyszenia muszą być zapisane informacje o:

  1. organach (władzach), jakie musi mieć stowarzyszenie (czyli o walnym zebraniu, zarządzie, komisji rewizyjnej),
  2. sposobie wyboru członków władz stowarzyszenia i uzupełnianiu ich składu,
  3. liczbie członków zarządu i komisji rewizyjnej, czasie, na jaki są wybierani,
  4. kompetencjach poszczególnych organów, czyli o tym, kto za co odpowiada, co może zrobić,
  5. trybie pracy – jak często zbierają się władze, jak podejmują decyzje.

Stowarzyszenie musi powołać trzy obowiązkowe władze (art. 11 ustawy - Prawo o stowarzyszeniach):

  • walne zebranie członków - to najważniejszy organ stowarzyszenia – najwyższa władza. Można powiedzieć, że to władza uchwałodawcza. Walne tworzą wszyscy członkowie stowarzyszenia. Jeżeli stowarzyszenie ma wielu członków (np. ma wiele oddziałów), walne zebranie można zastąpić zebraniem delegatów. W statucie określa się, od kiedy mówi się o zebraniu delegatów (np. powyżej 100 członków) oraz określa dokładnie sposób ich wyboru;
  • zarząd - to władza wykonawcza, organ odpowiadający za faktyczne, codzienne działania stowarzyszenia, zarządza stowarzyszeniem i reprezentuje je na zewnątrz. Zarząd jest wybierany spośród członków stowarzyszenia;
  • organ kontroli wewnętrznej - najczęściej nazywany jest komisją rewizyjną. To taki wewnętrzny „policjant” organizacji – jego zadanie to kontrola pracy zarządu, czyli sprawdzanie, czy działania prowadzone przez zarząd są zgodne ze statutem oraz obowiązującym prawem. Komisja wybierana jest spośród członków stowarzyszenia.

Przykładowy zapis w statucie

Władzami Stowarzyszenia są: 

  1. Walne Zebranie Członków, 
  2. Zarząd, 
  3. Komisja Rewizyjna.

Poza tymi trzema obowiązkowymi organami możemy w stowarzyszeniu powoływać i inne organy np. sąd koleżeński (np. powoływany w dużych stowarzyszeniach, które posiadają oddziały w celu rozwiązywania konfliktów między członkami), rada programowa (rada, która udziela wsparcia merytorycznego i ma głos doradczy).

9

Czy po to by uchwała była ważna muszą za nią głosować wszyscy członkowie obecni na zebraniu?

W stowarzyszeniu wszystkie władze, jako organy kolegialne, podejmują decyzję za pomocą uchwał. W statucie wpisuje się informację o tym, jaka liczba głosów jest potrzebna, żeby przyjąć uchwałę (aby uchwała była prawomocna), informację o sposobie głosowania (czy będzie ono tajne czy jawne) oraz informację ilu członków danego organu władzy musi być obecnych na zebraniu. Każda osoba ma jeden głos. W niektórych stowarzyszeniach daje się prawo rozstrzygnięcia głosowania w przypadku równego rozłożenia głosów np. prezesowi czy przewodniczącemu zebrania. Ma to zwłaszcza znaczenie w sytuacji, gdy w zarządzie lub komisji rewizyjnej zasiada parzysta liczba członków.

Przykład

Zarząd składa się z 4 członków w tym prezesa, wiceprezesa i skarbnika. Uchwały zapadają zwykłą większością głosów przy obecności co najmniej połowy składu zarządu. W przypadku równego rozłożenia głosów decyduje głos prezesa zarządu.

Podejmowanie uchwał przez walne zebranie

Większość uchwał przyjmowana jest zwykłą większością głosów, co oznacza, że wystarczy, aby za uchwałą zagłosowało więcej osób niż przeciwko niej. Przy tym rodzaju głosowania nie uwzględnia się głosów osób, które się wstrzymały.

Przykład

Stowarzyszenie „Wesołe Krasnale” ma 15 członków. Na Walnym Zebraniu obecnych jest 12 osób (wymagane kworum). Za uchwałą o staraniu się o status organizacji pożytku publicznego jest 6 osób, przeciw 4, 2 osoby wstrzymały się od głosu. Uchwała przechodzi.

Niektóre decyzje, szczególnie ważne dla przyszłości stowarzyszenia (np. zmiana statutu, rozwiązanie stowarzyszenia), mogą być podejmowane w inny sposób - np. poprzez większość bezwzględną lub większość kwalifikowaną.

W przypadku bezwzględnej większości głosów, uchwała przechodzi wtedy, gdy liczba jej zwolenników jest wyższa niż suma osób, które były przeciw i się wstrzymały.

Przykład

Stowarzyszenie ma 15 członków. Na walnym zebraniu obecnych jest 12 osób (wymagane kworum). Chcą zmienić statut. Uchwała o zmianie statutu, zgodnie z zapisami statutu, zapada bezwzględną większością głosów przy obecności przynajmniej połowy członków uprawnionych do głosowania. Za uchwałą głosowało 7 osób, 3 się wstrzymały i 2 były przeciwko. Uchwała przechodzi, ponieważ 7 osób było na tak, a 5 było w opozycji (wstrzymały się i głosowały przeciwko).

W przypadku kwalifikowanej większości głosów, ustala się liczbę członków mogących podjąć daną uchwałę ułamkowo lub procentowo, np. 2/3 albo 3/4. Przy czym zawsze musi ona być większa niż połowa.

Przykład

Stowarzyszenie ma 15 członków. Na walnym zebraniu obecnych jest 12 osób (wymagane kworum). Chcą rozwiązać stowarzyszenie. Zgodnie z zapisami statutu, uchwała o rozwiązaniu stowarzyszenia, musi zapaść większością 2/3 głosów przy obecności co najmniej połowy członków uprawnionych do głosowania. Oznacza to, że aby przyjąć tę uchwałę „za” musi zagłosować przynajmniej 8 osób (2/3 z 12).

Podejmowanie uchwał przez zarząd i komisję rewizyjną

W statucie musi znaleźć się informacja, w jaki sposób te władze podejmują decyzje. Podobnie jak w przypadku walnego zebrania, decyzje zapadają w formie uchwał.

Przykładowy zapis w statucie

Uchwały wszystkich władz Stowarzyszenia zapadają w głosowaniu jawnym zwykłą większością głosów, przy obecności co najmniej połowy członków uprawnionych do głosowania w pierwszym terminie, a w drugim terminie bez względu na liczbę obecnych członków, chyba że dalsze postanowienia statutu stanowią inaczej.

10

Skąd stowarzyszenie może czerpać środki na działalność? Jak to zapisać w statucie?

Aby stowarzyszenie mogło działać, potrzebuje zasobów. Także środków finansowych. W statucie wpisuje się informacje, jakie mogą być sposoby pozyskiwania środków finansowych oraz sposób ustanawiania składek członkowskich. Należy wpisać różne możliwe źródła finansowani np.: składki członkowskie, spadki, zapisy, darowizny, dotacje, zbiórki publiczne. Jeżeli stowarzyszenie ma prowadzić działalność gospodarczą musi także wpisać dochody z działalności gospodarczej.

Warto wiedzieć, że składki członkowskie są zawsze wymaganym źródłem majątku w stowarzyszeniu - nie można z nich zrezygnować. Dla niektórych organizacji, składki członkowskie mają niewielkie znaczenie, dla innych, niewielkich stowarzyszeń, mogą być jedynym źródłem dochodu. W statucie nie wpisuje się wysokości składek, ponieważ jest to rozwiązanie niepraktyczne. Decyzje, co do ustalenia wysokości kwoty składek członkowskich, najlepiej pozostawić w gestii zarządu lub walnego zebrania członków. W statucie należy zapisać, który organ ma taką kompetencję.

Przykładowy zapis w statucie

  1. Źródłami powstania majątku Stowarzyszenia są: a. składki członkowskie, b. darowizny, zapisy i spadki, środki pochodzące z ofiarności publicznej, c. dotacje, subwencje, udziały, lokaty, d. dochody z majątku stowarzyszenia, dochody z działalności własnej.
  2. Stowarzyszenie prowadzi gospodarkę finansową zgodnie z obowiązującymi przepisami.
  3. Decyzje w sprawie nabywania, zbywania i obciążania majątku Stowarzyszenia podejmuje Zarząd.
11

Co oznacza reprezentowanie stowarzyszenia na zewnątrz? Kto w imieniu stowarzyszenia może podpisywać np. umowy?

W statucie musi znaleźć się zapis o tym, kto reprezentuje stowarzyszenie na zewnątrz, czyli kto może m.in. podpisywać umowy, dokonywać przelewów bankowych, składać wniosek o dotację. 

Organem uprawnionym do reprezentacji jest zarząd stowarzyszenia. Dla wygody ustanawia się jednak, że nie cały zarząd, a określone osoby z tego organu, mogą reprezentować stowarzyszenie przed osobami trzecimi.

Konfiguracje tych osób mogą być różnorodne, np. będą to dwie osoby, w tym prezes, albo dwie dowolne osoby z zarządu działające wspólnie. Można ustawić próg kwotowy i wtedy organizację reprezentuje jedna osoba z zarządu, a od jakieś kwoty zobowiązania, np. 20 000 zł, już dwaj członkowie zarządu.

Wyjątkowym dokumentem, który muszą podpisać wszyscy członkowie zarządu, bez względu na sposób reprezentacji określony w statucie, jest sprawozdanie finansowe stowarzyszenia. Zgodnie z art. 52 ust. 2 ustawy o rachunkowości, podpisują je (elektronicznie!) wszyscy członkowie zarządu.

Przykładowy zapis w statucie

Do składania oświadczeń woli w imieniu stowarzyszenia, w tym w sprawach majątkowych, uprawnionych jest dwóch członków zarządu działających łącznie.

12

Kto i w jaki sposób może zmienić statut stowarzyszenia? Czy w statucie muszą być mówiące o tym zapisy?

W statucie musi być informacja o możliwości i sposobie dokonania zmiany statutu. Ponieważ jest to bardzo ważna decyzja, zawsze podejmuje ją walne zebranie członków. Często ten wybór jest obwarowany specjalnymi regulacjami (np. inny sposób podjęcia decyzji, większe kworum lub brak możliwości zastosowania drugiego terminu na zebranie).

W praktyce najczęściej propozycje zmian w statucie opracowuje grupa członków stowarzyszenia – zarząd, albo np. specjalna komisja/grupa ds. zmiany statutu powołana na wcześniejszym walnym zebraniu. Następnie propozycje zmian rozsyłane są do członków stowarzyszenia wraz z informacją o terminie walnego zebrania. Na zebraniu członkowie mają możliwość zgłoszenia uwag do poprawek lub przedstawienia swoich propozycji. Jeżeli zmian jest bardzo dużo można rozważyć anulowanie starego (aktualnego) statutu i uchwalenie nowego. To jednak oznacza, że sąd będzie sprawdzał cały statut pod względem zgodności z przepisami prawa. 

Zawsze po tym jak zmienimy statut (nawet, jeśli są to zmiany tylko porządkujące, np. zmieniamy numerację, dopisujemy jeden paragraf, usuwamy dwa inne, itd.) musimy zgłosić tę zmianę do sądu rejestrowego. Zgłoszenia dokonujemy na odpowiednich formularzach w ciągu 7 dni od daty dokonania zmiany (art. 22 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym).

Przykład

Uchwałę w sprawie zmiany statutu stowarzyszenia podejmuje Walne Zebranie Członków kwalifikowaną większością 2/3 głosów w obecności przynajmniej połowy członków uprawnionych do głosowania.

13

Czy możemy rozwiązać stowarzyszenie? Jakie zapisy statutowe uprawniają do tego?

Cechy charakteryzujące stowarzyszenie to m.in. dobrowolność i samorządny charakter organizacji. Oznacza to, że członkowie, którzy je tworzą mogą również podjąć decyzję o likwidacji stowarzyszenia – samorozwiązaniu stowarzyszenia. Ta decyzja też jest zastrzeżona dla najważniejszej władzy w stowarzyszeniu – walnego zebrania członków. W tym przypadku, podobnie jak przy zmianie statutu, mogą obowiązywać odrębne regulacje dotyczące sposobu podejmowania decyzji.

Często w statucie zapisuje się również informacje, kto zostanie likwidatorem i na jaki cel będzie przeznaczony majątek zlikwidowanego stowarzyszenia. Majątek taki nie może być podzielony pomiędzy jego członków, ale musi być przeznaczony na jakiś cel społeczny np. na stowarzyszenie czy fundację o podobnych celach działania. Jeśli takich zapisów brakuje, decyzję w tych sprawach podejmuje walne zebranie członków.

Przykładowy zapis w statucie

  1. Uchwałę o rozwiązaniu Stowarzyszenia podejmuje Walne Zebranie Członków zwykłą większością głosów przy obecności co najmniej połowy członków uprawnionych do głosowania.
  2. Podejmując uchwałę o rozwiązaniu Stowarzyszenia Walne Zebranie Członków wybiera likwidatora oraz określa przeznaczenie majątku Stowarzyszenia.
14

Inne ważne kwestie

Warto pamiętać, że nie ma idealnego statutu i tylko w drodze praktyki, czyli stosowania go na co dzień, możemy sprawdzić które zapisy i rozwiązania się sprawdzają, a które nie. Statut można i czasem trzeba zmienić.

15

Wzór statutu stowarzyszenia

Przykładowy wzór statutu - kliknij tutaj

Przeczytaj też

Potrzebujesz pomocy w innej formie? Masz konkretne pytanie?
Poniedziałek-piątek 9:00-13:00
Do wypełnienia na stronie
Informatorium_ngo
Komentarze
Redakcja www.ngo.pl nie ponosi odpowiedzialności za treść komentarzy. Przedruk, kopiowanie, skracanie, wykorzystanie tekstów (lub ich fragmentów) publikowanych w portalu www.ngo.pl w innych mediach lub w innych serwisach internetowych wymaga zgody Redakcji portalu.